Đầu tư hạ tầng giao thông để giảm kẹt xe ở TP Hồ Chí Minh

Chưa có hệ thống “xa lộ” liên hoàn trên cao

Cùng với hệ thống đường bộ dưới mặt đất, tâm điểm trong quy hoạch đường giao thông thuộc phạm vi các quận nội thành cũ của TP Hồ Chí Minh trước và sau năm 2020 là hệ thống 5 tuyến đường trên cao kết nối liên hoàn với nhau, tổng chiều dài lên đến hơn 70km. Mặc dù hệ thống đường trên cao này đã được quy hoạch xây dựng trong giai đoạn trước và sau năm 2020, nhưng đến nay thành phố chưa có tuyến nào được hình thành.

Trong khi đó với cấp hạng là đường đô thị chủ yếu cùng hướng tuyến, chiều dài và bề rộng các tuyến đường trên cao được quy hoạch, khi hình thành các tuyến này sẽ trở thành hệ thống “xa lộ” trên cao với bề mặt đường rộng tới 31,5m, góp phần giải tỏa áp lực giao thông rất lớn. Cụ thể, số 1 bắt đầu từ nút giao đường Cộng Hòa - Trường Chinh ra đến đường Ngô Tất Tố, chiều dài 9,5km; tuyến số 2 có điểm đầu giao với tuyến số 1 tại nút giao đường Lăng Cha Cả - Bùi Thị Xuân về hướng Đầm Sen và kết thúc tại tuyến QL1 với chiều dài 11,8km; tuyến số 3 có điểm đầu giao với đường trên cao số 2 tại nút giao đường Thành Thái - Lý Thái Tổ và kết thúc tại tuyến đường Nguyễn Văn Linh, chiều dài 8,1km; tuyến số 4 từ QL1 đi theo hướng đường Vườn Lài, đến đường Điện Biên Phủ, sau đó nối vào tuyến số 1 với chiều dài 7,3km. Cuối cùng là tuyến số 5 chạy trên QL1, từ nút giao Trạm 2 đến vòng xoay An Lạc với chiều dài lên tới 34km.

Với hệ thống đường bộ ở khu vực trung tâm, 3 tuyến trục chính đô thị cũng sẽ được hình thành trước vào sau năm 2020. Trong đó đường Vành đai ngoài được mở rộng từ 20- 60m tùy đoạn và được hình thành từ việc kết hợp giữa các tuyến Bình Lợi - Tân Sơn Nhất, kết nối ra đường Trường Sơn - Hoàng Văn Thụ - Thoại Ngọc Hầu - Vành đai trong, sau đó nối với tuyến Nguyễn Văn Linh. Đường trục Bắc - Nam có điểm đầu từ nút giao An Sương chạy thẳng tới điểm cuối là tuyến Nguyễn Văn Linh được dự kiến mở rộng từ 35 - 60m. Ngoài ra, còn có tuyến đường trục Đông - Tây. Nhưng đến nay mới chỉ có tuyến đại lộ Đông - Tây (Võ Văn Kiệt - Mai Chí Thọ) được hoàn thành, 2 tuyến đường trục còn lại hiện chưa hoàn chỉnh việc mở rộng hoặc kết nối.

Ùn tắc giao thông tại một nút giao đã có cầu vượt thép.

Tại khu vực này còn có 20 tuyến đường trục chính đô thị khác cũng được xác định sẽ mở rộng từ 4 làn xe trở lên, song hiện nhiều tuyến vẫn chỉ có 2 làn xe hỗn hợp. Ngoài ra còn có 10 tuyến đường tỉnh với chiều dài 174km được quy hoạch triển khai; có 102 nút giao khác mức trên tuyến đường Vành đai 2, Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Bến Lức - Long Thành và các nút giao trong khu vực nội đô được quy hoạch, nhưng đến nay số lượng nút giao khác mức trên địa bàn được xây dựng chiếm tỷ lệ không nhiều. Ngoài tuyến Vành đai 3 sắp hoàn thành, tuyến Vành đai 2 chưa được khép kín, tuyến Vành đai 4 chỉ mới được triển khai. Đối với khu vực nội đô, ngoài một số ít cầu vượt thép và hầm chui đã và đang được xây dựng, hiện hàng loạt nút giao thông trọng điểm vẫn là giao cắt đồng mức. Tình trạng này khiến áp lực giao thông tại các nút giao trên các tuyến trục chính luôn căng thẳng cả trong và ngoài các khung giờ cao điểm.

Ngoài mục tiêu mở rộng mạng lưới đường giao thông để kéo giảm ùn tắc cho khu vực nội thành và cửa ngõ, việc đầu tư mở rộng đường trục đô thị còn tạo hướng kết nối liên vùng. Chẳng hạn, tuyến đường trục Bắc - Nam không chỉ giữ vai trò là trục giao thông hướng tâm, mà còn giúp kết nối đường Vành đai 2 với cao tốc Bến Lức - Long Thành và Vành đai 4. Ngoài ra, còn đáp ứng nhu cầu giao thông liên vùng giữa TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Đông, miền Tây Nam Bộ, hệ thống cảng biển và sân bay quốc tế Long Thành. Đây còn là một trong những trục động lực góp phần hoàn thúc đẩy phát triển công nghiệp, logistics phía Nam TP Hồ Chí Minh. Đồng thời là một trong nhiều hướng kết nối từ các tuyến giao thông trên địa bàn thành phố vào cao tốc Bến Lức - Long Thành nhằm giảm áp lực giao thông và rút ngắn thời gian di chuyển của phương tiện. Sau hơn chục năm được quy hoạch, tháng 9/2025 vừa qua UBND TP Hồ Chí Minh phê duyệt nhiệm vụ thiết kế thi tuyển phương án kiến trúc hạng mục cầu vượt tuyến chính thuộc dự án thành phần 2, đoạn từ đường Nguyễn Văn Linh đến cao tốc Bến Lức - Long Thành theo hợp đồng BOT. Dự án có chiều dài gần 8,1km, qua các xã Nhà Bè, xã Hiệp Phước với phần cầu cạn dài hơn 6,6 km, quy mô 4 làn xe này sẽ giúp kết nối trung tâm thành phố với Khu đô thị mới Nam Sài Gòn và Khu đô thị cảng Hiệp Phước...

Hợp tác công tư sẽ thúc đẩy phát triển nhanh hạ tầng giao thông

Để kéo giảm ùn tắc giao thông ở khu vực nội thành, thời gian qua cơ quan quản lý về giao thông vận tải của thành phố đã đưa ra cả những giải pháp “trên luật” như lắp đặt 800 bộ đèn tín hiệu cho phép xe máy được rẽ phải ở các giao lộ chính để tránh ùn ứ phương tiện; cho phép xe buýt được chạy vào đường cấm… nhưng trong báo cáo tổng kết về công tác tăng cường bảo đảm trật tự an toàn giao thông và chống ùn tắc giao thông giai đoạn 2022-2025 vào tháng 4 vừa qua, Sở Xây dựng thừa nhận: Việc phát triển hạ tầng giao thông chưa theo kịp tốc độ gia tăng phương tiện cá nhân, dẫn tới một số tuyến đường thường xuyên quá tải so với thiết kế ban đầu. Áp lực giao thông tập trung lớn tại khu vực nội đô và các trục hướng tâm, vành đai, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông diễn biến phức tạp, nhất là vào giờ cao điểm.

Phương tiện ùn ứ trong thời gian thi công nút giao thông An Phú.

Cuối năm 2025 vừa qua, ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã phải chỉ đạo việc khắc phục tình trạng quá tải giao thông trên diện rộng. Lãnh đạo thành phố cho rằng, tình hình giao thông trên địa bàn tiếp tục diễn biến phức tạp khi đang tồn tại 336 điểm có nguy cơ ùn tắc giao thông, trong đó có 186 điểm có nguy cơ ùn tắc giao thông cao. Các điểm nóng về ùn tắc giao thông tập trung tại khu vực trung tâm, các tuyến cửa ngõ ra, vào trung tâm như tuyến QL13, cầu Bình Triệu 1, cầu Phú Cường, QL1, QL22, nút giao An Phú, cảng Cát Lái, cảng Bình Dương… Nguyên nhân chính được xác định là do nhu cầu vận chuyển hàng hóa và lưu lượng phương tiện tăng nhanh; nhiều dự án, công trình giao thông trọng điểm đang đồng loạt triển khai.

Phó Chủ tịch Bùi Xuân Cường đã yêu cầu Sở Xây dựng phối hợp với Công an TP Hồ Chí Minh thành lập các tổ công tác xử lý ùn tắc tại khu vực trọng điểm như trung tâm thành phố; các tuyến xa lộ Hà Nội, Mai Chí Thọ, nút giao thông An Phú, cảng Cát Lái, cầu Phú Mỹ, đường Võ Chí Công, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, khu vực cảng Phú Hữu, tuyến QL13, QL22 cũng như các tuyến Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Hữu Thọ, Cộng Hòa, Lý Thường Kiệt. Ngoài việc tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm trật tự giao thông, xử phạt "nguội", cần tăng cường phối hợp điều tiết giao thông tại các điểm nóng. Để giảm ùn tắc giao thông tại khu vực cảng Cát Lái, giải pháp được lãnh đạo thành phố đưa ra là Sở Xây dựng phải phối hợp các doanh nghiệp cảng nghiên cứu, điều phối sản lượng hàng hóa giữa các cảng một cách hợp lý.

Theo Sở Xây dựng, trong giai đoạn 2022-2025 sở và các đơn vị liên quan đã tổ chức 1.327 cuộc họp, khảo sát nhằm rà soát, đánh giá, tham mưu UBND thành phố chỉ đạo xử lý các bất cập trong tổ chức giao thông, đặc biệt là tại các khu vực trọng điểm. Sở Xây dựng cũng đã rà soát, tổng hợp 2.354 kiến nghị liên quan đến bất cập về hạ tầng và tổ chức giao thông để chuyển cơ quan chức năng xử lý. Thậm chí để giảm ùn tắc giao thông trên tuyến QL13, tháng 10/2025 Sở Xây dựng đã phải họp để rà soát, đánh giá, giải pháp khắc phục ùn tắc giao thông trên tuyến. Giải pháp kìm chế ùn tắc giao thông được Sở Xây dựng đưa ra là sẽ tiếp tục rà soát, kịp thời phát hiện và xử lý các bất cập trong tổ chức giao thông; ưu tiên các khu vực trọng điểm, có nguy cơ cao xảy ra ùn tắc. Cùng lúc sẽ đẩy nhanh tiến độ giải quyết các kiến nghị về hạ tầng giao thông; tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác tổ chức, điều hành giao thông, tổ chức giao thông linh hoạt, phù hợp đặc thù đô thị lớn. Trong đó giải pháp quan trọng là tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông trọng điểm.

Hiện việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án đã phân cấp, phân quyền về cho thành phố nên theo ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng, loạt dự án hạ tầng trọng điểm đã được Sở Xây dựng hoàn thành thủ tục trong thời gian rất ngắn. Từ năm 2025 đến nay TP Hồ Chí Minh cũng đã áp dụng cơ chế đặc thù để triển khai nhiều dự án giao thông quan trọng theo hình thức đối tác công tư, thanh toán bằng quỹ đất với giá trị đầu tư rất lớn như Dự án đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ; cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2... Vì vậy, đây là cơ hội thành phố ưu tiên tập trung đầu tư hạ tầng giao thông ở nội thành để kéo giảm ùn tắc cho khu vực này.