Đầu tư hạ tầng thủy lợi thích ứng với biến đổi khí hậu

Tả Trạch - hồ chứa nước thủy lợi phục vụ sản xuất, ứng phó thiên tai cho địa bàn thành phố

Chưa đáp ứng yêu cầu

Thời gian qua, từ nhiều nguồn vốn khác nhau, thành phố đã từng bước đầu tư hệ thống thủy lợi, khơi thông các trục thủy đạo với hàng chục kilomet đê điều, sông hói. Nhiều hệ thống hồ chứa được nâng cấp, nạo vét phục vụ sản xuất, ứng phó với thiên tai. Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai hiện vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thích ứng với BĐKH ngày càng cực đoan.

Từ khi Dự án (DA) hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê, với tổng mức đầu tư các giai đoạn hơn 285 tỷ đồng được triển khai, diện mạo hệ thống hạ tầng thủy lợi tại các địa phương phía đông của thành phố đã có những chuyển biến tích cực. Đây là DA đa mục tiêu, nhằm khơi thông dòng chảy, đảm bảo tiêu thoát lũ nhanh, giảm thời gian ngập úng kéo dài trong khu dân cư, vùng sản xuất thuộc phường Dương Nỗ; chống sạt lở bờ những đoạn xung yếu và bảo vệ nhà cửa, đất sản xuất, cơ sở hạ tầng dọc hai bên sông và hói nơi DA đi qua.

Ngoài ra, DA còn tạo cảnh quan, thúc đẩy phát triển các làng nghề truyền thống; đảm bảo nguồn nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp, giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của dòng chảy lũ cho hơn 300ha vùng nuôi trồng thủy sản trên đầm phá dọc hai bên tuyến thủy đạo sau cống Diên Trường thuộc phường Thuận An.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), khu vực đầm phá Tam Giang - Cầu Hai trải dài từ hạ lưu đập Cửa Lác đến cửa Tư Hiền với diện tích 22.000ha mặt nước là nguồn cung cấp thủy sản nước lợ rộng lớn, tạo sinh kế cho khoảng 60.000 dân sinh sống bằng khai thác đánh bắt. Ngoài ra, vùng đầm phá còn là tuyến đường thủy quan trọng phục vụ giao thương nội địa và ra Biển Đông. Hiện nay, nguồn lợi thủy sản tự nhiên trên đầm phá đang cạn kiệt dần do BĐKH. Vì vậy, một bộ phận lớn cư dân ở hai bên đầm phá đã chuyển dần sang nuôi trồng thủy sản để tạo thêm nguồn thu nhập ổn định hơn.

Tuy nhiên, việc nuôi trồng rất dễ bị ảnh hưởng khi mùa mưa lũ về, do khu vực đầm phá là kho dự trữ nước lũ của toàn hệ thống lưu vực các sông như sông Hương, Bồ, Truồi đổ về, nguồn nước phá bị ngọt hóa dài ngày làm chết tôm cá trong các hồ đầm. Trước tình hình đó, thành phố cũng đã đề xuất Trung ương thực hiện DA nạo vét tuyến luồng, tuyến thủy đạo phục vụ tàu thuyền vào khu neo đậu và ngăn lũ bảo vệ vùng nuôi trồng thủy sản ven phá khu vực các xã vùng Phú Vang. Trong đó, sẽ có hạng mục nạo vét khơi thông tuyến thủy đạo sau cống Cầu Lông, bao gồm tuyến luồng và đê hai bên dài khoảng 1,2km làm nhiệm vụ cách ly nguồn nước ngọt bảo vệ cho 150ha diện tích nuôi trồng thủy sản của các xã, phường như Mỹ Thượng, Phú Hồ dọc theo bờ Tây phá Tam Giang - Cầu Hai.

Tập trung nguồn vốn đầu tư hạ tầng

Mới đây, tại buổi làm việc với Đoàn công tác của Bộ NN&MT về việc thực hiện DA hồ chứa nước Ô Lâu Thượng, nâng cao trình hồ Tả Trạch và các công trình thủy lợi trọng điểm trên địa bàn, UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh cho biết, thời gian qua thành phố đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu ngập lụt, đảm bảo an toàn cho vùng hạ du; đồng thời đang đề xuất Trung ương cho phép thực hiện nạo vét hệ thống sông ngòi trên địa bàn nhằm nâng cao khả năng thoát lũ.

Tại buổi làm việc vừa nêu, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá, đây là các DA quan trọng, hướng tới đầu tư các công trình mang tính chiến lược, lâu dài, góp phần nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai ngày càng cực đoan do BĐKH, hạn chế tình trạng ngập lụt trên địa bàn thành phố. Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp cũng yêu cầu UBND thành phố tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục pháp lý, chủ động rà soát, đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm bảo đảm các DA được triển khai đúng tiến độ, hiệu quả.

Cùng với đó, Nghị quyết 07-NQ/TU ngày 1/4/2026 của Thành ủy Huế (NQ 07) về phát triển đô thị đồng bộ, hiện đại, thông minh gắn với đô thị di sản đến năm 2030 xác định, thành phố sẽ huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, đầu tư phát triển hệ thống đô thị đồng bộ, thống nhất, cân đối giữa các vùng miền, có khả năng chống chịu, thích ứng với BĐKH.

Theo NQ 07, thành phố sẽ tập trung nguồn vốn đầu tư hạ tầng giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 126.000 tỷ đồng. Trong đó, có việc đầu tư các công trình hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai và thích ứng BĐKH như xây dựng mới hồ chứa nước Thủy Cam, Khe Triết, Ô Lâu Thượng, hệ thống thủy lợi Tây Nam Hương Trà; nâng cấp, sửa chữa hồ Tả Trạch, đập Thảo Long, Cửa Lác; xây dựng hệ thống thủy lợi 3 vùng Ninh - Hòa - Đại; An - Sơn - Bổn; Đa - Hà - Thái...

Ngoài ra, thành phố còn đầu tư kinh phí để nâng cấp hệ thống đê biển, đê đầm phá, đê bao, đê nội đồng, các cầu, cống để bảo đảm ngăn mặn, giữ ngọt, thoát lũ, tiêu úng cho những vùng thường xuyên bị ngập lụt; xử lý chống xói lở bờ sông Hương, Bồ, Ô Lâu, bờ biển Thuận An - Tư Hiền; khơi thông, nạo vét hệ thống sông, hói trên địa bàn... nhằm đảm bảo sản xuất và thích ứng với BĐKH.