Davos 2026: Năng lượng và hạ tầng định hình tương lai của làn sóng AI

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trực tuyến tại Diễn đàn Davos ngày 23/1/2026. (Ảnh: Getty)

“Tôi đã nói rằng không thể tạo ra chừng đó năng lượng. Chúng ta cần hơn gấp đôi lượng điện hiện có trong cả nước chỉ để phục vụ các trung tâm AI, và điều đó là không thể”, Tổng thống Trump phát biểu tại Davos, trong đó ông nhiều lần nhấn mạnh cam kết của Mỹ đối với việc xây dựng hạ tầng điện trong nước mạnh mẽ.

Theo ông Trump, chính quyền quyết tâm biến phát triển hạ tầng tại Mỹ thành một ngành bùng nổ để đáp ứng tham vọng AI của đất nước. “Thay vì đóng cửa các nhà máy điện, chúng tôi đang mở lại chúng”, ông nói.

Theo nghiên cứu của Goldman Sachs, mức tiêu thụ điện toàn cầu của các trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ tăng từ khoảng 55 gigawatt hiện nay lên 84 gigawatt chỉ trong hai năm tới.

Tuy vậy, các công ty chế tạo máy móc hạng nặng xây dựng các trung tâm dữ liệu - nền tảng cho sức mạnh tính toán của AI - đang đối mặt với tình trạng tồn đọng đơn hàng linh kiện trong nhiều năm, như tua-bin khí tự nhiên. Bên cạnh đó, quá trình kết nối thiết bị thế hệ mới vào lưới điện Mỹ có thể mất hơn một thập kỷ.

“Đây là nghịch lý cốt lõi của nền kinh tế hiện đại”, ông Olivier Blum, CEO Schneider Electric, nhận định tại Davos. “AI là động cơ tăng trưởng số, nhưng đồng thời cũng là một trong những “khách hàng” lớn nhất của nguồn tài nguyên đang được săn lùng nhiều nhất thế giới - đó là năng lượng”, ông lưu ý.

Trong bối cảnh đó, nhóm cổ phiếu công nghiệp đã tăng mạnh, đạt mức tăng 17,5% trong một năm qua, so với mức 13,5% của chỉ số S&P 500. Caterpillar, tập đoàn máy móc hạng nặng lớn nhất Mỹ, ghi nhận mức tăng ấn tượng 58% trong cùng giai đoạn.

Đợt mở rộng hạ tầng lớn nhất trong lịch sử

Trong phát biểu, Tổng thống Trump khẳng định hạ tầng và khai thác năng lượng tại Mỹ đang gia tăng mạnh.

Sản lượng thép đang “tăng gấp đôi, gấp ba, và các nhà máy thép đang được xây dựng khắp cả nước”, ông nói. Xây dựng nhà máy “tăng 41%, và con số này sắp tới sẽ còn bùng nổ hơn nữa”. Sản lượng khí tự nhiên của Mỹ đang “ở mức cao nhất từ trước đến nay, vượt xa mọi kỷ lục”.

Theo nhiều ý kiến tại hội nghị Davos, các khoản đầu tư trong nước này cho thấy nhu cầu không ngừng về hạ tầng mới để nuôi dưỡng sự phát triển của AI.

Trong cuộc trao đổi với CEO BlackRock Larry Fink tại hội nghị, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết, dù các công ty công nghệ lớn đã chi hàng trăm tỷ USD, việc phát triển AI vẫn sẽ cần tới “hàng nghìn tỷ USD” cho thứ mà ông gọi là “đợt mở rộng hạ tầng lớn nhất trong lịch sử”.

Trong một báo cáo công bố hôm thứ Tư tuần trước, các chiến lược gia của BlackRock cũng nhấn mạnh cùng quan điểm, lưu ý đến nhu cầu về “đường ống và điện”.

“Hạ tầng đang kết nối tham vọng kinh tế với năng lực thực tế”, các chiến lược gia của BlackRock viết. “Đối với hạ tầng AI, khả năng sẵn có và độ tin cậy của nguồn điện vẫn là rào cản then chốt”, họ nói thêm.

Tuy nhiên, việc xây dựng một làn sóng mới quy mô lớn về phát điện và năng lực hạ tầng không thể diễn ra nhanh chóng, và tại Mỹ, nguồn vốn cũng như tiến độ phát triển lưới điện đang chững lại.

Theo Bank of America, 31% thiết bị truyền tải và 46% thiết bị phân phối điện tại Mỹ sẽ hết hoặc đã vượt quá tuổi thọ sử dụng trong vòng năm năm tới. Theo Grid Strategies, Mỹ xây dựng trung bình 1.700 dặm hạ tầng truyền tải mỗi năm trong nửa đầu thập niên 2010, nhưng con số này giảm còn trung bình 645 dặm mỗi năm trong nửa sau.

Trước thời gian kéo dài nhiều năm để kết nối vào lưới điện, các doanh nghiệp và chính phủ đã tìm kiếm những giải pháp thay thế. Các công ty công nghệ lớn bắt đầu phát triển nguồn điện tại chỗ “sau công tơ”, còn các tập đoàn dầu khí lớn nhất của Mỹ đang ký các thỏa thuận chuyển đổi hạ tầng khí tự nhiên để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu ở Texas. Apple đang xem xét các trang trại pin và điện mặt trời.

Tại Davos - và với Tổng thống Trump - chủ đề nổi bật hàng đầu, đúng như tên một phiên thảo luận của hội nghị, là “sự hồi sinh của điện hạt nhân”.

“Chúng tôi đang đẩy mạnh điện hạt nhân”, ông Trump nói hôm thứ Tư. “Trước đây tôi không phải người ủng hộ vì không thích rủi ro, nguy hiểm, nhưng những tiến bộ trong lĩnh vực hạt nhân thật khó tin”, ông nói thêm. “Chúng tôi đang đi sâu vào thế giới năng lượng hạt nhân, và giờ đây có thể triển khai với chi phí tốt và mức độ an toàn rất, rất cao, trong khi chúng tôi đang dẫn đầu thế giới về AI, vượt xa Trung Quốc”, ông bổ sung.

Trong bài phát biểu, ông Trump cũng đề cập đến loạt sắc lệnh hành pháp ký vào tháng 5/2025, nhằm, trong đó có việc bổ sung 300 gigawatt công suất điện hạt nhân mới vào năm 2030, tăng khai thác nhiên liệu hạt nhân trong nước và đẩy nhanh quy trình phê duyệt xây dựng lò phản ứng. “Ở nhiều khía cạnh, năng lượng hạt nhân gần đây đã được “tái khai thác”, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của AI/trung tâm dữ liệu, điện khí hóa các tòa nhà, tăng trưởng công nghiệp và việc phổ biến xe điện”, các nhà phân tích của Bank of America nhận định.

Ngân hàng này dự báo mỗi năm sẽ có thêm 18 gigawatt công suất điện hạt nhân mới được xây dựng trong giai đoạn 2025-2040, và năng lượng hạt nhân có thể trở thành một ngành trị giá 10.000 tỷ USD. Tất nhiên, một đợt mở rộng hạ tầng ở quy mô như vậy không hề rẻ.

Như ông Huang đã nói, các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn đã đổ hàng trăm tỷ USD vào giai đoạn đầu của làn sóng bùng nổ AI. Nhưng việc chi tiêu này diễn ra trong bối cảnh người tiêu dùng Mỹ phải trả hóa đơn tiện ích ngày càng tăng, khi các trung tâm dữ liệu tiêu thụ ngày càng nhiều điện.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, chi phí điện sinh hoạt hàng tháng đã tăng khoảng 13% kể từ tháng 1/2025, trong khi mức chi trả trung bình cho điện và khí đốt tăng 3,6% so với cùng kỳ trong quý III.

Cuối tuần trước, Bộ Nội vụ Mỹ công bố một kế hoạch vừa tài trợ cho việc mở rộng phát điện, vừa yêu cầu các công ty công nghệ “tự chi trả phần của mình”, như cách Tổng thống Trump diễn đạt.

Trọng tâm của nỗ lực này là việc Tổng thống Trump cùng một nhóm thống đốc thúc đẩy PJM - đơn vị cung cấp điện cho khu vực Trung Đại Tây Dương với hơn 67 triệu dân - tổ chức một hành động khẩn cấp về điện. Theo đó, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu quy mô lớn sẽ đấu thầu các hợp đồng 15 năm để cố định giá năng lượng, qua đó khuyến khích họ xây dựng thêm thiết bị phát điện mới.

Phát biểu tại Davos, CEO Microsoft Satya Nadella cho rằng chi phí năng lượng và hạ tầng năng lượng sẽ là yếu tố quyết định ai thắng trong cuộc đua AI.

“Bạn có phải là nhà khai thác năng lượng giá rẻ không? Bạn có thể xây trung tâm dữ liệu không?” ông Nadella nói. “Chi phí silicon trong các hệ thống là bao nhiêu?”

“Chúng ta có một loại hàng hóa mới, đó là các mã thông báo. Nhiệm vụ của mọi nền kinh tế, và mọi doanh nghiệp trong nền kinh tế, là chuyển đổi những mã thông báo này thành tăng trưởng kinh tế”, ông cho biết.

Khi Amazon, Google, Meta và Microsoft, những công ty "siêu quy mô" chi tiêu lớn nhất cho phát triển AI, công bố kết quả kinh doanh quý IV vào cuối tháng 1, cả bốn được kỳ vọng sẽ tăng mạnh ước tính chi tiêu vốn cho AI, sau những lần điều chỉnh tăng đã công bố trong quý III. Tuy nhiên, theo các chiến lược gia của HSBC, họ sẽ bị chậm lại bởi những hạn chế về năng lực hạ tầng đám mây, vốn cần thời gian để khắc phục.

“Ba nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn nhất phương Tây (Amazon, Microsoft và Alphabet) đều ghi nhận các hạn chế về công suất, trong bối cảnh nhu cầu mạnh và đơn hàng tồn đọng”, ông Nicolas Cote-Colisson, Giám đốc toàn cầu mảng nền tảng công nghệ tại HSBC, viết trong một ghi chú gần đây gửi khách hàng. “Với thời gian xây dựng hạ tầng kéo dài, chúng tôi không kỳ vọng câu chuyện này sẽ thay đổi trong năm 2026”, ông nói.

Nh.Thạch

AFP