Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dự báo khí tượng thủy văn

9000 bản tin thời tiết được ban hành mỗi năm

Ngày 23/9, tại trụ sở Cục Khí tượng Thủy văn (KTTV), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Lê Trọng Yên cùng các đơn vị trực thuộc Bộ đã có buổi làm việc với Cục Khí tượng Thủy văn và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển.

Tham dự có các Phó Cục trưởng Cục KTTV Hoàng Đức Cường, Đặng Thanh Mai, Mai Văn Khiêm; lãnh đạo các đơn vị, các phòng trực thuộc Cục KTTV; lãnh đạo các Đài KTTV khu vực và Đài KTTV tỉnh tham dự qua các điểm cầu trực tuyến.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Cục KTTV Hoàng Đức Cường cho biết, sau khoảng 35 năm hình thành và phát triển, ngành KTTV Việt Nam đã từng bước xây dựng mạng lưới quan trắc, hệ thống dự báo, cảnh báo và cơ sở dữ liệu tương đối toàn diện, đóng góp thiết thực cho phòng, chống thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tăng cường hợp tác quốc tế, trong đó có vai trò tích cực tại Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).

Toàn cảnh cuộc họp. Ảnh: Đ.H

Toàn ngành hiện có hơn 2.800 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn, ra-đa...; Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia cung cấp khoảng 9.000 bản tin mỗi năm, các đài khu vực và địa phương cung cấp gần 50.000 bản tin, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai.

Ngành cũng từng bước hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh khoa học - công nghệ và chuyển đổi số; xây dựng Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3, vận hành hệ thống siêu máy tính, ứng dụng dữ liệu lớn, mô hình dự báo số trị và các công nghệ tiên tiến; duy trì vai trò đại diện thường trực tại WMO và mở rộng hợp tác quốc tế.

Trong thời gian tới, ngành KTTV tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, hiện đại hóa mạng lưới quan trắc; khẩn trương hoàn thành các văn bản pháp luật năm 2026, nghiên cứu sửa đổi Luật Khí tượng Thủy văn và các văn bản hướng dẫn; theo dõi sát diễn biến mưa, bão, thiên tai, nhất là tại miền Trung và miền Nam, cập nhật các kịch bản ứng phó với El Nino.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Trọng Yên phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Đ.H

Đồng thời, tiếp tục chuyển đổi từ quan trắc thủ công sang tự động, ưu tiên khu vực miền núi, vùng biển; đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa các trung tâm điều hành, tăng cường chia sẻ dữ liệu, ứng dụng AI, mở rộng hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực đầu tư, dự kiến khoảng 200 tỷ đồng giai đoạn 2027–2030.

Ông Nguyễn Thượng Hiền, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, nhận định ngành KTTV thời gian qua đã tăng cường phối hợp với công tác phòng, chống thiên tai, phát huy hiệu quả thông tin dự báo, cảnh báo phục vụ chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai.

Ông đề nghị ngành KTTV xây dựng lộ trình đào tạo, chuyển đổi đội ngũ quan trắc viên sang các vị trí phù hợp như dự báo viên, kỹ sư vận hành và nhân lực kỹ thuật số; đồng thời đổi mới cơ chế nghiệm thu nghiên cứu khoa học theo hướng gắn sản phẩm với vận hành thử nghiệm và khả năng ứng dụng thực tế.

Tăng cường chuyển đổi số trong lĩnh vực dự báo khí tượng thủy văn

Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển PGS.TS. Phạm Thị Thanh Ngà cho biết, năm 2026, Viện tập trung kiện toàn tổ chức, triển khai Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản 2025; phối hợp rà soát, hoàn thiện các quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông lớn; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công nghệ, các nhiệm vụ về môi trường biển, hải đảo, giảm thiểu rác thải nhựa.

Viện tiếp tục duy trì các nhiệm vụ nghiên cứu, dự báo, cảnh báo thiên tai; hỗ trợ xây dựng hệ thống dự báo ô nhiễm không khí tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; tăng cường hợp tác với UNESCO, EANET, Deltares và UNDP. Chương trình đào tạo tiến sĩ hiện có hơn 20 nghiên cứu sinh; Tạp chí khoa học của Viện tiếp tục được nâng cao vị thế, mở rộng hội nhập quốc tế.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Trọng Yên ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực của Cục KTTV và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học và hoạt động chuyên môn.

Ông Lê Trọng Yên đề nghị các đơn vị tiếp tục khắc phục những hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn lực; nâng cao chất lượng giám sát, dự báo, cảnh báo thiên tai trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết, thủy văn cực đoan diễn biến ngày càng phức tạp.

Thời gian tới, cần bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao, triển khai các quy định mới của Chính phủ và chỉ đạo của Bộ; đẩy nhanh tiến độ rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy chế phối hợp, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật.

Đồng thời, tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mô hình số trị và các công nghệ hiện đại vào dự báo, cảnh báo; nâng cao chất lượng thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành và hạn chế tối đa các điểm mù về thiên tai.

Ông Lê Trọng Yên yêu cầu tăng cường phối hợp giữa Cục KTTV và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, mở rộng liên kết với các địa phương; quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, chuyên gia có trình độ cao, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, khuyến khích đổi mới, sáng tạo; tranh thủ các nguồn lực hợp tác quốc tế, ODA và các chương trình đào tạo.

Đối với công tác đầu tư công và tài chính, cần phối hợp chặt chẽ, đẩy nhanh tiến độ các dự án và kế hoạch tài chính trung hạn giai đoạn 2026–2030; thường xuyên rà soát, bảo dưỡng, sửa chữa cơ sở vật chất, công trình và trang thiết bị, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực.