Đẩy mạnh chuyển đổi số trong tổ chức thi hành pháp luật

Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp Hồ Quang Huy phát biểu khai mạc Hội thảo.

Khai mạc hội thảo, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, trong giai đoạn hiện nay, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những động lực quan trọng của phát triển đất nước.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức thi hành pháp luật nói chung, trong công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật nói riêng còn hạn chế, chưa hình thành dữ liệu tập trung, thống nhất, dùng chung, chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý và làm phát sinh rào cản lớn đối với tiến trình chuyển đổi số trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, theo dõi việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

Công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật hiện vẫn đang thực hiện thủ công, chưa có phần mềm thống nhất, chuyên biệt phục vụ quản lý, theo dõi và báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật trên phạm vi toàn quốc. Việc thu thập, tổng hợp thông tin, số liệu và xây dựng báo cáo tại nhiều cơ quan mất nhiều thời gian và công sức đã ảnh hưởng đến việc cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Ông Hồ Quang Huy cho rằng, chuyển đổi số trong công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật không chỉ đơn giản là đưa các biểu mẫu hiện có lên môi trường điện tử, số hóa quy trình. Quan trọng hơn là phải chuẩn hóa nội dung, quy trình và dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ, liên thông dữ liệu, đồng thời hình thành các công cụ phù hợp để khai thác dữ liệu phục vụ quản lý và đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật, gắn kết chặt chẽ với công tác xây dựng pháp luật.

Ông Lewe Paul, Trưởng đại diện Viện KAS tại Việt Nam, phát biểu.

Tại hội thảo, ông Lewe Paul, Trưởng đại diện Viện KAS tại Việt Nam cho biết, chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là việc chuyển các tài liệu giấy thành các tệp điện tử, mà tiềm năng thực sự của chuyển đổi số nằm ở việc nâng cao chất lượng, khả năng truy cập, tiếp cận cũng như tính khả dụng của thông tin trong suốt quá trình báo cáo.

Nhấn mạnh, hiệu quả của một hệ thống pháp lý phụ thuộc rất nhiều vào nền tảng pháp luật được xây dựng, ông Lewe Paul cho rằng, pháp luật được xây dựng tốt thôi vẫn chưa đầy đủ. Hiệu quả thực sự của pháp luật phải được thể hiện thông qua quá trình thực thi các quy phạm pháp luật đó trên thực tế.

"Một nguyên tắc hết sức quan trọng, cũng được áp dụng trong nhiều cách tiếp cận mà chúng tôi thực hiện đối với chuyển đổi số trong lĩnh vực này, là nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần”, ông Lewe Paul chia sẻ.

Theo ông Lewe Paul, yếu tố công nghệ đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy sự hiểu biết một cách có hệ thống về cách thức thực thi pháp luật, cũng như việc những kinh nghiệm từ quá trình thực thi có thể đóng góp như thế nào vào việc cải thiện và thực hiện tốt hơn công tác xây dựng pháp luật trong tương lai.

Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Minh Phương cho rằng, hiện nay, mặc dù việc thu thập thông tin về thi hành pháp luật đã được pháp luật quy định rất cụ thể nhưng phần lớn các cơ quan, đơn vị thường chỉ tổng hợp thông tin thụ động, rời rạc, phụ thuộc vào báo cáo hành chính, thiếu dữ liệu định lượng, kiểm chứng độc lập và tiêu chí đánh giá hiệu quả thi hành. Việc thu thập thông tin từ các nguồn nêu trên chưa được khai thác thường xuyên, sâu rộng và hiệu quả.

Quang cảnh Hội thảo.

Để thực hiện hiệu quả công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật, theo bà Nguyễn Thị Minh Phương, công tác tổ chức thi hành pháp luật nói chung và công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật nói riêng cần có sự đổi mới phương thức vận hành, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Cụ thể, yêu cầu mang tính nguyên tắc đối với tiến trình chuyển đổi số trong công tác báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật là phải khắc phục tình trạng phân tán thông tin, xây dựng cơ chế kết nối thông tin thống nhất, liên thông.

Thay vì phụ thuộc vào phương pháp thu thập báo cáo định tính truyền thống, nền tảng hệ sinh thái dữ liệu sẽ hỗ trợ quá trình đo lường hiệu quả thực thi pháp luật một cách tự động.

Đồng thời, xây dựng, vận hành nền tảng số về tổ chức thi hành pháp luật (tích hợp trên Nền tảng số Pháp luật Việt Nam), trong đó thống nhất sử dụng chung hạ tầng số và sử dụng các giải pháp, kết quả của Đề án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật” và Đề án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật”. Hình thành cơ sở dữ liệu kết nối, liên thông và dùng chung, thuận lợi cho việc xây dựng báo cáo về tổ chức thi hành pháp luật.

Các ý kiến cho rằng, ban hành văn bản không phải là điểm kết thúc của xây dựng pháp luật. Đó chỉ là thời điểm một “giả thuyết chính sách” được chuyển thành quy phạm để kiểm nghiệm trong đời sống xã hội. Dữ liệu thực tế sau khi quy định được thực hiện sẽ cho biết giả thuyết đó đúng đến đâu và cần điều chỉnh như thế nào.

Bên cạnh đó, đánh giá sau ban hành phải là bộ phận thường xuyên của chu trình quản trị. Một quy định có thể phù hợp khi ban hành nhưng trở nên lỗi thời do biến đổi kinh tế, xã hội hoặc công nghệ. Vì vậy, đánh giá sau ban hành không đơn giản nhằm “tổng kết” quá khứ mà phải tạo ra vòng phản hồi phục vụ thiết kế quy định trong tương lai.