Đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Theo nội dung Kết luận số 51-KL/TW, tại phiên họp ngày 22-5-2026, sau khi nghe Đảng ủy Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo Đề án “Đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới” và ý kiến của các cơ quan liên quan, Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thông qua nội dung cơ bản của đề án.

Trường Đại học Giao thông vận tải giới thiệu các sản phẩm đổi mới sáng tạo của sinh viên. Ảnh: Thu Hằng

Bộ Chính trị khẳng định đây là vấn đề rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, là yếu tố cốt lõi để bảo đảm tự chủ chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại quốc tế, góp phần bảo vệ an ninh và nâng cao vị thế quốc gia. Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đề án với tầm nhìn chiến lược, tư duy đổi mới và tinh thần hành động cao nhằm tạo chuyển biến căn bản về công tác sở hữu trí tuệ trong thời gian tới.

Để công tác sở hữu trí tuệ phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới, Bộ Chính trị yêu cầu thống nhất nhận thức về vai trò chiến lược của sở hữu trí tuệ, quán triệt sâu sắc quan điểm quyền sở hữu trí tuệ là nguồn lực quan trọng của quốc gia. Việc tạo lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phải hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng bền vững và bảo vệ tương lai phát triển của đất nước.

Kết luận nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính về sở hữu trí tuệ sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ; đưa nội dung sở hữu trí tuệ trở thành cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia, chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chiến lược phát triển các ngành công nghiệp chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bộ Chính trị đồng thời yêu cầu xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội; kiên quyết phê phán, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền, sao chép, đạo văn trong học thuật và các vi phạm về quyền tác giả, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp.

Cùng với đó, cần hoàn thiện thể chế sở hữu trí tuệ hiện đại, đồng bộ, thích ứng với kinh tế số; rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật theo hướng phù hợp với các chuẩn mực quốc tế tiên tiến và đáp ứng yêu cầu phát triển các mô hình kinh tế mới. Bộ Chính trị yêu cầu xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tài sản số, công nghệ sinh học, bán dẫn, nền tảng số và không gian mạng; nâng cao hiệu quả cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số, tăng cường chế tài xử lý vi phạm và nghiên cứu hình thành cơ chế tài phán chuyên sâu về sở hữu trí tuệ.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là phát triển thị trường quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao khả năng ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Bộ Chính trị yêu cầu hoàn thiện cơ chế định giá quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng thị trường công nghệ hiện đại; đẩy mạnh khai thác quyền sở hữu trí tuệ như một loại tài sản có giá trị trong huy động vốn, đầu tư, góp vốn và phát triển doanh nghiệp. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ nhằm bảo đảm năng lực sở hữu trí tuệ để phát triển nhanh và bền vững; ban hành Chương trình quốc gia về phát triển sở hữu trí tuệ.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu nâng cao hiệu lực thực thi và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; bố trí đủ nguồn lực cho các cơ quan bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường năng lực cho các tòa chuyên trách về sở hữu trí tuệ. Công tác phối hợp giữa công an, hải quan, quản lý thị trường, viện kiểm sát, tòa án và các cơ quan liên quan cần được đẩy mạnh nhằm đấu tranh, phòng chống các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trên môi trường số.

Kết luận nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết chấm dứt tình trạng sử dụng trái phép quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ với yêu cầu phổ cập tri thức, phát triển khoa học, công nghệ và lợi ích chung của xã hội. Bên cạnh đó, cần bảo đảm an ninh quốc gia về công nghệ, dữ liệu và bí mật kinh doanh; đẩy mạnh hội nhập quốc tế có chọn lọc về sở hữu trí tuệ, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Quốc hội chỉ đạo rà soát, hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ; Đảng ủy Chính phủ xây dựng kế hoạch triển khai Kết luận và bố trí nguồn lực thực hiện. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương có trách nhiệm vận động nhân dân thực hiện Kết luận, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì công tác tuyên truyền; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện và định kỳ 6 tháng báo cáo Bộ Chính trị.