Đẩy mạnh triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản

Theo Bộ NNMT, sau thời gian triển khai, hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia đã đạt được những kết quả bước đầu tích cực. Hiện hệ thống quản lý tập trung đã cập nhật khoảng 18.000 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm khác nhau; đồng thời tích hợp dữ liệu của 919 lô hàng với sự tham gia của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp (DN) tại 26 tỉnh, thành phố.

Ông Nguyễn Quang Tin - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ NNMT) cho biết, việc xây dựng hệ thống được triển khai theo chỉ đạo xuyên suốt của Chính phủ và lãnh đạo Bộ. Những kết quả ban đầu cho thấy hướng đi đúng đắn trong việc xây dựng một nền tảng truy xuất nguồn gốc thống nhất, có khả năng kết nối toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp từ sản xuất đến tiêu thụ.

Đặc biệt, nhiều ngành hàng chủ lực như lúa gạo, trái cây... đang được chuẩn bị để triển khai đồng bộ trên diện rộng. Trong đó, mô hình thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với sầu riêng xuất khẩu đã thu hút sự tham gia của 16 DN lớn.

Việc thí điểm không chỉ giúp xây dựng quy trình truy xuất đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu mà còn tạo tiền đề cho việc đàm phán, trao đổi và công nhận dữ liệu truy xuất nguồn gốc với các đối tác quốc tế. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch và uy tín của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Để bảo đảm hệ thống chính thức vận hành từ ngày 1/7 tới, Bộ NNMT dành nguồn lực lớn cho việc hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và bảo đảm an toàn dữ liệu. Theo Cục Chuyển đổi số, hạ tầng kỹ thuật cơ bản đã sẵn sàng cho giai đoạn vận hành năm 2026. Công tác rà soát, đánh giá và khắc phục các lỗ hổng an toàn thông tin đang được thực hiện nghiêm ngặt nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định và an toàn.

Điểm đáng chú ý là hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia không được xây dựng theo hướng riêng lẻ mà được thiết kế để kết nối với 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành quan trọng của Bộ, bao gồm dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cơ sở chăn nuôi, cơ sở chế biến thủy sản và nhiều cơ sở dữ liệu quản lý chuyên ngành khác. Song song với đó, Bộ NNMT chủ trương tận dụng tối đa các nền tảng công nghệ đã được DN phát triển như Netacom, CheckVN hay iCheck.

Mặc dù vậy theo Bộ NNMT việc triển khai hệ thống vẫn đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là khâu hạ tầng kỹ thuật và bảo mật an ninh mạng. Trước thực tế đó, Bộ NNMT đã chủ trì cuộc họp đánh giá tiến độ triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản. Theo đánh giá tại cuộc họp, hệ thống truy xuất nguồn gốc đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu, kết nối các chủ thể trong chuỗi sản xuất và triển khai thí điểm đối với một số sản phẩm như sầu riêng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiến tới xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ, hiện đại trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ NNMT Hoàng Trung cũng nêu rõ, tiến độ triển khai vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra, nhất là các nội dung liên quan đến kết nối, chuẩn hóa dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin.

Nhấn mạnh yêu cầu phải “tăng tốc”, Thứ trưởng Bộ NNMT giao Vụ Khoa học và Công nghệ chủ trì điều phối chung, xây dựng kế hoạch và kịch bản triển khai bài bản, khả thi; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên ngành để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, bộ dữ liệu, yêu cầu kết nối và danh mục sản phẩm ưu tiên.

Bộ sẽ tổ chức thí điểm tại một số địa phương và DN, phấn đấu kết nối từ 3 - 5 địa phương cùng tối thiểu 10 DN tham gia hệ thống trong giai đoạn đầu. Đặc biệt, việc hoàn thiện hướng dẫn truy xuất nguồn gốc đối với sầu riêng cần được đẩy nhanh, gắn với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chí tham gia hệ thống.

“Việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là một nhiệm vụ kỹ thuật mà là một nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa sống còn đối với công tác quản lý ngành và năng lực phát triển thị trường nông sản bền vững của Việt Nam” - Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh.