Đẩy mạnh xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, khơi thông nguồn lực

Theo Bộ Tài chính, trong 2 tháng đầu năm 2026, tình hình KT-XH đạt nhiều kết quả tích cực. Sản xuất nông nghiệp, dịch vụ tăng trưởng ổn định; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng khoảng 10%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số giá tiêu dùng tăng gần 3%. Vốn FDI đăng ký mới đạt 3,54 tỷ USD, tăng 61,5% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện ước đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8%. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 64,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 29,4%. Thu ngân sách Nhà nước đạt khoảng 601 nghìn tỷ đồng, bằng 23,8% dự toán; giải ngân vốn đầu tư công đạt 55,74 nghìn tỷ đồng, bằng 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, ngay từ đầu năm, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển KT- XH và dự toán NSNN năm 2026, trong đó yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Đồng thời, Nghị quyết đã xác định kịch bản tăng trưởng GDP theo từng quý và các chỉ tiêu cụ thể cho từng nhóm ngành, lĩnh vực.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026

Trong bối cảnh tình hình thế giới dự báo tiếp tục khó lường, nhất là căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự, cạnh tranh chiến lược, chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn; kinh tế toàn cầu dự báo tăng trưởng chậm, tiềm ẩn nhiều rủi ro; trong nước, khối lượng công việc cần triển khai ngay sau Tết là rất lớn, yêu cầu phải khẩn trương, tập trung xử lý với tinh thần “làm việc sớm, vào việc ngay”, quyết liệt, chủ động, linh hoạt, sáng tạo hơn nữa trong công tác chỉ đạo, điều hành, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra. Theo đó, để đảm bảo hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, cần tập trung thực hiện một số nhóm giải pháp sau đây:

Thứ nhất, hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật; đầy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh;

Thứ hai, tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn, nợ công, bội chi NSNN trong giới hạn quy định; ứng phó kịp thời, hiệu quả với các biến động kinh tế, thương mại thế giới; thúc đầy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu), khai thác mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới;

Thứ ba, chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trung tâm của chiến lược phát triển; cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, tính tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế;

Thứ tư, tập trung đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng chiến lược hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh quốc gia, nhất là các công trình giao thông trọng điểm, hệ thống giao thông trục quốc gia, đường sắt, sân bay quốc tế, cảng biển, năng lượng; thúc đầy các dự án có tính liên vùng, hạ tầng đô thị lớn, hạ tầng chuyển đổi số; điều chỉnh quy hoạch phù hợp với bối cảnh mới;

Thứ năm, tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực chíp, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; nâng mặt bằng kỹ năng của toàn xã hội.

Về các nội dung cụ thể, Thứ trưởng cho biết, đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đang tích cực triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm. Về an ninh năng lượng, Bộ Công Thương cũng đã chủ động phương án đảm bảo cân đối nguồn điện và năng lượng cho sản xuất. Đối với đầu tư công, năm 2026, Chính phủ chỉ đạo triển khai sớm các dự án chuyển tiếp có tính lan tỏa cao. Hiện nay, Bộ Tài chính đang hoàn thiện để trình Quốc hội kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, tập trung vào các dự án quan trọng quốc gia theo định hướng của Đại hội XIV.

“Về kết quả thực hiện hai tháng đầu năm 2026, các chỉ số kinh tế đều hết sức tích cực. Với những kết quả khả quan này, chúng ta hoàn toàn tin tưởng rằng các mục tiêu tăng trưởng kinh tế của quý I và cả năm 2026 sẽ đạt được như kỳ vọng” - Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.

3 nguyên tắc quan trọng xử lý dự án tồn đọng

Liên quan đến việc khơi thông hơn 1,67 triệu tỷ đồng nguồn lực từ 3.289 dự án đất đai tồn đọng, chậm triển khai, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong quá trình xử lý khó khăn, vướng mắc, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo xuyên suốt 3 nguyên tắc quan trọng.

Thứ nhất, việc xử lý phải tuân thủ đúng hành lang pháp lý hiện hành. Thứ hai, trong quá trình tháo gỡ, phải xử lý nghiêm các vi phạm của cá nhân, tổ chức có liên quan theo các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án; tuyệt đối không hợp thức hóa sai phạm và không để phát sinh sai phạm mới. Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp cho địa phương trực tiếp xử lý dứt điểm theo đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật, trên cơ sở các cơ chế, chính sách đã được cấp có thẩm quyền cho phép.

Dự án đất đai tồn đọng sẽ được xử lý theo 3 nguyên tắc quan trọng

Đối với các dự án cần cơ chế đặc thù, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, cho phép áp dụng chính sách riêng để tháo gỡ khó khăn. Trong quá trình xây dựng và trình Quốc hội, Chính phủ đồng thời đề xuất các cơ chế giám sát, tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm chính sách được triển khai chặt chẽ, đúng đối tượng, không để phát sinh sai phạm mới.

Trên cơ sở kiến nghị của Chính phủ, Quốc hội đã ban hành các nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có Nghị quyết số 170/2024/QH15 về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai liên quan đến kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án. Nghị quyết giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thực hiện, bảo đảm không phát sinh tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện; không hợp thức hóa sai phạm; không để xảy ra trục lợi chính sách, lợi ích nhóm, thất thoát, lãng phí.

Chính phủ đã cụ thể hóa chủ trương này bằng các nghị quyết, nghị định hướng dẫn để các bộ, ngành, địa phương triển khai tháo gỡ vướng mắc một cách hiệu quả, chặt chẽ về pháp lý. Đồng thời, Quốc hội cũng giao Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Kiểm toán Nhà nước phối hợp giám sát, tổ chức thực hiện các chính sách đặc thù theo đúng quy định pháp luật và nghị quyết của Quốc hội.

Đối với các dự án khó khăn, vướng mắc, các bộ, địa phương được yêu cầu chủ động xử lý theo thẩm quyền. Thời gian qua, Chính phủ đã tích cực rà soát, nhận diện các vướng mắc trong thực thi các luật, nghị định liên quan đến đầu tư, sản xuất kinh doanh, đất đai, xây dựng… để trình Quốc hội sửa đổi, ban hành mới. Các cơ chế giám sát thực hiện dự án đã được thể chế hóa trong Luật sửa đổi các Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn, tạo hành lang pháp lý mới để xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cũng cho biết, trong quá trình xây dựng cơ chế tháo gỡ, Ban Chỉ đạo 751 đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ ban hành nhiều công điện, nghị quyết theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” trên cơ sở pháp lý hiện hành.

Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương định kỳ ngày 25 hằng tháng báo cáo kết quả xử lý từng dự án về Bộ Tài chính và cập nhật trên Hệ thống 751 để Ban Chỉ đạo theo dõi, giám sát, đánh giá và kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Qua đó bảo đảm quá trình tháo gỡ minh bạch, hiệu quả, thực chất, sớm đưa các dự án vào triển khai, hoàn thành và vận hành, góp phần nâng cao năng lực kinh tế - xã hội của đất nước.

Đăng Khôi