Đoàn thanh tra của EC sắp sang, Việt Nam quyết tâm gỡ 'thẻ vàng' IUU

Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

Theo dự kiến, trong tháng 3/2026, Đoàn thanh tra của EC sẽ kiểm tra thực địa tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) và một số địa phương có biển trên cả nước. Vì vậy, tại nhiều tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác thủy sản, các cơ quan chức năng đã triển khai đợt cao điểm thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định về chống khai thác IUU.

Theo đó, cả hệ thống chính trị đã và đang nêu cao tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao nhất; hành động quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả; chuẩn bị tốt nhất cho đợt kiểm tra của Đoàn EC lần này; không để những sai sót, khuyết điểm của một cá nhân, tập thể nào ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước trong quyết tâm gỡ bằng được “thẻ vàng” và phát triển ngành thủy sản Việt Nam bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế sâu rộng.

TP HCM có đội tàu khai thác lớn, ngư trường rộng, lại tiếp giáp vùng biển nhiều quốc gia láng giềng, cho nên công tác tuần tra, kiểm soát các hành vi khai thác IUU gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp. Tuy nhiên, với sự vào cuộc sâu sát, quyết liệt của Thành ủy, các cấp chính quyền, cùng sự chung sức, đồng lòng của ngư dân, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn TP đã có những kết quả tích cực.

Với quyết tâm đạt kết quả tốt nhất trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, các lực lượng chức năng phải mạnh tay hơn nữa, xử lý nghiêm các tàu cá vi phạm; “làm tới tận cùng, phạt thật nặng” để tạo tính răn đe. Công tác quản lý đội tàu đang hoạt động trên biển cần được nắm chắc, siết chặt; đồng thời tổng lực hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị tốt nhất cho việc đón đoàn EC.

Từ nay đến ngày 10/3 là giai đoạn “nước rút”, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nhằm góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”. Bộ NN&MT đã ban hành kế hoạch kiểm tra, tổ chức các đoàn công tác tại địa phương, bước đầu phát hiện, chấn chỉnh một số hồ sơ chưa bảo đảm căn cứ pháp lý, yêu cầu rà soát, xử lý lại theo đúng quy định.

Theo thống kê từ Bộ NN&MT thì hiện nay: Về quản lý đội tàu, 100% tàu cá (hơn 80 nghìn tàu) đã được đăng ký, cập nhật trên VNFishbase; tàu cá “3 không”, không đủ điều kiện hoạt động được kiểm soát, giao lực lượng tại cơ sở quản lý chặt chẽ vị trí neo đậu. Về theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá qua cảng, trong tuần đã kiểm tra 10.745 lượt tàu rời cảng, 6.666 lượt tàu cập cảng; giám sát 7.795 tấn sản lượng thủy sản qua Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).

Về truy xuất nguồn gốc, cấp 164 giấy biên nhận, 25 giấy SC, 4 giấy CC đối với sản phẩm khai thác trong nước; thẩm định 5 hồ sơ nhập khẩu (302 tấn); lũy kế từ đầu năm đến nay 62 hồ sơ (3.203 tấn). Đến ngày 01/03/2026, có 17/17 địa phương đã yêu cầu doanh nghiệp trên địa bàn tự kê khai, khai báo rà soát về chế biến, xuất khẩu thủy sản và thành lập đoàn liên ngành về kiểm tra công tác quản lý truy xuất nguồn gốc.

Trong tuần, không phát sinh thêm tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Công tác thông tin, truyền thông về nỗ lực chống khai thác IUU của Việt Nam tiếp tục được đẩy mạnh. Trong đó, nổi bật là công tác tuyên truyền pháp luật về chống IUU được triển khai rộng khắp với nhiều mô hình sáng tạo, như “Cà phê sáng với ngư dân”, “Phiên tòa giả định”. Qua đó, ý thức trách nhiệm của ngư dân được nâng lên rõ rệt, góp phần quan trọng trong việc xử lý triệt để khai thác IUU từ gốc.

Rõ người, rõ việc trong giai đoạn “nước rút”

Để chuẩn bị làm việc với Đoàn thanh tra của EC lần này, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trần Đức Thắng cho biết: “Bộ đang phối hợp các Bộ, ngành, nhất là các địa phương tập trung kiểm tra, rà soát, chuẩn bị hồ sơ, quyết tâm đạt kết quả tốt nhất trong nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU cho ngành thủy sản Việt Nam.

Tư lệnh ngành NN&MT khẳng định, theo tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm hoàn toàn nếu để xảy ra sai sót, cung cấp dữ liệu thiếu trung thực hoặc không quản lý chặt tàu cá vi phạm, bởi kết quả đợt thanh tra lần này sẽ quyết định việc rút “thẻ vàng” hoặc nguy cơ bị nâng lên “thẻ đỏ”. Sau hành trình hơn tám năm kiên trì, nỗ lực không ngừng nghỉ, ngành thủy sản Việt Nam đã có những tiến bộ, cải cách mạnh mẽ, từ hoàn thiện khung pháp lý, kiểm soát tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản tới việc thực thi nghiêm minh pháp luật.

Hiện nay, Bộ NN&MT đã chuẩn bị báo cáo tổng thể về phát triển ngành thủy sản bền vững; tập trung vào các giải pháp dài hạn như lộ trình giảm cường lực khai thác; quản lý đội tàu; kiểm soát sản lượng; ứng dụng công nghệ; nâng cao đời sống ngư dân.

Chủ trì Phiên họp lần thứ 32 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), chiều 3/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, mục tiêu kép, mục tiêu cao nhất là vừa phát triển ngành thủy sản bền vững, lâu dài (giảm đánh bắt xa bờ vốn nhiều rủi ro và tăng cường nuôi trồng, chế biến sâu, tạo việc làm, sinh kế, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân); vừa gỡ “thẻ vàng” IUU theo khuyến cáo của EU. Điều này góp phần vào tăng trưởng từ 10% trở lên, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, vì lợi ích hợp pháp, chính đáng và hạnh phúc, ấm no của Nhân dân, vì danh dự, uy tín của đất nước, của quốc gia.

Gia Hồng