Đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư xây dựng trong Bộ Quốc phòng

Nhiều khó khăn làm chậm tiến độ giải ngân

Năm 2026, toàn quân triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ bản, trong đó có các dự án trọng điểm với ngân sách đầu tư lớn. Từ kết quả giải ngân của Bộ Quốc phòng và mức trung bình của cả nước 4 tháng đầu năm cho thấy có rất nhiều khó khăn, vướng mắc làm chậm tiến độ giải ngân.

Một trong những nguyên nhân khách quan chủ yếu là tác động từ biến động giá xăng dầu trong nước và thế giới. Theo phản ánh của nhiều đơn vị, do giá xăng dầu, giá vật liệu xây dựng, nhân công tăng cao so với thời điểm lập dự toán làm tăng chi phí xây dựng. Có dự án đã được cấp vốn, chủ đầu tư đang tiến hành lựa chọn nhà thầu. Tuy nhiên, đơn giá thời điểm hiện tại do địa phương ban hành tăng cao hơn nhiều so với đơn giá vật liệu mà đơn vị đã áp dụng để xây dựng dự toán nên phải xin ý kiến các cấp về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư, đồng thời chờ hướng dẫn để có cơ sở tiếp tục triển khai.

Mặt khác, cả nước đang triển khai nhiều dự án trọng điểm dẫn đến khan hiếm về nguồn nguyên, vật liệu, nhân lực, cũng như thiết bị nên làm chậm tiến độ thi công và giảm khối lượng hoàn thành để giải ngân cho dự án. Bên cạnh đó, điều kiện thi công một số dự án gặp khó khăn do khí hậu khắc nghiệt, dự án ở khu vực vùng sâu, vùng xa, có địa hình phức tạp làm chậm tiến độ xây dựng.

Thủ trưởng Bộ Quốc phòng kiểm tra tiến độ thực hiện các dự án đầu tư xây dựng tại Học viện Hậu cần. Ảnh: MINH QUANG

Một nguyên nhân khác là công tác phối hợp với địa phương trong việc thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất kéo dài. Theo phản ánh của nhiều đơn vị, hệ thống văn bản pháp quy trên cả nước có nhiều thay đổi; quy trình đền bù, giải phóng mặt bằng liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành nên ảnh hưởng đến công tác phê duyệt các thủ tục đầu tư, làm chậm triển khai thi công dẫn đến chậm giải ngân vốn. Một số dự án vướng mắc về quy hoạch, gặp khó khăn trong thỏa thuận đấu nối hạ tầng với địa phương, phải bổ sung, hoàn thiện nhiều lần nên kéo dài thời gian triển khai dự án.

Đơn cử như Quân khu 1 hiện đang triển khai một số dự án có tổng mức đầu tư tương đối lớn. Tuy nhiên, người dân trong diện giải phóng mặt bằng chưa đồng thuận với định mức bồi thường theo đơn giá cũ mà tỉnh đã ban hành. Do đó, UBND tỉnh phải điều chỉnh lại đơn giá định mức tài sản bồi thường; đồng thời điều chỉnh quy hoạch khu đất tái định cư để phù hợp với quy hoạch chung của tỉnh... Dự kiến, kế hoạch giải ngân kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng do địa phương xác định sẽ hoàn thành trong năm 2026.

Ngoài những nguyên nhân trên, các dự án mở mới năm 2026 đang thực hiện thủ tục đầu tư thì phải điều chỉnh quy hoạch mặt bằng, thay đổi phương án thiết kế sơ bộ. Trong khi đó, các khâu, các bước xin ý kiến thẩm định của cơ quan chức năng mất rất nhiều thời gian, làm chậm tiến độ thực hiện thủ tục đầu tư nên chưa có khối lượng công việc thi công xây dựng hoàn thành để thực hiện giải ngân.

Nguyên nhân chủ quan là việc lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng sau thiết kế cơ sở kéo dài làm chậm tiến độ thực hiện dự án; còn hiện tượng bước sau không tuân thủ bước trước; bổ sung hạng mục, thay đổi quy mô, thiết kế cơ sở... Vẫn còn tình trạng chia nhỏ gói thầu, thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu kéo dài; lựa chọn nhà thầu không đủ năng lực thi công, thi công dàn trải...

Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong giải ngân vốn đầu tư

Tại các buổi làm việc về công tác hậu cần, tài chính và xây dựng cơ bản, Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh yêu cầu Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) và các cơ quan, đơn vị khẩn trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư; phấn đấu Bộ Quốc phòng giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư năm 2026 được giao. Quán triệt chỉ đạo của thủ trưởng Bộ Quốc phòng, nhiều đơn vị đã triển khai đồng bộ các giải pháp và chỉ đạo quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân, không để “vốn chờ dự án” trên tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”.

Thủ trưởng Bộ Quốc phòng kiểm tra tiến độ thực hiện tuyến cao tốc Cà Mau - Cái Nước và Cái Nước - Đất Mũi. Ảnh: VĂN ĐÔNG

Quân chủng Hải quân là một trong những đơn vị có tỷ lệ giải ngân cao, đến ngày 15-5, Quân chủng đã giải ngân được 23% (cao hơn mục tiêu chung của Bộ Quốc phòng). Theo Chuẩn đô đốc Nguyễn Đình Hùng, Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân, lãnh đạo Quân chủng quyết liệt chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan, đơn vị xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện giải ngân vốn ngay từ đầu năm. Xác định đẩy mạnh giải ngân gắn với nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn đầu tư công là nhiệm vụ quan trọng, là trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.

Thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân chủng thường xuyên chủ trì các cuộc họp, hội nghị giao ban công trường để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện; chỉ đạo các chủ đầu tư xây dựng chi tiết kế hoạch giải ngân vốn cho từng dự án và thường xuyên đôn đốc, theo dõi quá trình thực hiện. Hằng tháng, các cơ quan, đơn vị phải báo cáo tình hình giải ngân với lãnh đạo Quân chủng, trong đó cam kết thực hiện theo đúng lộ trình, kế hoạch giải ngân. Quân chủng còn thành lập các tổ công tác nhằm kịp thời xử lý khó khăn liên quan đến giải ngân vốn và chất lượng các dự án; chỉ đạo các cơ quan, đơn vị linh hoạt, chủ động trong điều hành, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư năm 2026.

Nhiều đơn vị như các Quân khu: 1, 3, 4, Bộ đội Biên phòng... xác định đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư xây dựng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu, là trách nhiệm trực tiếp của cấp ủy, chỉ huy các cấp; lấy kết quả giải ngân làm một trong những tiêu chí bình xét thi đua, khen thưởng cuối năm.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, các đơn vị thường xuyên tổ chức hội nghị giao ban công tác xây dựng cơ bản, thành lập các tổ công tác trực tiếp kiểm tra, bám nắm các dự án để kịp thời tháo gỡ khó khăn và đôn đốc tiến độ, đẩy nhanh quá trình hoàn thành thủ tục đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà thầu và triển khai dự án. Yêu cầu chủ đầu tư, ban quản lý các dự án lập kế hoạch giải ngân chi tiết trong từng tháng và từng dự án; kiên quyết xử lý, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân đã cam kết tiến độ giải ngân mà không đạt được.

Theo lãnh đạo Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng), các đơn vị đã xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, từng quý cho từng dự án và được thủ trưởng cơ quan, đơn vị phê duyệt, cam kết giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư năm 2026 được giao. Căn cứ vào kế hoạch này, Cục Tài chính sẽ tổng hợp, báo cáo Bộ Quốc phòng về kết quả giải ngân; đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và tổng hợp, đề xuất báo cáo xếp loại thi đua theo kết quả thực tế.

Hiện nay, đối với một dự án đầu tư xây dựng cơ bản, nếu triển khai đầy đủ thủ tục từ khi được phê duyệt chủ trương đầu tư, khảo sát, thẩm định, lựa chọn nhà thầu... đến khi có thể khởi công xây dựng, trung bình phải mất từ 6 tháng đến một năm. Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, các đơn vị kiến nghị thủ trưởng Bộ Quốc phòng nâng hạn mức ủy quyền đối với các dự án có tổng mức đầu tư nhỏ; đồng thời tăng cường phân cấp cho các đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng, từ khâu phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án, thẩm định dự án... để giảm bớt thủ tục.