Đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ phát triển sản xuất

Thực hiện dự án hỗ trợ sản xuất, năm 2026, xã Quài Tở được phân bổ gần 19 tỷ đồng. Đến nay, UBND xã Quài Tở đã phê duyệt 9 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị gắn với sản phẩm cà phê, mắc ca, trong đó có 6 dự án triển khai năm 2026 và 3 dự án năm 2025 được phê duyệt điều chỉnh.

Gia đình anh Mùa A Tùng, bản Chế Á là một trong những hộ dân tham gia dự án liên kết trồng cà phê. Hiện nay, gia đình anh có tổng diện tích 2ha cà phê, trong đó 1ha cho thu hoạch, mỗi năm đạt khoảng 6 - 7 tấn cà phê tươi và 1ha mới trồng năm nay. “Tham gia mô hình liên kết, gia đình tôi giảm được một phần chi phí đầu tư ban đầu; đồng thời được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cà phê nên chúng tôi yên tâm hơn khi triển khai” - anh Tùng chia sẻ.

Ban Dân tộc, HĐND tỉnh giám sát tại xã Quài Tở về việc thực hiện hỗ trợ sản xuất. Ảnh CTV.

Theo thống kê của xã Quài Tở, đến nay tổng diện tích trồng cà phê thực hiện theo các dự án hỗ trợ sản xuất đạt 416,5ha, bằng 104% chỉ tiêu; diện tích mắc ca đạt 443,5ha, bằng 111% chỉ tiêu, với 917 hộ dân tham gia. Trong công tác chuẩn bị cây giống cà phê, tổng diện tích thực hiện gieo ươm của xã đạt 350,36ha, trong đó diện tích được hỗ trợ gieo ươm là 121,5ha. Tổng diện tích được hỗ trợ cây giống cà phê đạt 295ha. Đối với cây mắc ca, diện tích được hỗ trợ cây giống đạt 443,5ha. Cùng với hỗ trợ giống và vật tư, xã tổ chức hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Qua kiểm tra, diện tích cà phê, mắc ca trồng mới cơ bản sinh trưởng tốt, tỷ lệ cây sống đạt trên 95%.

Ông Nhữ Duy Đông, Chủ tịch UBND xã Quài Tở cho biết: Việc triển khai các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất được địa phương xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm khai thác tiềm năng đất đai, mở rộng diện tích cây trồng chủ lực và tạo sinh kế cho người dân. Xã tập trung rà soát đối tượng thụ hưởng, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, tăng cường kiểm tra tiến độ và chất lượng các hạng mục. Trong quá trình thực hiện, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả.

Cán bộ chuyên môn kiểm tra cây cà phê thuộc dự án hỗ trợ sản xuất trên địa bàn xã Pú Nhung.

Không riêng xã Quài Tở, hiện nay các địa phương trong tỉnh đẩy nhanh tiến độ thực hiện hỗ trợ, giải ngân vốn các dự án hỗ trợ sản xuất năm 2026. Tính đến tháng 10/2026, toàn tỉnh đã phê duyệt và triển khai 350 dự án, mô hình với 11.625 lượt hộ tham gia. Tổng kinh phí thực hiện hơn 990,6 tỷ đồng. Trong tổng số 350 dự án có 257 dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị và 93 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng. Các dự án tập trung vào những cây trồng chủ lực, có lợi thế cạnh tranh và phù hợp với định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh như cà phê, mắc ca, dứa, chanh leo, ngô ngọt, đậu tương rau.

Theo ông Lò Hồng Phong, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, các dự án hỗ trợ sản xuất bám sát mục tiêu, tập trung vào những cây trồng có lợi thế như cà phê, mắc ca và một số sản phẩm nông nghiệp phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Qua đó góp phần hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo sinh kế và nâng cao năng lực sản xuất cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Một số địa phương đạt và vượt kế hoạch trồng mới cà phê, mắc ca như Mường Chà, Mường Nhé, Thanh Nưa, Chà Tở... Tỷ lệ cây sống sau trồng đạt khoảng 90 - 95%, tạo cơ sở ban đầu để các vùng trồng tiếp tục phát triển.

Người dân xã Chiềng Sinh chăm sóc vườn ươm cà phê để thực hiện dự án hỗ trợ sản xuất.

Tuy nhiên, kết quả triển khai chưa đồng đều giữa các địa phương. Tính đến ngày 20/9/2026, kinh phí năm 2025 chuyển nguồn sang năm 2026 để thực hiện hỗ trợ phát triển sản xuất của 3 chương trình mục tiêu quốc gia là hơn 279,6 tỷ đồng. Số giải ngân lũy kế đạt hơn 231 tỷ đồng; trong đó, Mường Ảng mới đạt 0,132%; Sáng Nhè, Mường Chà, Quảng Lâm, Sín Chải, Mường Lạn và Na Son chưa giải ngân. Đối với nguồn kinh phí thường xuyên năm 2026 đã phân bổ cho nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất hơn 30,9 tỷ đồng, nhưng mới giải ngân hơn 4,53 tỷ đồng; tính đến cuối tháng 9 chỉ có hai xã Phình Giàng và Pa Ham phát sinh giải ngân.

Tiến độ giải ngân chậm có nhiều nguyên nhân. Năm 2026, các địa phương vừa vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vừa triển khai nguồn vốn chuyển tiếp giai đoạn trước và vốn giao mới. Việc tổng hợp, phân bổ vốn kéo dài, một số nguồn bổ sung vào tháng 8, tháng 9, trong khi thời vụ trồng cà phê, mắc ca tập trung từ tháng 6 đến tháng 8, khiến thời gian lập, thẩm định, phê duyệt dự án bị thu hẹp. Nhiều diện tích vướng quy hoạch ba loại rừng, thủ tục đất đai; công tác nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ thanh toán chưa theo kịp thực tế. Khả năng đối ứng bằng tiền mặt của người dân hạn chế, ảnh hưởng đến triển khai các mô hình cần nguồn lực lớn. 

Mô hình liên kết trồng dứa ở bản Pu Lau, xã Mường Nhà phát huy hiệu quả.

Để phát huy hiệu quả, tạo tính bền vững cho các dự án hỗ trợ, nâng cao đời sống người dân, các ngành liên quan, chính quyền địa phương cần đẩy mạnh rà soát diện tích sản xuất, giải quyết vướng mắc về đất đai, ranh giới vùng trồng. Đồng thời nghiên cứu giải pháp kết nối, thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã có năng lực tham gia liên kết sản xuất, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm ổn định cho người dân.

Đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ phát triển sản xuất không chỉ là yêu cầu về giải ngân vốn mà còn là điều kiện để bảo đảm hiệu quả đầu tư, giúp người dân mở rộng sản xuất, ổn định sinh kế.