Đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư

Nhiều nhà, đất dôi dư chưa được khai thác, sử dụng

Sau gần 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Tài chính cho hay, cả nước đã hoàn thành xử lý bước 1 đối với 26.447 cơ sở. Trong đó, đã ưu tiên bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo: 3.015 cơ sở; đã bố trí làm cơ sở y tế: 648 cơ sở; đã bố trí làm thiết chế văn hóa, thể thao: 2.385 cơ sở; đã bố trí cho các mục đích công cộng khác: 626 cơ sở. Điển hình phải kể đến việc chuyển đổi trụ sở UBND quận Bắc Từ Liêm (cũ) thành Bệnh viện Lão khoa Hà Nội; trụ sở UBND quận Cầu Giấy (cũ) được sử dụng phục vụ lĩnh vực giáo dục…

Đối với các cơ sở nhà, đất có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý thì sau khi hoàn thành bước 1, cơ quan được giao nhiệm vụ tiếp nhận phải tiếp tục xử lý bước 2 để đưa tài sản vào khai thác, xử lý. Theo tổng hợp báo cáo của các địa phương đến ngày 27/5/2026 cho kết quả: Số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý đã hoàn thành việc xử lý hoặc đã đưa vào khai thác là 4.709 cơ sở; số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác triệt để là 11.412 cơ sở (bao gồm 5.329 cơ sở đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất của địa phương quản lý, khai thác nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án nhưng chưa hoàn thành xử lý, khai thác; 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác).

Số liệu tổng hợp báo cáo cho thấy, tiến độ xử lý, đưa vào khai thác đối với các cơ sở nhà, đất đã thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa đồng đều. Có 5 địa phương báo cáo còn ít cơ sở đã thu hồi, chuyển giao chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để gồm: Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn, An Giang. Vẫn còn nhiều địa phương có số lượng lớn cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý bước 2.

Qua thực tiễn triển khai, Bộ Tài chính cho biết công tác xử lý nhà, đất dôi dư vẫn còn một số “điểm nghẽn”. Khối lượng tài sản cần sắp xếp, xử lý rất lớn và phải triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước trong thời gian ngắn. Trong khi đó, mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp có nhiều thay đổi, kéo theo yêu cầu khác nhau về cơ sở vật chất. Cùng với đó, đội ngũ cán bộ quản lý tài sản công có nhiều biến động, khối lượng công việc phát sinh lớn.

Cần cơ chế đặc thù để tháo gỡ các “điểm nghẽn”

Trong giai đoạn hiện nay, Bộ Tài chính chỉ rõ, việc xử lý tài sản công dôi dư ở bước 2 vẫn còn gặp nhiều khó khăn khách quan. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, số lượng lớn nhà, đất dôi dư cần đưa vào khai thác, trong khi nhu cầu sử dụng, thuê tài sản tại nhiều địa phương giảm, dẫn tới mất cân đối cung - cầu. Nhiều cơ sở có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa, không có lợi thế thương mại nên khó thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia khai thác. Ngoài ra, một số đơn vị cấp xã vẫn còn lúng túng trong công tác quản lý, khai thác và xử lý tài sản.

Trước thực tế đó, Bộ Tài chính đề nghị các Bộ, ngành và địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về quản lý, sử dụng tài sản công; đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư nhằm tránh thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản. Đồng thời, kết quả xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư cần được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.

Đặc biệt, ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) nhận định, hiện cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn của Trung ương đã được điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung để phù hợp với mô hình tổ chức mới. Tuy nhiên, kết quả xử lý giữa các địa phương vẫn có sự khác biệt. Cùng một khuôn khổ pháp lý, nhưng có địa phương xử lý nhanh, có địa phương vẫn còn nhiều cơ sở tồn đọng, kể cả các địa phương có điều kiện tương đồng. Điều đó cho thấy yếu tố quyết định nằm ở cách tổ chức thực hiện.

Ngày 26/5/2026, Bộ Tài chính đã có Tờ trình Chính phủ về việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính theo trình tự, thủ tục rút gọn. Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để sớm ban hành văn bản pháp lý quan trọng này. Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là tăng phân cấp, rút ngắn thủ tục, đơn giản hóa quy trình nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc quản lý chặt chẽ tài sản công.