Đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư

Kích hoạt nguồn lực từ hơn 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư. Ảnh: H.H

Mục tiêu là sớm đưa hàng chục nghìn cơ sở nhà, đất vào khai thác hiệu quả, biến tài sản công dôi dư thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời ngăn ngừa thất thoát, lãng phí.

Thực hiện thống nhất

Bộ Tài chính vừa có Công văn số 9200/BTC-QLCS gửi các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP của Chính phủ quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Công văn yêu cầu khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai với lộ trình, tiến độ và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị. Bộ Tài chính nhấn mạnh việc xác định rõ trách nhiệm trong từng khâu sẽ giúp quá trình xử lý nhà, đất dôi dư được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng chậm trễ hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Một trong những yêu cầu được Bộ Tài chính đặc biệt lưu ý là ưu tiên bố trí các cơ sở nhà, đất dôi dư phục vụ các mục tiêu phát triển y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao và các công trình phục vụ lợi ích công cộng theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đây được xem là hướng khai thác vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng xã hội tại nhiều địa phương.

Bộ Tài chính yêu cầu các địa phương đẩy mạnh công khai thông tin về các cơ sở nhà, đất dôi dư trên các phương tiện thông tin đại chúng. Việc minh bạch dữ liệu được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức và người dân tiếp cận thông tin, tham gia khai thác, sử dụng tài sản công theo đúng quy định của pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, công khai thông tin không chỉ góp phần mở rộng cơ hội khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư mà còn tăng cường sự giám sát của xã hội trong toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện, qua đó hạn chế các biểu hiện tiêu cực hoặc lợi dụng chính sách.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành và địa phương được đề nghị sớm ban hành các quy định về hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cùng các đối tượng ưu tiên khác theo quy định. Đây là một trong những nội dung nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh với chi phí phù hợp, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác quỹ tài sản công hiện có.

Cả nước hiện còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã hoàn thành việc thu hồi, chuyển giao về địa phương nhưng vẫn cần tiếp tục xử lý ở bước tiếp theo.

Kích hoạt nguồn lực

Tại Ninh Bình, nơi có khối lượng tài sản công dôi dư khá lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đã sớm xây dựng phương án phân loại để lựa chọn hình thức xử lý phù hợp đối với từng cơ sở.

Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh, đến ngày 24/6/2026, toàn tỉnh có 839 cơ sở nhà, đất dôi dư, trong đó 367 cơ sở đã hoàn thành xử lý, còn 420 cơ sở đang tiếp tục thực hiện các thủ tục theo quy định. Điều đáng chú ý là phần lớn tài sản sau khi xử lý được ưu tiên phục vụ các mục tiêu công cộng, như bố trí làm trụ sở, cơ sở giáo dục, y tế, thiết chế văn hóa, thể thao hoặc cho thuê theo quy định nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách.

Đối với 320 cơ sở do Ủy ban nhân dân các xã, phường quản lý, tỉnh dự kiến lựa chọn nhiều phương án khai thác khác nhau thay vì áp dụng một mô hình duy nhất. Trong đó, 106 cơ sở được đề xuất đấu giá quyền sử dụng đất; 10 cơ sở cho thuê đất; 16 cơ sở chuyển thành bãi đỗ xe, công viên, cây xanh và điểm sinh hoạt cộng đồng; 137 cơ sở tiếp tục được điều chuyển để phục vụ hoạt động của các cơ quan, đơn vị sự nghiệp.

Cách tiếp cận này cho thấy địa phương đang coi mỗi tài sản công là một nguồn lực phát triển, được khai thác theo đúng giá trị và nhu cầu của từng khu vực.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy quá trình xử lý không đơn giản. Nhiều cơ sở vướng mắc về hồ sơ pháp lý, quy hoạch hoặc tình trạng lấn chiếm, khiến việc đưa tài sản vào khai thác bị kéo dài. Đây là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ xử lý tài sản công dôi dư chưa đạt kỳ vọng dù chủ trương đã rõ ràng.

Bài toán tài sản công sau sắp xếp không chỉ là vấn đề quản lý tài sản đơn thuần, mà là vấn đề về tư duy phát triển. Khi được nhìn nhận đúng vai trò, mỗi trụ sở cũ không còn là công trình kết thúc vòng đời sử dụng, mà có thể trở thành điểm khởi đầu cho một vòng đời mới, tạo ra giá trị kinh tế - xã hội lớn hơn.