ĐBQH nêu giải pháp giảm áp lực sở hữu nhà tại đô thị lớn

Chiều 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Hoàn thiện sâu hơn việc khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Châu Văn Minh (đoàn Phú Thọ) cho rằng, cần phải tăng tính liên thông giữa Luật nhà ở với các luật khác có liên quan. Cần bảo đảm sự thống nhất giữa Luật nhà ở, Luật đất đai, Luật quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật xây dựng và pháp luật về kinh doanh bất động sản, pháp luật về tài chính, tín dụng. 

Ông Minh cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện sâu hơn việc khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê. Để nhà ở cho thuê trở thành một cấu phần thực sự của thị trường nhà ở cần nghiên cứu bổ sung để có chính sách đủ mạnh về quỹ đất, ưu tiên thuế, ưu đãi tín dụng, cơ chế đầu tư dài hạn, tiêu chuẩn chất lượng đối với nhà cho thuê, quyền của người thuê. 

"Đây cũng là giải pháp để giảm bớt áp lực sở hữu nhà, nhất là tại các đô thị lớn như hiện nay", ông Minh nói. 

ĐBQH Châu Văn Minh (Ảnh: Hữu Thắng).

Bên cạnh đó, ông Minh đề xuất ban soạn thảo hoàn thiện cơ chế cải tạo khu dân cư cũ. Không chỉ cải tạo chung cư cũ mà cần mở rộng thêm đối với các khu nhà ở xuống cấp, khu dân cư tự phát, cũng như có cơ chế chỉnh trang đồng bộ. 

"Đối với vấn đề cải tạo chung cư cũ đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế để chia sẻ lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân, tiêu chí lựa chọn dự án ưu tiên, quy trình rút gọn, cơ chế điều chỉnh quy hoạch linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm cái kết nối hạ tầng giao thông", ông Minh nói.

Đặc biệt, theo ông Minh cần gắn phát triển nhà ở với quy hoạch đô thị và năng lực hạ tầng. Không nên xem phát triển nhà ở đơn thuần là bài toán để tạo lập quỹ đất. Dự án nhà ở cần được đặt trong mối quan hệ với dân số, giao thông, trường học, y tế, không gian xanh, hạ tầng kỹ thuật và khả năng chịu tải của đô thị. 

Dự thảo luật nên làm rõ và nhấn mạnh phát triển nhà ở phải phù hợp với quy hoạch, tổ chức không gian, đồng bộ hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật, phát triển theo định hướng TOD đối với các đô thị lớn.

Đại biểu kiến nghị đưa chuyển đổi số vào quản lý nhà ở. Với xu thế quản trị đô thị hiện nay, ban soạn thảo có thể cân nhắc, đề nghị bổ sung thêm một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". 

Đề xuất giao UBND cấp tỉnh quy định lại các điều kiện thuê nhà ở xã hội 

Tham gia góp ý kiến, về đối tượng và điều kiện ưu tiên bố trí thuê nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê thuộc tài sản công. ĐBQH Phan Thị Thuý Linh (đoàn Tp.Đà Nẵng) cho hay, luật chỉ quy định về đối tượng thuê, không quy định về điều kiện sau khi thuê nhà ở xã hội. 

Chính vì vậy, thực tế có rất nhiều trường hợp sau khi được bố trí thuê nhà ở xã hội thuộc tài sản công đã có điều kiện mua được nhà hoặc mua được đất.

ĐBQH Phan Thị Thuý Linh (Ảnh: Hữu Thắng).

Tuy nhiên, các đơn vị vận hành chưa có cơ sở để thu hồi lại nhà. Trong khi đó quỹ nhà không nhiều mà đối tượng ưu tiên cần được hưởng chính sách xã hội này lại khá nhiều.

Do đó, đại biểu đề xuất dự thảo luật quy định rõ hơn theo hướng là nhà ở quy định chung về các đối tượng và điều kiện thuê, giao UBND cấp tỉnh quy định lại các điều kiện thuê nhà ở xã hội để phù hợp với thực tiễn và là cơ sở để thu hồi nhà ở cho thuê đối với những trường hợp đã có chỗ ở riêng.

Liên quan đến việc xây dựng lại chung cư, nhà ở xã hội, trong quy định tại Điều 87 của Luật Nhà ở, toàn bộ những trường hợp chung cư thuộc tài sản công chỉ có hình thức đầu tư công hoặc hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). Điều này cũng gây khó khăn trong việc bố trí nguồn lực của địa phương để thực hiện. 

Vì vậy, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu có thể bổ sung thêm hình thức xây dựng lại chung cư thuộc tài sản công từ nguồn quỹ nhà ở của Trung ương, từ nguồn quỹ của địa phương hoặc từ nguồn vốn của các doanh nghiệp, hợp tác xã thông qua hình thức kêu gọi đầu tư. Như vậy sẽ dễ hơn cho câu chuyện sửa chữa, xây dựng lại những nhà chung cư đã cũ kỹ lâu nay.

Liên quan đến Quỹ nhà ở và nhà ở cho thuê, ĐBQH Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) bày tỏ đồng tình với chủ trương phát triển mạnh hơn nhà ở cho thuê. Mục tiêu cuối cùng vẫn là người dân có chỗ ở phù hợp với điều kiện và thu nhập của mình, chứ không nhất thiết ai cũng phải mua nhà.

Song điều đại biểu còn băn khoăn là cách tổ chức và sử dụng nguồn lực của Quỹ nhà ở. Điều 32 quy định Quỹ do UBND cấp tỉnh thành lập và có nhiều nguồn vốn. Điều 36 cho phép ngân sách cấp bổ sung khi nguồn thu không đủ chi phí quản lý, vận hành. Trong khi đó, Điều 37 lại quy định giá thuê theo nguyên tắc tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng, bảo trì, thuế và phí.

"Nếu tính đủ toàn bộ chi phí thì giá thuê có thể vượt khả năng của người cần hỗ trợ. Còn nếu ngân sách phải bù thì phải nói rõ bù trong trường hợp nào, mức nào và địa phương chịu trách nhiệm ra sao", đại biểu nêu.

Vì vậy, đại biểu quy định rõ hơn ngay trong Luật về địa vị pháp lý, cách quản lý, giám sát Quỹ nhà ở và mối quan hệ với các quỹ tài chính khác của Nhà nước để tránh trùng nhiệm vụ. Đồng thời, cần bổ sung nguyên tắc xác định giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của người được hưởng chính sách. Nếu ngân sách hỗ trợ thì phải có tiêu chí, mức độ và cơ chế công khai rõ ràng.

Theo đại biểu, hiệu quả của Quỹ nên được nhìn vào kết quả cụ thể: tạo được bao nhiêu căn hộ cho thuê, bao nhiêu người thực sự thuê được nhà với mức giá phù hợp, chứ không nên chỉ nhìn vào số vốn hoặc số tài sản Quỹ đang quản lý.