Để các sáng kiến giảm nhựa trở thành hoạt động thường xuyên

Cộng đồng cùng chung tay bảo vệ môi trường, giảm rác thải nhựa

Những mô hình thiết thực

Thông qua Dự án Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam (Dự án TVA), nhiều mô hình giảm nhựa được triển khai, nhân rộng ở các địa phương và từng bước nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường.

Ba năm qua, chiến dịch giảm thiểu rác thải nhựa trong ngành du lịch thành phố đã có những chuyển biến tích cực. Không còn dừng lại ở những khẩu hiệu suông, tư duy “chuyển đổi xanh” đã thấm sâu vào quy trình vận hành của hàng loạt đơn vị kinh doanh dịch vụ, lưu trú.

Điển hình, Công ty TNHH MTV Khách sạn Thanh Lịch Huế đã được Hiệp hội Du lịch Việt Nam công nhận và trao quyết định gắn biển “Du lịch Xanh VITA GREEN”. Với việc thay thế toàn bộ sản phẩm nhựa dùng một lần bằng các vật liệu bền vững như da, kim loại, vải; đồng thời đồng bộ hệ thống đèn tiết kiệm năng lượng và tối ưu hóa quy trình chiếu sáng, doanh nghiệp này đã trở thành một trong 12 khách sạn đi đầu trong việc thực hành giảm nhựa tại địa phương.

Ra quân nhặt rác bảo vệ môi trường vùng ven biển, đầm phá

Với sự hỗ trợ của Dự án TVA và chính quyền địa phương, 6 cơ sở du lịch dịch vụ tại phường Mỹ Thượng đã cam kết thực hiện các giải pháp giảm nhựa trong hoạt động kinh doanh. Theo đó, các cơ sở du lịch dịch vụ này đã triển khai các giải pháp giảm nhựa thông qua việc thay thế chai nhựa dùng một lần bằng bình thủy tinh có thể tái sử dụng và thân thiện với môi trường; sử dụng hộp đựng thực phẩm inox bền chắc.

Thông tin cập nhật từ Sở Du lịch, toàn thành phố đã có 102 doanh nghiệp và hộ kinh doanh ký cam kết giảm nhựa. Trọng tâm của giai đoạn hiện nay là xây dựng các tour và điểm đến “không rác thải nhựa dùng một lần”. Hiện tại, 4 điểm du lịch cộng đồng gồm Thủy Biều, đầm Chuồn, cầu ngói Thanh Toàn và Ngư Mỹ Thạnh - Cồn Tộc đã triển khai mô hình này với sự hưởng ứng của 41 cơ sở kinh doanh. Với sự đồng hành của Dự án TVA, Bộ quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) giảm nhựa đã được hoàn thiện, giúp 5 đơn vị lữ hành vận hành thành công các tour du lịch xanh.

Nhiều giải pháp sáng tạo, mang tính tuần hoàn cao cũng được triển khai như: Hệ thống 12 nhà chờ và máy cấp nước uống công cộng miễn phí, mô hình nhà hàng không rác thải nhựa, tuần hoàn chai thủy tinh và lồng ghép giảng dạy môi trường tại Trường Cao đẳng Du lịch Huế.

Bà Hoàng Ngọc Tường Vân, Quản lý Dự án TVA cho biết, sau 5 năm triển khai, dự án TVA đã tài trợ hơn 26 tỷ đồng bằng hiện vật, giúp TP. Huế ngăn chặn thành công hơn 900 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường. Thông qua chương trình phân loại rác tại nguồn và các hoạt động can thiệp, hơn 750 tấn rác hữu cơ được thu gom và làm phân hữu cơ; hơn 4.401 tấn chất thải, trong đó gần 823 tấn rác thải nhựa được thu gom tại các lưu vực nước.

Các trung tâm thương mại, siêu thị cần tham gia lộ trình không phát miễn phí túi ni lông khó phân hủy

Khơi thông cơ chế

Ông Huỳnh Trường Ngọ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Với vai trò là cơ quan quản lý chuyên môn, sở tiếp tục tìm kiếm và huy động các nguồn lực để duy trì, mở rộng các hoạt động giảm nhựa và kinh tế tuần hoàn tại địa phương, thúc đẩy giảm nhựa trong cộng đồng. Thông qua dự án, nhiều địa phương được tiếp nhận các thiết bị, tài sản; đồng thời phân công cán bộ đầu mối và phân bổ kinh phí để quản lý, duy tu và bảo dưỡng...

Dù có nhiều điểm sáng, song hành trình tiến tới một đô thị hoàn toàn không rác thải nhựa dùng một lần tại TP. Huế vẫn còn những trở lực lớn. Tại hội nghị tổng kết 5 năm dự án TVA diễn ra cuối tháng 5 vừa qua, bà Dương Thị Thu Truyền, Phó Giám đốc Sở Du lịch cho rằng, vướng mắc hiện nay trong việc giảm thiểu rác thải nhựa trong ngành du lịch thành phố là hành lang pháp lý, doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm hoặc còn xem việc giảm nhựa là hoạt động mang tính phong trào. Việc áp dụng mô hình giảm nhựa vào các tour, điểm du lịch còn nhiều khó khăn. Các mô hình điểm đến không rác thải nhựa mới dừng ở quy mô thí điểm và việc nhân rộng ra toàn ngành cần thêm thời gian, hướng dẫn kỹ thuật và sự hỗ trợ từ các dự án.

Cũng theo bà Dương Thị Thu Truyền, cần kiến nghị sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường theo hướng tạo hành lang pháp lý để Nhà nước ban hành chính sách khuyến khích các mô hình sản xuất, kinh doanh giảm nhựa; tiếp tục tuyên truyền, phối hợp với các doanh nghiệp, địa phương duy trì và mở rộng triển khai các mô hình du lịch bền vững, du lịch không nhựa; xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ để tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp du lịch - dịch vụ, điểm đến tham gia vào quá trình thực hành giảm thiểu rác thải nhựa.

Mô hình cho thuê túi tái chế tại các siêu thị góp phần giảm nhựa trong cộng đồng

Sở Công Thương cũng đã ban hành văn bản tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa. Theo đó, đối với các trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, ngành công thương yêu cầu các đơn vị cần xây dựng lộ trình cụ thể để tiến tới không kinh doanh, không phát miễn phí túi ni lông khó phân hủy. Đối với ban quản lý các chợ, thực hiện tuyên truyền, vận động rộng rãi đến các tiểu thương hạn chế sử dụng túi ni lông khó phân hủy và các sản phẩm nhựa sử dụng một lần; khuyến khích sử dụng túi sinh học, bao bì thân thiện với môi trường.

UBND thành phố cũng đã chỉ đạo các ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý chất thải nhựa trên địa bàn. Trong đó, đối với các xã, phường phải chủ trì xây dựng quy chế, đưa nội dung giảm thiểu chất thải nhựa vào hương ước, quy ước tổ dân phố để hướng tới mô hình cộng đồng tự quản lý; chỉ đạo các cơ sở giáo dục trực thuộc tổ chức lồng ghép nội dung giáo dục về quản lý chất thải nhựa, túi ni lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần vào chương trình các cấp học trên địa bàn quản lý. Đồng thời, bố trí kinh phí của địa phương để hỗ trợ hoạt động thu gom, xử lý chất thải nhựa và xây dựng, triển khai các mô hình hiệu quả về quản lý chất thải từ việc sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, túi ni lông khó phân hủy phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Cũng tại hội nghị tổng kết 5 năm dự án TVA nêu trên, UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh khẳng định: Trong những năm qua, thông qua các dự án và sự đồng hành của chính quyền địa phương, đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cộng đồng về phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa. Nhiều mô hình thiết thực đã được triển khai hiệu quả như phân loại rác tại nguồn, trường học giảm nhựa, xây dựng các điểm du lịch cộng đồng, các tour du lịch giảm nhựa, các mô hình doanh nghiệp chuyển đổi xanh cũng như tăng cường kết nối giữa lực lượng thu gom phi chính thức với hệ thống quản lý chất thải của thành phố. Danh hiệu “Thành phố Xanh quốc gia” năm 2026 mà Huế vừa được tổ chức WWF trao là sự ghi nhận cho những đóng góp bền bỉ của toàn cộng đồng. UBND thành phố cam kết sẽ tiếp tục đồng hành để đưa các sáng kiến giảm nhựa trở thành hoạt động thường xuyên, lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống và xây dựng hình ảnh một điểm đến xanh, trách nhiệm trong mắt bạn bè quốc tế.