Hướng đi mới của thư viện hiện đại
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, quản trị tri thức số đang trở thành hướng đi quan trọng của hệ thống thư viện hiện đại. Từ việc số hóa tài liệu đến xây dựng các nền tảng dữ liệu và dịch vụ trực tuyến, nhiều thư viện đang ứng dụng công nghệ để thu thập, lưu trữ, kết nối và khai thác hiệu quả nguồn thông tin, góp phần đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời và thúc đẩy phát triển xã hội tri thức.
Quản trị tri thức số giúp nâng cao hiệu quả vận hành thư viện. Ảnh: THU HÀ
Nền tảng phát triển thư viện hiện đại
Dữ liệu đang trở thành một trong những nguồn lực quan trọng của hoạt động thư viện. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi không nằm ở khối lượng tài liệu được số hóa mà ở khả năng tổ chức, kết nối và chuyển hóa dữ liệu thành nguồn tri thức hữu ích cho người dùng. Trong bối cảnh đó, quản trị tri thức số được xem là nền tảng giúp nâng cao hiệu quả vận hành, thúc đẩy chia sẻ nguồn lực và phát triển các dịch vụ thông tin thông minh, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của bạn đọc.
Theo xu hướng chuyển đổi số, nhiều thư viện đã đẩy mạnh áp dụng mô hình quản trị tri thức số nhằm tối ưu hóa công tác quản lý và phát huy giá trị của nguồn tài nguyên thông tin. Tại Thư viện Quốc gia Việt Nam và một số trường đại học lớn, hệ thống tài nguyên số liên tục được đầu tư, hoàn thiện và mở rộng cả về quy mô lẫn chất lượng để phục vụ nhu cầu đa dạng của người sử dụng. Với định hướng lấy người dùng làm trung tâm, các đơn vị phát triển mạnh dịch vụ thư viện điện tử, tạo điều kiện cho bạn đọc truy cập từ xa. Nhờ đó, việc tiếp cận thông tin không còn phụ thuộc vào không gian thư viện truyền thống mà có thể thực hiện ở bất cứ đâu và vào bất kỳ thời điểm nào.
Sự thay đổi trong tư duy quản trị còn thể hiện ở quá trình chuyển từ mô hình lưu trữ thụ động sang chủ động đưa tri thức đến với người dùng. Cùng với việc phát triển thư viện số, thư viện thông minh với e-book, audiobook và các dịch vụ tra cứu trực tuyến, nhiều đơn vị triển khai thư viện lưu động phục vụ vùng sâu, vùng xa, xây dựng không gian đọc mở tại trường học, công viên, đồng thời tăng cường tư vấn trực tuyến qua live chat. Các câu lạc bộ đọc sách và hoạt động tương tác cộng đồng cũng được chú trọng, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin và tri thức cho người dân.
Theo Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới, sự phát triển của công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức hoạt động của thư viện hiện đại. Nếu trước đây bạn đọc phải trực tiếp đến thư viện để tiếp cận nguồn tài liệu được lưu trữ tại chỗ thì nay nhiều nguồn học liệu đã có thể truy cập từ xa thông qua môi trường số. Sự chuyển dịch này tạo nên bước ngoặt quan trọng, từng bước thay đổi phương thức vận hành truyền thống của hệ thống thư viện.
Từ nhận thức đến hành động
Dù được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của thư viện hiện đại, việc triển khai quản trị tri thức số vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hạ tầng công nghệ tại không ít thư viện, nhất là ở địa phương và cơ sở, còn thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu chia sẻ và khai thác khối lượng tài nguyên số ngày càng lớn. Bên cạnh đó, kinh phí dành cho số hóa tài liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu và duy trì hệ thống công nghệ thông tin còn hạn chế, khiến tiến độ chuyển đổi chưa đạt như kỳ vọng.
Việc chuẩn hóa dữ liệu và liên thông giữa các hệ thống thư viện cũng chưa được thực hiện đồng đều, gây khó khăn cho quá trình chia sẻ và khai thác thông tin. Nguồn nhân lực tiếp tục là bài toán đặt ra khi nhiều cán bộ thư viện chưa được đào tạo chuyên sâu về quản trị dữ liệu, công nghệ số và các công cụ trí tuệ nhân tạo. Cùng với đó, yêu cầu về bảo mật thông tin và bảo vệ bản quyền đang đặt ra những đòi hỏi mới đối với hoạt động quản trị tri thức trong môi trường số.
Theo Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới, để quản trị tri thức số phát huy hiệu quả thực chất, điều quan trọng trước hết là đổi mới nhận thức và tư duy. Khi cách tiếp cận được thay đổi, các nguồn lực đầu tư và giải pháp triển khai mới có điều kiện phát huy hiệu quả. Sự chuyển biến cần bắt đầu từ đội ngũ lãnh đạo và cán bộ thư viện, bởi nhận thức đúng sẽ tạo nền tảng cho những quyết sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam Nguyễn Xuân Dũng cho rằng, để hệ thống thư viện phát triển bền vững cần có cơ chế đầu tư dài hạn, đặc biệt đối với hoạt động bổ sung nguồn tài nguyên thông tin như sách, báo, tạp chí và cơ sở dữ liệu ngoại văn. Đồng thời, cần ưu tiên nguồn lực cho chuyển đổi số, xây dựng đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin từ phần cứng, phần mềm đến các thiết bị phục vụ việc tích hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các thư viện.
Quản trị tri thức số đang mở ra cơ hội để thư viện vượt qua những giới hạn về không gian, đưa nguồn học liệu và thông tin đến với người dân nhanh chóng, thuận tiện hơn. Tuy vậy, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, quá trình chuyển đổi cần được triển khai theo lộ trình bài bản và bền vững. Đầu tư công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực và đổi mới tư duy quản lý sẽ là những yếu tố nền tảng giúp hệ thống thư viện thích ứng với thời đại số, tiếp tục phát huy vai trò phục vụ học tập, nghiên cứu và lan tỏa tri thức trong cộng đồng.
Nguồn Văn hóa: http://baovanhoa.vn/van-hoa/huong-di-moi-cua-thu-vien-hien-dai-237675.html
Tin nóng
Hiện nay, việc xây dựng các phần mềm, ứng dụng quản lý, điều hành phát triển rất nhanh, hầu hết các lĩnh vực đều có phần mềm quản lý. Điều này không những mang lại lợi ích cho các cơ quan, doanh nghiệp trong hoạt động quản lý, kinh doanh mà còn tạo tiện ích, thuận lợi cho người tiêu dùng khi sử dụng dịch vụ trong sinh hoạt, đời sống.
Giữa những luống rau hương thảo và húng quế tươi xanh chuẩn bị xuất khẩu sang thị trường châu Âu, bà Yvonne Anyonyi Mumiah, một nông dân tại Kenya không còn phải thấp thỏm lo âu về việc nông sản bị hư hỏng do nắng nóng hay chậm trễ vận chuyển. Nhờ mô hình kho lạnh năng lượng Mặt trời 'trả phí theo lượt sử dụng' (pay-as-you-go), bà và hàng nghìn nông dân khác tại châu Phi đã tìm ra giải pháp hiệu quả để bảo quản chất lượng sản phẩm, giảm thiểu thất thoát và nâng cao thu nhập.
Trong khi nhiều chính sách năng lượng sạch tại Mỹ đang đối mặt với những tranh cãi chính trị gay gắt, năng lượng địa nhiệt lại nổi lên là một lĩnh vực hiếm hoi nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng. Những tiến bộ công nghệ mới đang mở ra khả năng khai thác nguồn nhiệt dưới lòng đất ở quy mô lớn hơn, không chỉ để phát điện mà còn để sưởi ấm và làm mát hàng triệu ngôi nhà trên khắp nước Mỹ…
Mới đây, lực lượng Công an đã phát đi khuyến cáo, đề nghị các hộ gia đình nâng cao ý thức bảo mật đối với hệ thống camera nhằm hạn chế nguy cơ bị xâm nhập, đánh cắp dữ liệu hoặc theo dõi trái phép.
Anh sẽ triển khai lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội, đồng thời kiểm soát với các dịch vụ trò chơi trực tuyến có tính năng trò chuyện với người lạ.
Trong kỷ nguyên các mối đe dọa dưới nước ngày càng phức tạp, tàu ngầm không người lái Greyshark đại diện cho một bước tiến đáng kể.
Tin mới
Từ ngày 1/7/2026, người dân tại khu vực Vành đai 1 Hà Nội sẽ được miễn phí vé xe buýt trong thời gian 1 năm. Thông tin này đang nhận được sự quan tâm lớn, đặc biệt là câu hỏi chính sách sẽ áp dụng với những tuyến xe buýt nào và phạm vi hưởng ưu đãi ra sao.
Dù đã đầu tư nhiều giải pháp bảo mật, không ít doanh nghiệp vẫn thiếu khả năng giám sát tổng thể, phát hiện sớm rủi ro và phản ứng đủ nhanh trước các cuộc tấn công ngày càng tinh vi.
Trong bối cảnh ngành lâm nghiệp đang hướng tới nâng cao giá trị kinh tế, việc ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất giống cây lâm nghiệp đã mở ra những hướng đi mới đầy triển vọng. Từ những cây giống được tạo ra bằng phương pháp nuôi cấy mô, áp dụng công nghệ sinh học đang góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho người trồng rừng.
Việt Nam hiện là một trong những thị trường thang máy tăng trưởng nhanh. Trong bối cảnh quản lý còn phân tán, việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia và số hóa 'căn cước' thiết bị thang máy là giải pháp cấp thiết, bảo đảm an toàn giao thông trục đứng.
Kodak Charmera Millennium Edition vừa ra mắt với thiết kế Y2K mới lạ, bộ lọc ảnh độc đáo và sức hút sưu tầm khiến giới trẻ săn đón.
Nhằm đổi mới công tác tuyên truyền, tăng cường tương tác với đoàn viên, thanh niên và lan tỏa không khí hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vừa triển khai công cụ Chatbot gửi thông điệp tới Đại hội trên nền tảng Facebook Messenger.
Ở tầm chính sách, thách thức kế tiếp là chuyển từ yêu cầu 'phải có xác thực mạnh' sang một câu hỏi khó hơn: khi xác thực mạnh vẫn hiện diện trong một giao dịch bị tranh chấp, ai phải chứng minh điều gì, ở mức nào, và tổn thất được phân bổ ra sao?
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực thúc đẩy những thay đổi sâu rộng trong giáo dục Trung Quốc. Từ các trường phổ thông đến đại học, làn sóng tích hợp AI vào chương trình giảng dạy đang diễn ra mạnh mẽ, với mục tiêu đào tạo thế hệ nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và cuộc cách mạng công nghệ mới.