Đế chế Elon Musk mất 130 tỷ USD trong một ngày

Theo Bloomberg, cổ phiếu Tesla và SpaceX lần lượt giảm 3,3% và 3,8% sau khi các ứng viên đảng Dân chủ giành chiến thắng trong cuộc đua vào ghế thống đốc và Thượng viện tại Texas. Diễn biến này khiến tổng giá trị vốn hóa thị trường của hai công ty bốc hơi gần 130 tỷ USD trong ngày 4/11.

Giới đầu tư lo ngại sự thay đổi cán cân quyền lực tại Washington có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của tỷ phú này.

Ivan Feinseth, Giám đốc đầu tư tại Tigress Financial Partners, nhận định: “Việc Texas chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ tạo ra thách thức chính trị mới đối với Musk, nhất là khi ông đã đầu tư mạnh để biến bang này thành trung tâm đế chế kinh doanh của mình”.

Những thách thức chính trị tại Texas

Trước ngày bầu cử, các chuyên gia thị trường đã cảnh báo rằng việc đảng Dân chủ giành ưu thế có thể giúp đảng này tăng cường giám sát hoạt động của Musk, cản trở sự phát triển của AI và gây khó khăn cho kế hoạch sáp nhập tiềm năng giữa Tesla và SpaceX.

Đối với các nhà đầu tư, chiến thắng của đảng Dân chủ có thể tạo ra tác động kép: làm gia tăng nguy cơ siết chặt quy định đối với lĩnh vực AI, đồng thời khiến triển vọng sáp nhập giữa nhà sản xuất xe điện Tesla với tập đoàn tên lửa, AI và vệ tinh SpaceX trở nên bất định.

Vikram Rai, chuyên gia tại First New York, cho rằng Quốc hội không thể đơn phương ngăn chặn một thương vụ sáp nhập, nhưng các nghị sĩ đảng Dân chủ với vị thế được củng cố vẫn có thể khiến quá trình này kéo dài hơn.

“Cả hai cổ phiếu đều đối mặt với rủi ro lớn từ những thông tin bất lợi trên truyền thông nếu đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo”, Rai nhận định trước thềm bầu cử.

Đáng chú ý, cả Tesla và SpaceX đều đặt trụ sở tại Texas, nơi Gina Hinojosa vừa đắc cử thống đốc. Trong chiến dịch tranh cử, bà Hinojosa nhiều lần phản đối việc mở rộng thiếu kiểm soát các trung tâm dữ liệu, cho rằng hoạt động này làm tăng hóa đơn điện của người dân và gây áp lực lên nguồn cung nước.

Bà cũng phản đối quyết định của chính quyền tiền nhiệm về việc dành 1,7 tỷ USD ưu đãi thuế cho dự án Terafab do Tesla và SpaceX phối hợp phát triển.

Ứng viên đảng Dân chủ James Talarico phát biểu tại sự kiện đêm bầu cử ở Austin, bang Texas, chỉ trích sự can thiệp và ảnh hưởng của tỷ phú Elon Musk đối với chính trường Mỹ. Ảnh: Bloomberg.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ đắc cử James Talarico cho rằng kết quả tại Texas phản ánh mong muốn của cử tri về việc tiếng nói của người dân cần được coi trọng trong các quyết định chính trị, thay vì chịu ảnh hưởng quá lớn từ các cá nhân giàu có.

Phát biểu trên CBS ngày 4/11, ông Talarico nhấn mạnh quyền quyết định tương lai của Texas và nước Mỹ cần thuộc về người dân, đồng thời khẳng định đây là điều cần được duy trì.

Những quan điểm này có thể tác động trực tiếp đến các dự án mà Musk đang triển khai tại Texas. SpaceX dự kiến xây dựng một trung tâm dữ liệu 180 ha gần Starbase, tổ hợp công nghiệp, cơ sở phóng tên lửa và thành phố mới được thành lập ở cực Nam bang Texas.

Một dự án khác có quy mô lớn hơn là Terafab, nhà máy bán dẫn rộng khoảng 9,3 triệu m² mà Tesla và SpaceX đang cùng phát triển tại Texas. Đây được xem là trọng tâm trong kế hoạch tăng cường năng lực AI trên toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh của Musk, đồng thời là một trong những cơ sở được viện dẫn để thúc đẩy khả năng sáp nhập hai công ty.

Tìm hướng đi mới

Là một trong những CEO có quan hệ mật thiết nhất với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa, Musk đã đóng góp gần 450 triệu USD vào ngân quỹ của đảng này, trong đó riêng các cuộc đua bầu cử tại Texas nhận 205 triệu USD.

Sau khi kết quả bầu cử dần được xác định, Musk viết trên X: “Có vẻ như những tia laser vũ trụ dùng để can thiệp bầu cử của tôi lần này đã không phát huy tác dụng”. Trong một bài đăng khác, ông mỉa mai rằng “các trung tâm dữ liệu ngoài không gian hiện trông có vẻ hấp dẫn hơn nhiều”.

Dù việc đưa các trung tâm dữ liệu lên không gian có thể còn mất nhiều năm để trở thành hiện thực, khả năng chuyển hoạt động kinh doanh sang bang khác là điều có thể tính đến. Musk chuyển đến Texas vào năm 2020 và đưa Tesla theo sau vào năm 2021, trong bối cảnh xảy ra bất đồng với giới chức y tế California về các biện pháp ứng phó đại dịch, cùng những hạn chế về nhà ở giá phải chăng và giao thông đi lại tại khu vực Vịnh San Francisco.

Cơ sở sản xuất phóng của SpaceX ở Starbase, Texas, Mỹ, ngày 20/7. Ảnh: Reuters.

Andrew Rocco, chiến lược gia cổ phiếu tại Zacks Investment Research, cho rằng việc ngăn cản hoạt động kinh doanh của Musk sẽ khó khăn về mặt pháp lý. Tuy nhiên, nếu các nỗ lực của đảng Dân chủ gây trở ngại, tỷ phú này có thể phải chuyển hướng sang bang khác.

David Meier, chuyên gia tại The Motley Fool, nhận định rủi ro trước mắt đối với Musk là khả năng các công ty của ông phải đối mặt với những động thái đáp trả.

Trong bối cảnh đó, Musk có thể đẩy nhanh kế hoạch sáp nhập Tesla và SpaceX. Theo Bloomberg, hai công ty dự kiến công bố thỏa thuận trong nửa đầu năm 2027, trước khi ông Trump rời nhiệm sở. Việc hoàn tất thương vụ sớm cũng giúp Musk tránh nguy cơ bị Quốc hội mới do đảng Dân chủ kiểm soát giám sát chặt chẽ hơn.

Adam Sarhan, CEO 50 Park Investments, cho rằng đây là bước đi hợp lý, bởi một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể khiến thương vụ đối mặt với sự giám sát lớn hơn.

Trước đây, cổ phiếu Tesla từng tăng hơn 90% trong hơn một tháng sau khi ông Trump tái đắc cử năm 2024, nhưng sau đó đảo chiều khi quan hệ giữa hai người xấu đi và nhà đầu tư dần mất kiên nhẫn với vai trò của Musk tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE).

Tỷ phú Elon Musk xuất hiện qua đường truyền video tại sự kiện IPO của SpaceX. Ảnh: Reuters.

Dẫu vậy, Musk vẫn đối mặt với những thách thức ngoài chính trị. Kế hoạch sáp nhập Tesla và SpaceX còn trong giai đoạn thăm dò, trong khi cả hai công ty tiếp tục đầu tư hàng tỷ USD vào các dự án taxi tự lái, robot và khu định cư trên sao Hỏa. Những kế hoạch này có thể cần nhiều năm nữa mới mang lại doanh thu như kỳ vọng.

Matt Maley, chiến lược gia thị trường trưởng tại Miller Tabak + Co., nhận định: “Không khó để hình dung những người như Musk sẽ phải trải qua 2 năm đầy khó khăn phía trước”.