Để Cốc Nam sôi động trở lại

Cốc Nam là một trong những cửa khẩu chiến lược trong hệ thống các cửa khẩu trên tuyến đường bộ của tỉnh Lạng Sơn, nhất là khi lối thông quan Cốc Nam (khu vực mốc 1104-1105) chính thức thuộc cặp Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị (Việt Nam) - Hữu Nghị Quan (Trung Quốc). Tuy vậy, có những thời điểm, kim ngạch hàng hóa nhập khẩu (XNK) qua khu vực này giảm mạnh do không có doanh nghiệp XNK làm thủ tục thông quan hàng hóa.

Theo báo cáo của Hải quan cửa khẩu Cốc Nam, kim ngạch hàng hóa XNK qua cửa khẩu Cốc Nam (lối thông quan Cốc Nam, khu vực mốc 1104 -1105) trong 4 năm (2021, 2022, 2023, 2024) chỉ đạt khoảng 8 triệu USD/năm – mức thấp nhất so với các cửa khẩu khác trên địa bàn tỉnh. Trong năm 2025, mặc dù kim ngạch hàng hóa XNK qua cửa khẩu Cốc Nam đạt hơn 116 triệu USD nhưng con số đạt được này vẫn chưa tương xứng với lợi thế của cửa khẩu này.

Kim ngạch thấp

Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp không làm thủ tục thông quan hàng hóa qua lối thông quan Cốc Nam (Việt Nam) – Lũng Nghịu (Trung Quốc) là do trong thời gian dài, bên cửa khẩu Trung Quốc có những thay đổi trong hoạt động giao dịch thương mại biên mậu qua lối thông quan này. Theo đó, danh mục hàng hóa được làm thủ tục XNK qua lối thông quan Cốc Nam (Việt Nam) – Lũng Nghịu (Trung Quốc) có những thời điểm chưa đến 10 danh mục mặt hàng. Cùng đó, thời gian làm thủ tục của lực lượng chức năng tại cửa khẩu Lũng Nghịu (Trung Quốc) chỉ có 6 giờ/ngày (bắt đầu từ 8 giờ đến 11 giờ; buổi chiều từ 13 giờ đến 16 giờ), đồng thời nghỉ làm thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ.

Phương tiện chở hàng nhập khẩu thông quan qua lối thông quan Cốc Nam – Lũng Nghịu

Phương tiện chở hàng nhập khẩu thông quan qua lối thông quan Cốc Nam – Lũng Nghịu

Ngoài những nguyên nhân trên, có những thời điểm, thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa của hải quan cửa khẩu Lũng Nghịu (Trung Quốc) khá lâu, cá biệt có lô hàng chờ 5 - 10 ngày mới được kiểm hóa, làm giảm đáng kể hiệu suất thông quan qua cửa khẩu.

Những nguyên nhân này đã ảnh hưởng đến kế hoạch XNK của các doanh nghiệp. Chính vì thế, các doanh nghiệp XNK chuyển hướng sang khai báo, làm thủ tục XNK tại các cửa khẩu khác. Do đó, kim ngạch hàng hóa XNK qua khu vực cửa khẩu Cốc Nam giảm mạnh trong nhiều năm.

Tập trung tháo gỡ

Ông Nguyễn Công Tuân, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Cốc Nam cho biết: Trước thực trạng trên để thúc đẩy hoạt động XNK qua cửa khẩu Cốc Nam (lối thông quan Cốc Nam, khu vực mốc 1104 -1105), các lực lượng tại khu vực cửa khẩu, đặc biệt là Hải quan cửa khẩu Cốc Nam đã thường xuyên trao đổi, hội đàm với các cơ quan chức năng cửa khẩu Lũng Nghịu để từng bước hướng đến gỡ những vướng mắc trong hoạt động thông quan.

Theo đó, trong thời gian qua, Hải quan cửa khẩu Cốc Nam đã phối hợp với các đơn vị chức năng tại cửa khẩu tổ chức 2 cuộc hội đàm với Hải quan Hữu Nghị Quan và Hải quan cửa khẩu Lũng Nghịu. Ngoài hội đàm trực tiếp, Hải quan cửa khẩu Cốc Nam và các đơn vị liên quan cũng thường xuyên trao đổi qua điện thoại với hải quan Trung Quốc để thống nhất các giải pháp nhằm nâng cao tiện ích thông quan hàng hóa qua lối thông quan Cốc Nam – Lũng Nghịu.

Thông qua hội đàm, trao đổi và làm việc trực tiếp, từ đầu năm 2026 đến nay, “nút thắt” về thời gian làm việc của lực lượng chức năng tại cửa khẩu Lũng Nghịu đã được tháo gỡ. Hiện thời gian làm việc tại đây đã tăng thêm 2 giờ. Đồng thời, lực lượng hai bên cửa khẩu còn thống nhất sẽ tăng thời gian làm việc đến 18 giờ khi lượng hàng hóa XNK tăng đột biến.

Đặc biệt, từ giữa năm 2025 đến nay, thông qua 6 cuộc hội đàm ngang cấp giữa các sở, ban, ngành của tỉnh Lạng Sơn (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc), hiện nay, nhiều mặt hàng như: gỗ ván bóc, các loại sản phẩm từ gỗ, đồ thủ công mỹ nghệ, hàng tiêu dùng, hàng thực phẩm đông lạnh, thủy sản, hoa quả tươi… đều đã được thông quan qua lối thông quan Cốc Nam – Lung Nghịu. Cùng đó, thời gian giải quyết, làm thủ tục 1 lô hàng từ Việt Nam sang cũng đã được thống nhất (phải giải quyết trong 24 giờ).

Với nỗ lực của Hải quan cửa khẩu Cốc Nam và các cơ quan liên quan, trong 6 tháng đầu năm 2026, số lượng doanh nghiệp XNK thường xuyên làm thủ tục tại đơn vị đã tăng lên đáng kể (hiện có gần 500 doanh nghiệp), tăng gấp 300% so với thời điểm cùng kỳ năm 2025; kim ngạch hàng hóa XNK qua địa bàn đạt khoảng 212 triệu USD, tăng 96 triệu USD so với kim ngạch của năm 2025.

Cần giải pháp dài hơi

Mặc dù đã có những tín hiệu tích cực, nhưng thực tế cho thấy, kim ngạch XNK hàng hóa qua lối thông quan Cốc Nam vẫn chưa xứng tầm với địa thế của cửa khẩu này, nhất là khi lối thông quan Cốc Nam, khu vực mốc 1104 -1105 đã trực thuộc Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị.

Ông Nguyễn Công Tuân, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Cốc Nam cho biết thêm: Tất cả các giải pháp mà Hải quan cửa khẩu Cốc Nam triển khai thời gian qua không nằm ngoài mục đích thúc đẩy hoạt động XNK qua cửa khẩu này. Tuy vậy, tình hình XNK hàng hóa qua khu vực cửa khẩu này vẫn chưa đạt được như mong muốn của đơn vị.

Nguyên nhân là tuyến đường bộ kết nối trực tiếp giữa cửa khẩu Cốc Nam và Lũng Nghịu có quy mô quá nhỏ hẹp, chỉ đáp ứng được một làn xe lưu thông. Tình trạng này gây ách tắc cục bộ, làm giảm đáng kể tốc độ di chuyển của phương tiện, kéo dài thời gian thông quan, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và hạn chế năng lực tiếp nhận, giải phóng hàng hóa của cặp cửa khẩu. Điều này khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí lưu kho, lưu bãi, bảo quản hàng hóa và các chi phí phát sinh khác.

Bà Bùi Thu Hà, đại diện Công ty TNHH An Khang (doanh nghiệp chuyên về xuất khẩu mặt hàng thực phẩm và các sản phẩm nông, lâm, thủy sản, trụ sở ở xã Đồng Đăng) chia sẻ: Một số vướng mắc được các lực lượng chức năng tháo gỡ kịp thời đã giúp thời gian thông quan hàng hóa nhanh hơn. Nhưng việc đến nay, hàng hóa xuất khẩu vẫn bắt buộc phải sang tải trước khi xuất, đồng thời, hạ tầng khu vực cửa khẩu, nhất là đường thông quan hàng hẹp… khiến hoạt động thông quan hàng hóa chưa thực sự đáp ứng được sự mong mỏi của doanh nghiệp hoạt động XNK hàng hóa qua khu vực này.

Trao đổi với ông Nguyễn Quốc Toàn, Trưởng Ban Quản lý Khu KTCK Đồng Đăng – Lạng Sơn, được biết, hiện Ban Quản lý đã báo cáo tỉnh về những khó khăn, nhất là việc đầu tư, nâng cấp tuyến đường kết nối cặp cửa khẩu giữa hai bên, đồng thời đề xuất, tham mưu UBND tỉnh báo cáo cấp có thẩm quyền về việc thực hiện quy hoạch, nâng cấp tuyến đường kết nối lên ít nhất 2 làn (1 làn xuất, 1 làn nhập) hoặc mở đường chuyên dụng thông quan hàng hóa mới với quy mô lớn hơn. Đồng thời cũng báo cáo, tham mưu UBND tỉnh về việc cần thiết phải đầu tư, nâng cấp hạ tầng khu vực cửa khẩu Cốc Nam. Nếu những việc này được làm sớm có thể sẽ giúp thúc đẩy nâng cao năng lực hoạt động XNK, hoạt động thông quan hàng hóa qua khu vực cửa khẩu Cốc Nam trong những năm tới đây.

Hy vọng, với những giải pháp đã, đang và sẽ triển khai, hoạt động XNK hàng hóa qua khu vực cửa khẩu Cốc Nam sẽ đạt hiệu quả cao, từ đó hướng đến mục tiêu kim ngạch hàng hóa XNK qua khu vực cửa khẩu Cốc Nam đạt 500 triệu USD trở lên vào năm 2027, và đạt 1 tỷ USD vào năm 2030.

TRÍ DŨNG

Nguồn Lạng Sơn: https://baolangson.vn/go-vuong-thuc-day-thong-quan-hang-hoa-qua-khu-vuc-cua-khau-coc-nam-5097178.html