Sẵn sàng đưa Luật Thủ đô 2026 vào cuộc sống

Hơn hai tháng kể từ khi Quốc hội thông qua Luật Thủ đô năm 2026 (ngày 23/4/2026), Hà Nội đã khẩn trương chuẩn bị các điều kiện về thể chế, bộ máy và con người, tạo nền tảng để các cơ chế mới được triển khai ngay từ ngày đầu có hiệu lực.

Một góc Thủ đô Hà Nội. Ảnh minh họa: Tuấn Anh/TTXVN

Chuẩn bị từ sớm để Luật không "độ trễ"

Khác với nhiều đạo luật trước đây thường cần một khoảng thời gian dài để ban hành văn bản hướng dẫn, Luật Thủ đô năm 2026 được Hà Nội xác định phải triển khai ngay sau khi Quốc hội thông qua. Điểm đáng chú ý của Luật Thủ đô năm 2026 là lần đầu tiên Hà Nội được trao hệ thống cơ chế đặc thù với phạm vi rộng và mức độ phân quyền mạnh hơn, tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong quản trị và phát triển.

Ngay sau ngày 23/4/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị về triển khai thi hành Luật Thủ đô; UBND thành phố đồng thời xây dựng kế hoạch rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến và tập huấn, cùng kế hoạch tổ chức thi hành Luật với lộ trình, nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. Thành phố cũng thành lập Tổ công tác chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc triển khai thi hành Luật nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng xây dựng các văn bản hướng dẫn. Khối lượng công việc đặt ra là rất lớn. Luật Thủ đô năm 2026 trao cho Hà Nội nhiều cơ chế mới về tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, phát triển đô thị, khoa học - công nghệ, văn hóa, môi trường, thu hút nhân tài... Để các cơ chế này có thể vận hành ngay khi Luật có hiệu lực, thành phố phải đồng thời hoàn thiện hàng chục nghị quyết và quyết định quy định chi tiết.

Đến trước thời điểm 1/7, HĐND thành phố đã thông qua 59 nghị quyết quy phạm pháp luật để triển khai Luật; trong đó có 45 nghị quyết được thông qua tại kỳ họp thứ tư, tạo nên hệ thống cơ chế, chính sách gần như hoàn chỉnh để đồng bộ có hiệu lực cùng Luật Thủ đô. Song song với đó, UBND thành phố ban hành các quyết định thuộc thẩm quyền nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật, bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý cho quá trình triển khai.

Những nghị quyết đã được HĐND thành phố thông qua trong thời gian qua không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành Luật mà còn cụ thể hóa hàng loạt chính sách lớn như phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tái thiết và chỉnh trang đô thị, phát triển vùng phát thải thấp, quản lý đất đai, phát triển nhà ở, thu hút đầu tư, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giao thông xanh, bảo vệ môi trường, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao... Đó là những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các "điểm nghẽn" về thể chế vốn tồn tại nhiều năm, mở thêm không gian phát triển mới cho Hà Nội trong giai đoạn tới.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu rõ, nếu Luật Thủ đô mở ra không gian phát triển mới và trao cho Hà Nội các cơ chế đặc thù để bứt phá thì hệ thống các nghị quyết của HĐND thành phố và các quyết định của UBND thành phố chính là bước cụ thể hóa kịp thời ý chí của Luật thành những công cụ quản trị và điều hành trong thực tiễn. Đây là nền tảng thể chế quan trọng để thành phố khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, văn hiến, văn minh và hiện đại.

Việc chuẩn bị khẩn trương nhưng bài bản cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc rút ngắn khoảng cách từ ban hành chính sách đến tổ chức thực hiện, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng thiếu văn bản hướng dẫn hoặc chậm đi vào cuộc sống, hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực phát triển..

Chuẩn bị kĩ đội ngũ thực thi

Một đạo luật dù tiến bộ đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu đội ngũ thực thi không hiểu đầy đủ tinh thần và nội dung của luật. Do đó, Hà Nội đã triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, phổ biến và tập huấn ngay sau khi Luật được Quốc hội thông qua. Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Thủ đô năm 2026 được triển khai đồng bộ ngay sau khi Luật được thông qua, gắn với việc quán triệt các chủ trương lớn của Trung ương về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Thành phố đã tổ chức hơn 250 hội nghị tuyên truyền với trên 50.000 lượt đại biểu tham dự; phát hành hơn 14.000 tài liệu phổ biến pháp luật; đăng tải hơn 1.560 tin, bài trên cổng thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị; thực hiện hơn 1.000 lượt phát thanh mỗi tuần trên hệ thống truyền thanh cơ sở. Bên cạnh đó là nhiều hình thức tuyên truyền khác như cuộc thi trực tuyến tìm hiểu Luật Thủ đô, tuyên truyền trên nền tảng số, mạng xã hội và thông qua đội ngũ báo cáo viên, luật sư.

Đặc biệt, ngày 27/6, thành phố tổ chức hội nghị phổ biến, quán triệt các nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 126 xã, phường với hơn 5.000 đại biểu tham dự. Hội nghị không chỉ phổ biến các quy định mới mà còn thống nhất nhận thức và phương thức triển khai trong toàn hệ thống chính trị trước thời điểm Luật chính thức có hiệu lực.

Có thể thấy, Hà Nội không chỉ chuẩn bị về mặt thể chế mà còn chuẩn bị về nguồn nhân lực thực thi, nhất là đội ngũ cán bộ ở cơ sở - nơi trực tiếp đưa các chính sách của Luật đến với người dân và doanh nghiệp.

Dù đã hoàn thành khối lượng lớn công việc trước ngày 1/7, lãnh đạo thành phố nhiều lần nhấn mạnh đây mới chỉ là bước khởi đầu. Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định: Việc ban hành các nghị quyết và quyết định không phải là đích đến mà mới chỉ là điểm xuất phát. Hiệu quả của Luật sẽ không được đo bằng số lượng văn bản đã ban hành mà bằng những chuyển biến cụ thể trong quản trị, điều hành; bằng chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; bằng tốc độ giải quyết công việc; bằng khả năng thu hút nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng của Thủ đô.

Tinh thần ấy cũng được cụ thể hóa bằng yêu cầu rất rõ ràng đối với các cấp, ngành: không chờ đợi, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm. Việc gì Luật, nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND thành phố đã quy định thì phải chủ động triển khai ngay, không để văn bản có hiệu lực nhưng chậm đi vào cuộc sống, không để cấp cơ sở lúng túng trong quá trình thực hiện. Thông điệp này cho thấy quyết tâm chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo chất lượng của chính sách.

Ngày 1/7/2026 vì thế không chỉ là thời điểm Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực mà còn mở đầu cho một giai đoạn phát triển mới của Hà Nội. Thành công của đạo luật sẽ được khẳng định không phải bằng số lượng cơ chế đặc thù được ban hành mà bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội, bằng sự thuận lợi hơn của môi trường đầu tư, bằng hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền và trên hết là sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp khi thụ hưởng những thành quả mà Luật Thủ đô mang lại…