Để di sản kể chuyện quê hương

Học sinh Trường Tiểu học Đông Quan, xã Na Dương trong một buổi học trải nghiệm tại Bảo tàng tỉnh

Lạng Sơn là vùng đất hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa với hơn 420 di tích đã được kiểm kê, trong đó có 145 di tích được xếp hạng các cấp, cùng nhiều danh lam thắng cảnh, bảo tàng và địa chỉ đỏ trải khắp các xã, phường. Những năm gần đây, cùng với đổi mới phương pháp dạy học, các cơ sở giáo dục đã đưa những không gian ấy trở thành nguồn học liệu giàu giá trị. Từ bảo tàng, di tích lịch sử đến các chương trình về nguồn, tìm hiểu văn hóa truyền thống, mỗi điểm đến đều góp phần kể lại câu chuyện về quê hương bằng những hiện vật, ký ức và dấu ấn lịch sử, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động, gần gũi hơn.

Đơn cử như tại Trường THPT Bắc Sơn, giáo dục truyền thống không chỉ diễn ra trong những tiết học trên lớp mà còn được nối dài qua các địa chỉ đỏ của quê hương. Dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), nhà trường đã tổ chức cho giáo viên, học sinh dâng hương tại Đền thờ Liệt sĩ Bắc Sơn. Thầy Dương Sơn Hà, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: Với nhà trường, mỗi chuyến về nguồn không chỉ là hoạt động tri ân mà còn là một tiết học lịch sử sinh động, nơi những câu chuyện về truyền thống cách mạng của quê hương được truyền lại bằng chính không gian, con người và ký ức còn hiện hữu.

Bên cạnh những chuyến về nguồn tại các địa chỉ đỏ, nhiều trường học trên địa bàn cũng chủ động đưa học sinh đến bảo tàng, di tích lịch sử để học tập. Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức qua sách giáo khoa, học sinh được quan sát hiện vật, nghe thuyết minh, tham gia các hoạt động tương tác và tìm hiểu những câu chuyện gắn với lịch sử, văn hóa quê hương.

Đồng hành cùng các nhà trường, Bảo tàng tỉnh đã đẩy mạnh phối hợp tổ chức tham quan, học tập tại không gian trưng bày, triển lãm lưu động cùng nhiều hoạt động trải nghiệm như cuộc thi “Em yêu lịch sử”, tìm hiểu di sản văn hóa... Trung bình mỗi năm, đơn vị đón khoảng 10.000 lượt khách, trong đó trên 90% là học sinh, sinh viên, đoàn viên, thanh niên.

Một trong những hoạt động tiêu biểu là chương trình tuyên truyền và triển lãm “Không gian di sản vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn” do Bảo tàng tỉnh phối hợp với Trường THPT Cao Lộc tổ chức vào đầu tháng 4/2026 vừa qua. Tham gia chương trình, học sinh được xem phim tư liệu, tìm hiểu kiến thức thông qua các phần thi tương tác và trực tiếp tham quan không gian trưng bày di sản ngay tại trường. Em Nông Minh tuệ, học sinh lớp 10, Trường THPT Cao Lộc chia sẻ: Qua hoạt động này, em hiểu thêm về những giá trị đặc sắc của quê hương và thấy tự hào khi Lạng Sơn có Công viên địa chất toàn cầu UNESCO. Đây là trải nghiệm rất ý nghĩa, giúp chúng em thêm yêu và có ý thức gìn giữ các giá trị di sản của quê hương.

Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ngành giáo dục tỉnh đã hoàn thành việc biên soạn và đưa vào giảng dạy bộ tài liệu giáo dục địa phương từ lớp 1 đến lớp 12. Cùng với việc trang bị kiến thức về lịch sử, văn hóa, địa lý, kinh tế, xã hội của quê hương, các nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo hướng trải nghiệm, tăng cường đưa học sinh đến bảo tàng, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và các không gian văn hóa để học tập thực tế.

Việc đưa di sản vào dạy học đang mở ra cách tiếp cận mới đối với giáo dục địa phương, khi mỗi bảo tàng, di tích hay không gian văn hóa đều trở thành một “lớp học mở”. Từ những hiện vật, tư liệu đến các giá trị văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ, di sản đang kể cho học sinh nghe câu chuyện về quê hương theo cách gần gũi và giàu cảm xúc nhất. Chính những câu chuyện ấy sẽ góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống và ý thức gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa trong mỗi học sinh hôm nay.