'Cửu huyền thất tổ' là những đời tổ nào?
Không đơn thuần là cách gọi tổ tiên, 'cửu huyền thất tổ' còn ẩn chứa nhiều lớp nghĩa. Học giả An Chi đã đưa ra ba cách lý giải về thành ngữ này.
"Cửu huyền thất tổ" là cụm từ quen thuộc trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, thường được nhắc đến khi thờ cúng tổ tiên. Tuy nhiên, theo học giả An Chi trong Chuyện đông Chuyện Tây, đây cũng là một trong những thành ngữ gây nhiều tranh luận vì ngay cả các từ điển Hán ngữ quan trọng cũng không ghi nhận đầy đủ cụm từ này.
Trong bài viết tìm hiểu về nguồn gốc thành ngữ này, An Chi cho biết những bộ từ điển lớn như Từ nguyên, Từ hải, Hiện đại Hán ngữ từ điển hay Trung văn đại từ điển đều không giải thích "cửu huyền thất tổ" như một thành ngữ hoàn chỉnh. Một số từ điển tiếng Việt lại diễn giải đây là "tổ tiên chín đời", hoặc "ông bà bảy đời, chín đời" nhưng theo ông, cách hiểu này còn nhiều điểm chưa hợp lý.
Lý do nằm ở chữ "huyền". Trong tiếng Hán, "huyền" có một nghĩa được dùng như cách gọi tắt của huyền tôn, tức đời cháu thứ tư sau con, cháu và chắt. Nói cách khác, "huyền" mang nghĩa "chút", thuộc hàng hậu duệ chứ không chỉ tổ tiên. Vì vậy, nếu hiểu "cửu huyền" là "tổ tiên chín đời" thì không phù hợp với nghĩa gốc của chữ Hán.
Từ việc phân tích từng thành tố, An Chi đưa ra ba cách hiểu về thành ngữ này. Cách hiểu đầu tiên xem "cửu huyền" là các vị tôn tiên trong Đạo giáo, còn "thất tổ" là các vị tổ của Phật giáo. Cách hiểu thứ hai xem "cửu huyền" mang nghĩa "chín tầng trời", còn "thất tổ" là bảy đời ông bà. Theo đó, cụm từ được hiểu là "bảy đời tổ tiên ở chín tầng trời".
Đây cũng là cách giải thích mà An Chi cho là phù hợp nhất với tục thờ cúng của người Việt. Theo quan niệm dân gian, ông bà sau khi qua đời sẽ về cõi tiên hoặc cõi trời. Vì vậy, "cửu huyền thất tổ" không nhằm đếm số đời tổ tiên mà là cách gọi trang trọng dành cho những bậc tiền nhân đã khuất.
Ông cũng đưa ra một cách hiểu khác dựa trên lối chơi chữ của Hán văn. Trong phổ hệ chín đời gồm cao tổ, tằng tổ, tổ, phụ, bản thân, con, cháu, chắt và chút, thì người ở đời thứ chín là huyền tôn, còn người ở đời thứ bảy đã là tổ của huyền tôn. Từ đó hình thành cách nói "cửu huyền, thất tổ".
Tóm lại, nhà nghiên cứu kết luận: "Cách hiểu có liên quan đến việc thờ phụng cửu huyền thất tổ tất nhiên phải là cách thứ hai: đó là bảy đời ông bà ở trên (chín tầng) trời. Dân gian thường vẫn quan niệm và nhất là ước nguyện rằng ông bà của mình khi chết thì được lên tiên, lên cõi trên, nghĩa là lên trời. [...] Chỉ có hiểu như thế thì mới hợp lý chứ cửu huyền dứt khoát không thể là tổ tiên của chín đời được".
Nguồn Znews: https://znews.vn/cuu-huyen-that-to-la-nhung-doi-to-nao-post1666494.html
Tin nóng
Song song với công tác tìm kiếm nạn nhân còn mắc kẹt trong thảm họa động đất kép tại khu vực Playa Grande (bang La Guaira) của Venezuela, ngày 5-7 (giờ địa phương), đoàn Việt Nam đã tranh thủ thời gian tổ chức một chuyến đi đặc biệt. Đó là tìm đến các lều trại dã chiến, trao những phần quà nghĩa tình tặng người dân sở tại chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thảm họa.
Sáng 6-7-2026, tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh, Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 được tổ chức trang trọng, thiêng liêng.
Loại bánh này nhỏ bé, khiêm nhường nhưng luôn vinh dự góp mặt trong các mâm cỗ truyền thống, cái tên bánh ít cũng khơi gợi nhiều sự tò mò.
Trung Quốc đang tạo ra 'Disneyland giá rẻ' theo cách riêng với phiên bản ít trò chơi hơn, nhưng mức giá dễ tiếp cận, linh hoạt và hợp gu mạng xã hội.
Một du khách người Đức đã ghi lại hình ảnh của Đà Nẵng năm 1991-1992. Thời điểm này, bầu không khí thành phố yên bình, chưa hiện đại hóa và khách quốc tế chỉ lác đác.
Ở Việt Nam, tôn giáo không phải là những ốc đảo biệt lập, mà là những sợi chỉ màu rực rỡ dệt nên tấm thảm văn hóa đa dạng của dân tộc.
Tin mới
Không đơn thuần là một phương tiện đưa khách đến vùng cao, Xe Bus Tình Yêu còn là cầu nối giữa những tâm hồn, nơi lan tỏa yêu thương và thấu hiểu...
Tại Trung tâm Thể thao Sankei, thành phố Saitama, tỉnh Saitama (Nhật Bản), Giải bóng đá từ thiện FAVIJA Charity Cup lần thứ 4 đã diễn ra thành công trong bầu không khí ngập tràn tinh thần thể thao và lòng nhân ái.
Diễn ra từ ngày 21 - 24/11, 'Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội' sẽ quy tụ hàng nghìn nghệ nhân, nghệ sĩ cùng nhiều hoạt động trình diễn, triển lãm.
Di sản văn hóa không chỉ là ký ức của dân tộc mà còn là nguồn lực nội sinh đặc biệt quan trọng để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Với lợi thế là một trong những vùng chuyên canh xoài lớn của cả nước, tỉnh Đồng Tháp đang từng bước gia tăng giá trị ngành hàng xoài thông qua phát triển du lịch nông nghiệp. Trong đó, xã Mỹ Thọ là một trong những địa phương đi đầu trong việc gắn sản xuất xoài với khai thác giá trị du lịch, mở thêm hướng tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Rau má - một 'thương hiệu' dân gian đã gắn bó với đời sống biết bao thế hệ người dân xứ Thanh. Ngày nay, 'sâm của người xứ Thanh' đã được chế biến thành nhiều đặc sản, vươn đến nhiều phân khúc khách hàng.
Lần đầu được đề cử tại World Travel Awards 2026 ở hạng mục 'Điểm đến mới nổi hàng đầu châu Á', Tà Xùa (Sơn La) không chỉ ghi dấu trên bản đồ du lịch khu vực mà còn phản ánh nỗ lực của địa phương trong phát triển du lịch dựa trên thiên nhiên, văn hóa bản địa và cộng đồng.
Ngày 6/7, Trung tâm Hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh tổ chức chương trình gặp mặt, tuyên dương đoàn thiếu nhi tham dự Festival thiếu nhi toàn quốc lần thứ I, năm 2026. Dự chương trình có đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; lãnh đạo Tỉnh đoàn, Hội Nông dân tỉnh.