Để đồng bào miền núi tiếp cận và thụ hưởng các tiện ích từ chuyển đổi số

Cán bộ xã Phú Sơn xuống tận nhà hướng dẫn người cao tuổi dân tộc Mường thao tác các ứng dụng trên điện thoại di động.

Cùng mẹ đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phú Sơn để thực hiện thủ tục sang nhượng quyền sử dụng đất, chị Quách Thu Quế, người dân tộc Mường ở thôn Yên Vệ, không khỏi băn khoăn khi phải chuẩn bị những giấy tờ liên quan đến đất đai. Tuy nhiên, khi đến Trung tâm, hai mẹ con chị được cán bộ tiếp đón, hướng dẫn tận tình từng bước, từ kiểm tra giấy tờ, hoàn thiện thông tin đến thực hiện các thủ tục trên môi trường số theo quy định. Những nội dung chưa rõ đều được giải thích cụ thể, dễ hiểu, giúp chị yên tâm trong quá trình làm hồ sơ.

Chị Quế chia sẻ: “Trước khi đến đây, tôi cũng lo vì thủ tục đất đai có nhiều giấy tờ, mẹ tôi lại lớn tuổi, không quen sử dụng điện thoại để làm các thủ tục trên mạng. Nhưng đến Trung tâm, các cán bộ hướng dẫn rất nhiệt tình, thiếu thông tin gì đều giải thích rõ ràng. Được hỗ trợ như vậy, chúng tôi thấy thuận tiện và yên tâm hơn rất nhiều”.

Câu chuyện của mẹ con chị Quế là một trong những hình ảnh gần gũi về sự đổi thay trong hoạt động phục vụ người dân ở xã miền núi Phú Sơn. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ, thực hiện các quy trình điện tử đang góp phần thay đổi phương thức tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính. Người dân không chỉ được phục vụ theo quy trình công khai, minh bạch mà còn được trực tiếp hướng dẫn tiếp cận những tiện ích mới.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Phú Sơn là xã khu vực II vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Ninh Bình, có diện tích tự nhiên khoảng 41,12 km², dân số trên 22.700 người, trong đó đồng bào Mường chiếm khoảng 30%.

Địa bàn trải rộng qua nhiều khu vực đồi núi, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện tiếp cận công nghệ và kỹ năng sử dụng thiết bị số giữa các nhóm người dân còn có sự chênh lệch. Đặc điểm ấy đặt ra yêu cầu chuyển đổi số phải được triển khai linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, nhất là đối với người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và những người chưa quen với công nghệ.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã hướng dẫn người dân sử dụng các tính năng của Robot MISA.

Xác định cải cách hành chính là một trong những khâu đột phá, xã Phú Sơn đã tập trung đổi mới phương thức hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và số hóa hồ sơ.

Theo báo cáo của UBND xã, trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công đã tiếp nhận 7.970 hồ sơ, trong đó có 7.963 hồ sơ trực tuyến, chiếm 99,91%; chỉ có 7 hồ sơ tiếp nhận trực tiếp. Số hồ sơ đã giải quyết là 7.660 hồ sơ, trong đó 7.621 hồ sơ được giải quyết trước hạn. Đặc biệt, 100% hồ sơ được số hóa, lưu trữ điện tử theo quy định.

Bà Phan Thị Thùy Tiên, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phú Sơn cho biết: “Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu của người dân. Với người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc những người chưa thành thạo công nghệ, cán bộ phải hướng dẫn cụ thể, kiên trì, không để người dân gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục. Mục tiêu là mỗi người dân khi đến Trung tâm đều được hỗ trợ đầy đủ, cảm nhận rõ sự thuận tiện và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức”.

Điểm đáng ghi nhận là cùng với ứng dụng công nghệ, địa phương chú trọng đổi mới tác phong, lề lối làm việc, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, trong đó đã mở rộng các kênh kết nối giữa chính quyền với người dân, đưa chuyển đổi số trở thành hoạt động gần gũi trong đời sống hằng ngày.

Từ tháng 6/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đưa vào hoạt động tài khoản Zalo Official Account (Zalo OA), tạo thêm một kênh cung cấp thông tin và kết nối với người dân trên môi trường số. Thông qua nền tảng này, người dân có thể chủ động tìm hiểu thông tin liên quan đến hoạt động của Trung tâm và tiếp cận các nội dung hướng dẫn khi có nhu cầu.

Người dân đến làm thủ tục đồng thời quét mã QR tham gia nhóm Zalo OA của Trung tâm.

Tại các thôn, các tổ công nghệ số cộng đồng phát huy vai trò là lực lượng hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ ngay từ cơ sở. Thay vì chỉ tuyên truyền bằng những khái niệm khó hiểu, các thành viên trực tiếp hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh, làm quen với các ứng dụng số theo phương châm “cầm tay chỉ việc”.

Từ những thao tác đơn giản như tìm kiếm thông tin, sử dụng ứng dụng trên điện thoại đến tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, người dân được hướng dẫn từng bước, thực hành nhiều lần. Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa đối với người cao tuổi, những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ.

Bà Bùi Thị Hoàng, người dân tộc Mường, thôn Bình Phú chia sẻ: “Người cao tuổi chúng tôi lúc đầu tiếp xúc với công nghệ cũng thấy khó, nhưng được cán bộ hướng dẫn tận tình, chúng tôi dần biết cách sử dụng. Có những việc trước kia phải hỏi người khác, nay có thể tự tìm hiểu trên điện thoại”.

Song song với việc hỗ trợ người dân, xã Phú Sơn tập trung thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số gắn với vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Đề án 06 của Chính phủ.

Địa phương đã rà soát hạ tầng số, phần mềm, trang thiết bị phục vụ công việc; tăng cường sử dụng các nền tảng số dùng chung, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu. Trong giải quyết thủ tục hành chính, việc áp dụng quy trình điện tử, tái sử dụng dữ liệu và thanh toán trực tuyến được đẩy mạnh nhằm giảm thao tác thủ công, nâng cao tính công khai, minh bạch.

Không chỉ trong lĩnh vực hành chính, chuyển đổi số còn từng bước được triển khai trong y tế và giáo dục. Trạm Y tế xã thực hiện cập nhật kết quả khám sức khỏe lên sổ sức khỏe điện tử; phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tiện ích trên ứng dụng VNeID. Các nhà trường phối hợp với phụ huynh cập nhật thông tin, dữ liệu học sinh trên các phần mềm quản lý, từng bước nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong hoạt động giáo dục.

Tuy nhiên, với địa bàn rộng, trình độ tiếp cận công nghệ chưa đồng đều, cán bộ thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số chủ yếu kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc và yêu cầu chuyên môn ngày càng cao; một số nhiệm vụ liên quan đến kỹ thuật và liên thông dữ liệu còn phụ thuộc vào nền tảng, hướng dẫn của cấp trên.

Điều đó, đòi hỏi Phú Sơn phải tiếp tục quan tâm nâng cấp hạ tầng, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ và người dân, phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng. Cùng với việc tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, địa phương cần chú trọng khả năng tự thực hiện thủ tục của người dân, bảo đảm chuyển đổi số đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững.

Với mục tiêu phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030, những kết quả chuyển đổi số hôm nay sẽ là nền tảng quan trọng để Phú Sơn tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng phục vụ và đời sống nhân dân. Qua đó, từng bước thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra, đưa kinh tế - xã hội của Phú Sơn ngày càng khởi sắc, phát triển.