Để khách quốc tế đến Việt Nam 'đu' concert

Quốc hội sẽ xem xét, thông qua dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hoá vào kỳ họp tháng 10 tới

Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Bộ VHTTDL chủ trì soạn thảo nhằm xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, đưa văn hóa trở thành ngành kinh tế trọng điểm. Theo kế hoạch, dự thảo Luật sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp cuối năm nay.

Từ Hallyu nhìn về tiềm năng của Việt Nam

Trao đổi với Văn Hóa, đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) bày tỏ tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; đồng thờicho rằng, đây là bước đi cần thiết nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khơi thông các nguồn lực và đưa văn hóa thực sự trở thành một động lực phát triển.

Theo đại biểu, nhìn ra thế giới có thể thấy tư duy về văn hóa đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Nhiều quốc gia không chỉ đặt vấn đề bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa mà đã coi văn hóa là nguồn lực kinh tế có giá trị gia tăng cao, gắn với đổi mới sáng tạo, công nghệ số và hội nhập quốc tế.

Hàn Quốc là một ví dụ điển hình với làn sóng Hallyu lan tỏa mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Thành công của điện ảnh, âm nhạc và các sản phẩm nội dung Hàn Quốc không chỉ tạo nguồn thu trực tiếp mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy nhiều lĩnh vực khác cùng phát triển.

“Trong một bộ phim hay video âm nhạc của Hàn Quốc, chiếc điện thoại nhân vật sử dụng, trang phục, mỹ phẩm, món ăn hay địa điểm xuất hiện trong tác phẩm đều có thể được quảng bá một cách khéo léo. Khi sản phẩm văn hóa đủ sức hấp dẫn công chúng, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở chính sản phẩm đó mà còn lan tỏa sang nhiều ngành công nghiệp, dịch vụ khác”, đại biểu phân tích.

Hàn Quốc xác định công nghiệp nội dung (K-Content) như một động lực kinh tế quan trọng với doanh thu năm 2023 đạt 154.200 tỉ won, xuất khẩu 13,34 tỉ USD, cùng hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều ngành liên quan như du lịch, ẩm thực, mỹ phẩm, thời trang và ô-tô.

Nhật Bản với chiến lược “Cool Japan”, Trung Quốc với chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và nội dung số hay Singapore với định hướng trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực cũng cho thấy xu hướng đầu tư mạnh cho công nghiệp văn hóa nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng ảnh hưởng văn hóa.

Đại biểu Trần Văn Đăng cho rằng, Luật cần tạo cơ chế để Việt Nam phát triển những sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh

Ngay trong ASEAN, nhiều quốc gia ngày càng chú trọng khai thác giá trị của di sản, nghệ thuật truyền thống, kết hợp với công nghệ số, thương mại điện tử và du lịch để tạo ra những sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo đại biểu Trần Văn Đăng, đây là những kinh nghiệm Việt Nam có thể nghiên cứu, chọn lọc trong quá trình xây dựng chính sách. Điều quan trọng không phải sao chép một mô hình cụ thể mà phải tìm được con đường phù hợp với bản sắc, tiềm năng và điều kiện của Việt Nam.

Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, bản sắc đa dạng, lực lượng sáng tạo trẻ và thị trường trong nước lớn. Thực tế thời gian qua cũng cho thấy sức hấp dẫn ngày càng tăng của những sản phẩm văn hóa, giải trí trong nước.

Sức hút của Anh trai say hi, Anh trai vượt ngàn chông gai và những concert quy mô lớn là những ví dụ cho thấy công chúng, đặc biệt là giới trẻ, sẵn sàng chi trả cho sản phẩm văn hóa Việt Nam khi sản phẩm được đầu tư chuyên nghiệp và đáp ứng nhu cầu thị trường.

“Giới trẻ cũng đang dần thay đổi thói quen. Thay vì chỉ ra nước ngoài để "đu" concert, nhiều người đã lựa chọn những concert ngay tại Việt Nam. Điều đó giúp một phần dòng tiền tiêu dùng ở lại trong nước, đồng thời kích thích hàng loạt dịch vụ liên quan phát triển”, đại biểu nhìn nhận.

Một concert thành công, theo đại biểu, không chỉ tạo doanh thu từ bán vé. Lượng lớn khán giả di chuyển tới địa điểm tổ chức còn tạo thêm nhu cầu về vận tải, lưu trú, ăn uống, mua sắm và du lịch. Đây chính là khả năng tạo giá trị lan tỏa và tính liên ngành rất rõ của công nghiệp văn hóa.

Không chỉ giữ khán giả Việt, phải hút được khách quốc tế

Theo đại biểu Trần Văn Đăng, phát triển tốt thị trường trong nước mới chỉ là bước đầu. Về lâu dài, Việt Nam phải hướng tới mở rộng thị trường ra bên ngoài, từng bước xây dựng những sản phẩm công nghiệp văn hóa có thương hiệu và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Theo đại biểu, nếu người Việt có thể ra nước ngoài để "đu" concert thì chúng ta cũng phải hướng tới việc người hâm mộ từ các quốc gia khác lựa chọn Việt Nam để xem concert

“Nếu người Việt có thể ra nước ngoài để "đu" concert thì chúng ta cũng phải hướng tới việc người hâm mộ từ các quốc gia khác lựa chọn Việt Nam để xem concert, tham dự các sự kiện văn hóa và theo chân thần tượng. Khi đến đây, họ còn sử dụng dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm, tham quan và trải nghiệm văn hóa Việt Nam. Giá trị tạo ra vì thế sẽ không dừng lại ở một chương trình biểu diễn”, đại biểu nêu quan điểm.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, theo đại biểu, vấn đề quan trọng đặt ra đối với Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là phải tạo được môi trường để tiềm năng văn hóa có thể chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và tài sản có giá trị kinh tế.

Việt Nam không thiếu tài nguyên văn hóa và cũng không thiếu những cá nhân sáng tạo. Nhưng để nguồn lực đó trở thành sản phẩm có thương hiệu, có thị trường và đủ sức cạnh tranh, cần một hệ sinh thái kết nối từ người sáng tạo, doanh nghiệp, nhà đầu tư đến các nền tảng phân phối và thị trường.

Do đó, dự thảo Luật cần tiếp cận theo tư duy kiến tạo phát triển, tạo hành lang pháp lý cho toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, sản xuất, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ đến phân phối, thương mại hóa và tái đầu tư.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra trong hồ sơ xây dựng Luật khi pháp luật hiện hành chủ yếu điều chỉnh riêng lẻ từng lĩnh vực, chưa hình thành đầy đủ cơ chế hỗ trợ xuyên suốt từ sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, thương mại hóa đến tiêu dùng và tái đầu tư sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Theo đại biểu Trần Văn Đăng, Luật cũng cần tạo điều kiện để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp và khu vực tư nhân đầu tư vào công nghiệp văn hóa, đồng thời có cơ chế minh bạch, thuận lợi để những ý tưởng sáng tạo có cơ hội bước ra thị trường.

Để Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khi được ban hành thực sự trở thành động lực cho thị trường, cần quy định cụ thể hơn về cơ chế hỗ trợ tài chính, tín dụng, đầu tư công nghệ và khuyến khích khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa.

Một trong những nội dung có thể nghiên cứu là hình thành cơ chế bảo lãnh tín dụng hoặc bảo lãnh vay vốn dành riêng cho doanh nghiệp, dự án công nghiệp văn hóa đáp ứng các tiêu chí về tính khả thi, bản quyền, phương án kinh doanh và khả năng tạo doanh thu.

Chẳng hạn, với một doanh nghiệp khởi nghiệp tổ chức concert, thay vì yêu cầu doanh nghiệp phải có tài sản thế chấp tương ứng với khoản vay, ngân hàng có thể đánh giá dự án trên cơ sở hồ sơ bản quyền, hợp đồng nghệ sĩ, hợp đồng địa điểm, phương án bán vé, hợp đồng tài trợ, doanh thu dự kiến và lịch sử tổ chức các chương trình trước đó. Những dự án đạt yêu cầu có thể được tiếp cận khoản vay với sự bảo lãnh một phần của quỹ hoặc chương trình tín dụng chính sách dành cho công nghiệp văn hóa.

Cùng với đó, có thể hình thành cơ chế đồng đầu tư Nhà nước - tư nhân đối với các dự án có khả năng tạo thị trường, phát triển nghệ sĩ, quảng bá văn hóa Việt Nam hoặc mở rộng thị trường quốc tế. Nhà nước không nhất thiết bỏ vốn toàn bộ mà có thể sử dụng nguồn vốn công làm vốn mồi, thu hút thêm vốn của doanh nghiệp và các nhà đầu tư tư nhân.

Một nội dung khác cần được quy định rõ là hỗ trợ đầu tư công nghệ và trang thiết bị phục vụ sáng tạo văn hóa.

Trong công nghiệp văn hóa hiện đại, công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ. Công nghệ đã trở thành một phần của sản phẩm. Với sân khấu và concert, đó có thể là hệ thống âm thanh, ánh sáng, màn hình LED, công nghệ trình chiếu, sân khấu cơ động, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường, công nghệ tương tác và các giải pháp quản lý khán giả.

Với điện ảnh và truyền hình, đó có thể là trường quay ảo, kỹ xảo hình ảnh, công nghệ hậu kỳ, AI và các công nghệ sản xuất nội dung mới. Với bảo tàng, triển lãm, đó có thể là công nghệ số hóa, thực tế ảo, thực tế tăng cường và hệ thống tương tác.

Vì vậy, Luật cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ đầu tư cho hạ tầng và thiết bị công nghệ phục vụ công nghiệp văn hóa, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp và các dự án ứng dụng công nghệ mới.

Trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm văn hóa, khuôn khổ pháp lý cũng phải đủ linh hoạt để thích ứng với những mô hình mới.

Quan trọng hơn, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra thêm nhiều sản phẩm văn hóa mà phải hình thành được những sản phẩm có chất lượng, thương hiệu và khả năng chinh phục thị trường.

“Khi người hâm mộ quốc tế lựa chọn Việt Nam để xem một concert, một chương trình nghệ thuật hay trải nghiệm những sản phẩm văn hóa của chúng ta, giá trị thu được không chỉ là kinh tế. Đó còn là cách hình ảnh, con người và văn hóa Việt Nam được lan tỏa ra thế giới”, đại biểu Trần Văn Đăng nhấn mạnh.

Theo đại biểu, đó cũng phải là một trong những đích đến của Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: tạo nền tảng pháp lý để văn hóa vừa được bảo tồn, phát huy, vừa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, tạo ra giá trị kinh tế, nâng cao sức mạnh mềm và vị thế của Việt Nam.