Đề kiểm tra chung có đủ sức đẩy lùi bệnh thành tích trong giáo dục?

Đề chung phải đi đôi với chuẩn chấm chung

Thạc sĩ Phan Điệu (Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam) đánh giá chủ trương sử dụng đề kiểm tra chung là bước tiến nhằm thống nhất công tác đánh giá, hạn chế chênh lệch về độ khó giữa các trường, đồng thời giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở nhìn nhận khách quan chất lượng dạy và học.

Tuy nhiên, đề kiểm tra chung chưa thể giải quyết triệt để tình trạng chạy theo thành tích. Tính trung thực của kết quả còn phụ thuộc vào quy trình coi thi, chấm thi và cách sử dụng điểm số.

“Đề kiểm tra chung phải đi đôi với chuẩn chấm chung và cơ chế giám sát đồng bộ. Điều tạo nên sự tin cậy không chỉ là việc học sinh cùng làm một đề mà còn là sự công bằng, minh bạch và trách nhiệm trong toàn bộ quá trình đánh giá” - cô Điệu nhấn mạnh.

Thạc sĩ Phan Điệu khẳng định, đề kiểm tra chung chưa thể giải quyết triệt để tình trạng chạy theo thành tích.

Theo cô Điệu, giáo viên cần tuân thủ nghiêm hướng dẫn chấm; Nhà trường chịu trách nhiệm kiểm soát quy trình kiểm tra, đánh giá và cơ quan quản lý giáo dục tăng cường giám sát và xử lý sai phạm.

Đặc biệt, có thể nghiên cứu áp dụng hình thức chấm chéo giữa các trường, chấm kiểm tra xác suất đối với những môn học phù hợp nhằm hạn chế tình trạng chấm nới tay, nâng điểm. Với bài thi tự luận, cần thống nhất tiêu chí và thang điểm để giảm yếu tố chủ quan.

Việc giám sát phải xuyên suốt từ bảo mật đề, coi thi, chấm thi đến nhập điểm, lưu trữ bài làm và phúc khảo, bảo đảm quyền lợi học sinh.

Không biến kết quả kiểm tra thành bảng xếp hạng thành tích

Thạc sĩ Phan Điệu cho rằng, đề kiểm tra chung cần chú trọng đánh giá khả năng hiểu, vận dụng kiến thức và giải quyết vấn đề thay vì thiên về ghi nhớ máy móc.

Nguy cơ đề kiểm tra chung trở thành cuộc đua điểm số giữa các nhà trường nếu kết quả bị sử dụng để so sánh, xếp hạng thành tích. Ảnh: VNN

Cô Điệu lấy ví dụ ở môn tiếng Anh, học sinh có thể làm tốt bài tập từ vựng, ngữ pháp nhưng chưa chắc giao tiếp hiệu quả. Vì vậy, cần kết hợp nhiều hình thức đánh giá để phản ánh đầy đủ năng lực người học, thay vì chỉ dựa vào một bài kiểm tra viết.

“Thay vì chỉ quan tâm trường nào có điểm trung bình cao hơn, cần phân tích học sinh đang gặp khó khăn ở đâu, kiến thức và kỹ năng nào chưa đạt yêu cầu để có giải pháp cải thiện” – cô Điệu đề xuất.

Chuyên gia Phan Điệu cũng lưu ý không nên lấy kết quả một kỳ kiểm tra làm tiêu chí duy nhất đánh giá chất lượng nhà trường hay năng lực giáo viên, bởi điều kiện dạy học và nền tảng học sinh giữa các trường có sự khác biệt.

Vì, giá trị thực sự của một hệ thống đánh giá không nằm ở việc có bao nhiêu học sinh đạt điểm cao, mà ở khả năng phản ánh trung thực năng lực người học, nhận diện hạn chế và giúp mỗi học sinh có cơ hội tiến bộ.