Để logistics Huế trở thành điểm nối của khu vực

Ông Đỗ Thái Dương, Giám đốc Dự án LEC Group tại Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô. 

Theo ông Đỗ Thái Dương, TP. Huế nằm trên trục giao thông Bắc - Nam, đồng thời là điểm kết nối của hành lang kinh tế Đông - Tây; đặc biệt, cảng nước sâu Chân Mây trong Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô có lợi thế lớn để phát triển các dịch vụ gắn với vận tải biển, kho bãi, xuất, nhập khẩu và phân phối hàng hóa.

Từ những lợi thế sẵn có, theo ông, Huế có thể phát huy vai trò như thế nào để hình thành một trung tâm logistics cấp vùng?

Lợi thế lớn nhất của Huế là vị trí. Trong logistics, vị trí và khả năng kết nối có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Huế hội đủ những yếu tố đó khi nằm trên trục Bắc - Nam, có hệ thống đường bộ, đường sắt, đường biển; đồng thời nằm trên hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối với khu vực Nam Lào thông qua hệ thống cửa khẩu.

Trong đó, Chân Mây có một lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có, đó là cảng nước sâu có khả năng tiếp nhận tàu lớn. Khi cảng biển được đặt trong một không gian kinh tế có khu công nghiệp, khu đô thị, dịch vụ và hệ thống kho bãi, khả năng hình thành một trung tâm logistics là rất rõ.

Một lợi thế lớn nữa là khả năng mở rộng vùng hậu phương hàng hóa của Chân Mây. Nếu chỉ khai thác nguồn hàng của Huế thì quy mô sẽ có giới hạn. Ngược lại, khi kết nối tốt với Quảng Trị, Đà Nẵng, Tây Nguyên, đặc biệt là khu vực Nam Lào, Chân Mây có thể có một không gian thị trường rộng hơn rất nhiều.

Vấn đề là phải biến lợi thế địa lý thành lợi thế về thời gian và chi phí vận chuyển. Một tuyến đường thuận lợi có thể rút ngắn hàng giờ vận chuyển, giảm chi phí nhiên liệu, phương tiện, nhân công. Khi đó, doanh nghiệp sẽ có thêm lý do để lựa chọn Chân Mây.

Lợi thế là vậy nhưng logistics Huế hiện nay vẫn chưa phát triển tương xứng. Theo ông, hiện có những điểm nghẽn nào?

Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất là khả năng kết nối chưa thật sự đồng bộ. Một trung tâm logistics muốn hoạt động hiệu quả không thể chỉ có kho bãi hay cảng biển mà cần một mạng lưới giao thông thuận lợi để đưa hàng hóa đến và đi trong thời gian nhanh nhất, với chi phí thấp nhất.

Chân Mây có cảng nước sâu, nhưng nếu kết nối từ cảng đến các vùng sản xuất, khu công nghiệp, cao tốc và các thị trường lớn chưa thuận lợi thì lợi thế cảng biển sẽ chưa phát huy đầy đủ.

Vấn đề nữa là nguồn hàng. Muốn phát triển logistics phải có hàng hóa; muốn có nguồn hàng lớn thì phải mở rộng không gian kết nối và thu hút các ngành sản xuất, công nghiệp, thương mại, xuất, nhập khẩu.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái dịch vụ logistics cũng cần được hoàn thiện. Không chỉ là kho, bãi mà phải có vận tải, khai báo hải quan, đóng gói, phân phối, quản lý hàng hóa và các dịch vụ logistics chuyên biệt. Các dịch vụ càng được tích hợp thì doanh nghiệp càng tiết kiệm được thời gian và chi phí.

Cuối cùng là cơ chế, chính sách. Logistics là lĩnh vực cần vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Vì vậy, chính sách đất đai, đầu tư, thuế, thủ tục hành chính, khả năng tiếp cận các hạ tầng thiết yếu có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư. Nếu không tháo gỡ đồng bộ những vấn đề này thì rất khó tạo ra một trung tâm logistics có sức cạnh tranh cấp vùng.

  Nhiều khu bến tại cảng Chân Mây tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa ở khu vực xuất, nhập khẩu.

Huế cần ưu tiên giải pháp nào để tạo bước đột phá?

Tôi cho rằng, trước hết cần xác định logistics là lĩnh vực có tính liên kết rất cao và phải có cách tiếp cận dài hạn. Trong ngắn hạn, Huế cần tập trung hoàn thiện những tuyến giao thông có khả năng tạo ra vùng hàng hóa lớn cho Chân Mây.

Một trong những hướng cần nghiên cứu là kết nối Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô với cao tốc La Sơn - Hòa Liên. Khi kết nối thuận lợi, thời gian vận chuyển hàng hóa từ Tây Nguyên, Nam Lào và các khu vực phía tây về Chân Mây sẽ được rút ngắn đáng kể. Khi đó, Chân Mây không chỉ là cảng của Huế mà có thể trở thành một cửa ngõ hàng hải của khu vực.

Song song với hạ tầng giao thông, cần hình thành hệ thống dịch vụ logistics đồng bộ. Nhà đầu tư phải có điều kiện phát triển kho, bãi, trung tâm phân phối, vận tải đa phương thức và các dịch vụ chuyên ngành.

Huế cũng cần nghiên cứu cơ chế ưu đãi đủ sức hấp dẫn để thu hút các doanh nghiệp logistics lớn. Không chỉ ưu đãi về thuế mà còn có thể về đất đai, thủ tục đầu tư, hạ tầng kết nối và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp.

Hơn nữa, cần có sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp cảng, logistics, các khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất. Logistics chỉ phát triển bền vững khi có sự cộng hưởng của cả hệ thống, chứ không thể trông chờ vào một dự án riêng lẻ.

Ông từng đề xuất kết nối Chân Mây với Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan. Theo ông, hướng liên kết này có ý nghĩa như thế nào?

Đây là vấn đề tôi cho rằng Huế cần quan tâm trong chiến lược phát triển logistics dài hạn. Nam Lào có nguồn hàng, như khoáng sản, nông, lâm sản và nhiều sản phẩm có nhu cầu xuất, nhập khẩu. Nếu có tuyến vận tải thuận lợi qua cửa khẩu A Đớt về Chân Mây, không gian hàng hóa của cảng sẽ được mở rộng.

Điều quan trọng là phải nhìn vấn đề không chỉ ở góc độ một tuyến đường mà là một hành lang logistics xuyên biên giới. Từ khu vực sản xuất của Lào, hàng hóa có thể vận chuyển qua cửa khẩu về các trung tâm logistics, thực hiện các dịch vụ cần thiết trước khi qua cảng Chân Mây để xuất khẩu. Ngược lại, hàng hóa nhập khẩu qua cảng có thể được phân phối trở lại các thị trường phía tây.

Nếu kết nối được với Nam Lào và xa hơn là Đông Bắc Thái Lan, Chân Mây sẽ có cơ hội mở rộng thị trường. Để làm được điều này, cần sự phối hợp ở cấp quốc gia và liên vùng vì liên quan đến cửa khẩu, giao thông, hải quan và các quy định về vận tải xuyên biên giới.

Theo tôi, đây là một hướng đi có tầm nhìn dài hạn. Huế cần chủ động nghiên cứu, đề xuất và cùng các địa phương, cơ quan Trung ương cũng như các đối tác Lào, Thái Lan từng bước hình thành hành lang này. Khi đó, logistics không còn là câu chuyện của riêng Huế mà trở thành cầu nối thương mại giữa Biển Đông với khu vực phía tây.

Ông kỳ vọng logistics Huế và địa bàn Chân Mây sẽ phát triển thế nào để trở thành động lực bền vững của khu vực trong thời gian tới?

Tôi kỳ vọng khu vực Chân Mây sẽ hình thành được một hệ sinh thái logistics hiện đại, trong đó cảng biển là một mắt xích quan trọng nhưng không phải duy nhất. Xung quanh cảng cần có hệ thống trung tâm logistics, kho bãi, vận tải đa phương thức, dịch vụ hải quan, phân phối hàng hóa và các dịch vụ logistics chuyên biệt.

Xa hơn, Chân Mây cần trở thành điểm kết nối giữa nguồn hàng của miền Trung, Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan với thị trường quốc tế. Khi đó, Huế sẽ không chỉ cung cấp dịch vụ logistics cho doanh nghiệp trên địa bàn mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Tuy nhiên, phát triển logistics phải đi cùng tính bền vững. Chúng ta không nên chỉ quan tâm đến việc xây thêm kho bãi hay tăng sản lượng hàng hóa mà phải hướng tới tối ưu hóa vận tải, giảm quãng đường rỗng, giảm chi phí và từng bước ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, logistics xanh.

Để đạt được mục tiêu đó, điều quan trọng nhất là có một chiến lược phát triển thống nhất và sự đồng hành của chính quyền với cộng đồng doanh nghiệp. Làm được như vậy, đó không chỉ là cơ hội cho ngành logistics mà còn mở ra dư địa mới cho công nghiệp, thương mại, xuất, nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế của Huế trong những năm tới.