Để mỗi khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc

Màn múa lân rực rỡ sắc màu cùng tiếng trống rộn ràng thắp sáng không gian đêm hội Trăng rằm, mang niềm vui cho thiếu nhi tổ dân phố Hòa Mỹ 2, phường Hòa Khánh (Đà Nẵng). Ảnh: Anh Dũng/TTVXN

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam vừa ban hành hướng dẫn xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI về phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân, xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc; khơi dậy tinh thần yêu nước, trách nhiệm xã hội, ý thức cộng đồng và sáng kiến của nhân dân để giải quyết những vấn đề cấp thiết trên địa bàn; xây dựng cuộc sống bình yên, an toàn, ấm no, hạnh phúc, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.

Đồng thời phát huy vai trò nòng cốt của Ban Công tác Mặt trận, các chi đoàn, chi hội, đảng viên, đoàn viên, hội viên, cá nhân tiêu biểu, người có uy tín trong cộng đồng; củng cố đoàn kết, đồng thuận từ địa bàn dân cư; thực hiện tốt phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Hướng dẫn yêu cầu xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc phải lấy nhân dân làm chủ thể trung tâm; nội dung, tiêu chí phải linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể của mỗi địa phương, cơ sở. Nội dung phải dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện, gắn với nhu cầu thiết thực của nhân dân, gắn với các cuộc vận động, phong trào thi đua đang triển khai; hạn chế làm phát sinh thêm các thủ tục, nội dung trùng lặp, không hiệu quả. Việc đánh giá kết quả phải dựa trên sự đồng tình, hưởng ứng và tham gia của nhân dân; lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo; lấy hoạt động bền vững để ghi nhận.

Nội dụng thực hiện gồm vận động nhân dân xây dựng khu dân cư đoàn kết, đồng thuận; xây dựng khu dân cư bảo đảm an ninh, an toàn; tham gia phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, xây dựng cộng đồng hạnh phúc.

Bốn trụ cột xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc

Khung tiêu chí đối với khu dân cư đoàn kết, gồm:

Dân chủ, đồng thuận trong cộng đồng (các công việc liên quan trực tiếp đến cộng đồng được công khai, bàn bạc; nhân dân được tham gia ý kiến, giám sát và thực hiện; ý kiến, kiến nghị chính đáng của nhân dân được tiếp nhận, phản ánh, phối hợp giải quyết kịp thời)

Quan hệ cộng đồng gắn bó, tương trợ (nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện các hương ước, quy ước của cộng đồng; phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái; quan tâm, hỗ trợ, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế; mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng được chủ động hóa giải, hạn chế phát sinh điểm nóng từ khu dân cư).

Hoạt động cộng đồng và tự quản có hiệu quả (có hình thức, mô hình tự quản hoạt động hiệu quả, thu hút sự tham gia của người dân; Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và các hoạt động cộng đồng được duy trì, hiệu quả).

Khu dân cư an toàn gồm các tiêu chí:

An ninh, trật tự được giữ vững (tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn ổn định; nhân dân tích cực tham gia, phát hiện, phản ánh các hành vi vi phạm pháp luật; có hình thức tự quản phù hợp về an ninh, trật tự và an toàn cộng đồng)

Các nguy cơ mất an toàn được chủ động phòng ngừa (nhân dân chấp hành quy định về an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, chủ động phòng, chống thiên tai, dịch bệnh; có hoạt động phòng ngừa bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em, có biện pháp bảo vệ an toàn đối với phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người yếu thế).

Môi trường sống xanh, sạch, an toàn (đường làng, ngõ xóm, khu phố và nơi sinh hoạt chung được giữ gìn vệ sinh, cảnh quan sạch đẹp, chất thải được thu gom, xử lý theo quy định; có hoạt động hoặc mô hình tự quản về bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, sự cố)

Tiêu chí đối với khu dân cư ấm no:

Đời sống, việc làm và thu nhập của người dân từng bước được cải thiện (Người dân trong độ tuổi lao động có việc làm, thu nhập ổn định; có hình thức liên kết, hỗ trợ phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương)

Người có hoàn cảnh khó khăn được quan tâm, hỗ trợ (Hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế được quan tâm, hỗ trợ, giúp đỡ; các trường hợp đặc biệt khó khăn trong cộng đồng được phát hiện, kết nối hỗ trợ kịp thời)

Người dân được tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu (Người dân có điều kiện tiếp cận dịch vụ cơ bản về giáo dục, y tế, bảo hiểm, việc làm, nhà ở và an sinh xã hội theo quy định; người dân được hỗ trợ tham gia các hoạt động, dịch vụ xã hội thông qua phong trào chuyển đổi số ở địa phương)

Khu dân cư hạnh phúc gồm:

Đời sống văn hóa, tinh thần lành mạnh (gia đình, cộng đồng thực hiện nếp sống văn minh; giữ gìn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa và truyền thống tốt đẹp của địa phương và dân tộc; duy trì các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, khuyến học, khuyến tài và sinh hoạt cộng đồng).

Quan hệ gia đình, cộng đồng hài hòa (gia đình hòa thuận, quan hệ láng giềng thân thiện, nghĩa tình; người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và người cần hỗ trợ được cộng đồng quan tâm; chủ động phòng ngừa, hạn chế phát sinh các vụ việc gây mất đoàn kết, ảnh hưởng đến đời sống và quan hệ cộng đồng)

Người dân hài lòng và gắn bó với cộng đồng (nhân dân được tham gia, thụ hưởng kết quả xây dựng, phát triển khu dân cư; mức độ hài lòng, sự gắn bó của nhân dân đối với cộng đồng được nâng lên).

Các khung tiêu chí này là cơ sở để Ủy ban MTTQ Việt Nam các địa phương và khu dân cư rà soát, lựa chọn, xây dựng nội dung đánh giá, bình xét phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Xây dựng, duy trì, nhân rộng các khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn triển khai trong hệ thống MTTQ Việt Nam, định hướng nội dung trọng tâm phù hợp để triển khai thực hiện trong từng giai đoạn; phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan rà soát, lồng ghép các cuộc vận động, phong trào thi đua, chương trình, đề án và nguồn lực, bảo đảm đồng bộ, tránh chồng chéo; hướng dẫn theo dõi, đánh giá kết quả; kiểm tra, khảo sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Định kỳ hằng năm, theo dõi, đánh giá, ghi nhận kết quả thực hiện ở các địa phương; sau 5 năm tổ chức đánh giá, biểu dương, khen thưởng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc tiêu biểu toàn quốc.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh căn cứ Hướng dẫn của Trung ương, cụ thể hóa nội dung, phương thức, lộ trình triển khai phù hợp với tình hình thực tế của địa phương; hướng dẫn MTTQ Việt Nam cấp xã và Ban Công tác Mặt trận tổ chức triển khai thực hiện, lựa chọn địa bàn; xây dựng mô hình phù hợp để chỉ đạo điểm, rút kinh nghiệm và nhân rộng. Trên cơ sở khung tiêu chí, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố cụ thể hóa thành thang điểm để hướng dẫn địa phương, cơ sở đánh giá, công nhận khu dân cư đạt các tiêu chí đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc (mức thang điểm tối đa là 100 điểm cho 4 tiêu chí). Định kỳ 6 tháng, 1 năm sơ kết, đánh giá, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện gửi về Trung ương theo quy định. Sau 3 năm, 5 năm tổ chức đánh giá, biểu dương khu dân cư tiêu biểu cấp tỉnh.

Các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam căn cứ chức năng, nhiệm vụ, phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên, nhân dân tham gia thực hiện; lồng ghép nội dung xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc gắn với các cuộc vận động, phong trào thi đua của tổ chức ở cơ sở; phối hợp xây dựng, duy trì, nhân rộng mô hình phù hợp với từng tổ chức; tham gia huy động kết nối nguồn lực hợp pháp phục vụ hoạt động tại khu dân cư, nhất là địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.