Đề nghị hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm đất đai, tránh khoảng trống pháp lý

Cụ thể, đại biểu (ĐB) Lê Hoàng Anh tham gia thảo luận đối với dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng, nếu không xử lý dứt điểm, cùng một loại vi phạm đất đai có thể bị áp dụng hai cơ chế khác nhau, tùy cách cơ quan tố tụng nhìn nhận lĩnh vực. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đại biểu đánh giá cao Bộ Công an (cơ quan soạn thảo) đã làm việc nghiêm túc, khẩn trương và có báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến tại phiên thảo luận tổ kèm theo dự thảo nghị quyết phiên bản mới, giải quyết cơ bản ý kiến của đại biểu.

Tuy nhiên, theo ĐB Hoàng Anh, vẫn còn khoảng trống với Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Đây cũng là vấn đề chính mà Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã nêu tại Báo cáo thẩm tra. Khoản 3 Điều 12 dự thảo tiếp thu thảo luận ở tổ, giữ nguyên theo bản trình Quốc hội, chỉ dẫn chiếu áp dụng Nghị quyết số 29 đối với vi phạm đất đai trong lĩnh vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân; bỏ sót lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong khi nhiều dự án hạ tầng số, khu công nghệ, trung tâm dữ liệu cũng gắn liền với đất đai.

Nếu không xử lý dứt điểm, cùng một loại vi phạm đất đai có thể bị áp dụng hai cơ chế khác nhau, tùy cách cơ quan tố tụng nhìn nhận lĩnh vực. Điều này cũng giống thực tế hiện nay: một cơ sở giáo dục đại học mua một thiết bị cho giảng dạy, đào tạo và phục vụ điều trị bệnh nhân có công nghệ tiên tiến, giảm phát thải thì kinh phí được tính vào 3% cho lĩnh vực khoa học công nghệ, hay 20% lĩnh vực giáo dục đào tạo, hay là 2% cho lĩnh vực môi trường?

"Tôi đề nghị cân nhắc, nghiên cứu theo hướng bổ sung đầy đủ cả ba lĩnh vực vào khoản 3 Điều 12 và đưa nguyên tắc chọn luật áp dụng này lên ngay Điều 1. Như vậy sẽ rõ ràng hơn khi tổ chức thi hành nghị quyết", ĐB Hoàng Anh nói.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 13 dự thảo quy định loại trừ miễn trách nhiệm cho chính người đứng đầu cơ quan, đơn vị và người tham gia xây dựng, thẩm định, thẩm tra nghị quyết này nếu đã tuân thủ quy trình, không vụ lợi mà vẫn xảy ra thiệt hại.

Là người trực tiếp tham gia thẩm tra dự thảo nghị quyết này, ĐB Lê Hoàng Anh cũng cho biết Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã kiến nghị bỏ nội dung này. Vì cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm đã được quy định đầy đủ tại Luật Cán bộ, công chức, Nghị định số 172 năm 2025 và Kết luận số 14 của Bộ Chính trị; không cần thêm một điều khoản miễn trừ riêng đặt ngay trong chính văn bản mà những người đó soạn thảo, thẩm định, thẩm tra.

Về động cơ, ĐB Hoàng Anh bày tỏ lòng tin đây hoàn toàn là thiện chí bảo vệ đội ngũ. Nhưng về hình thức, quy định này đi ngược nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” mà chính khoản 1 Điều 3 của dự thảo nghị quyết đặt ra. Và điều đó có thể làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào tính khách quan của quy trình lập pháp.

Do đó, ĐB Hoàng Anh đề nghị hết sức cân nhắc theo hướng xem xét bỏ nội dung này, thay vào đó là dẫn chiếu áp dụng cơ chế bảo vệ cán bộ hiện hành. Vấn đề này đại biểu cũng đề nghị tương tự đối với khoản 3 Điều 13 dự thảo nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC năm 2027 tại Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Cụ thể, đại biểu (ĐB) Lê Hoàng Anh tham gia thảo luận đối với dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng, nếu không xử lý dứt điểm, cùng một loại vi phạm đất đai có thể bị áp dụng hai cơ chế khác nhau, tùy cách cơ quan tố tụng nhìn nhận lĩnh vực. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đại biểu đánh giá cao Bộ Công an (cơ quan soạn thảo) đã làm việc nghiêm túc, khẩn trương và có báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến tại phiên thảo luận tổ kèm theo dự thảo nghị quyết phiên bản mới, giải quyết cơ bản ý kiến của đại biểu.

Tuy nhiên, theo ĐB Hoàng Anh, vẫn còn khoảng trống với Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Đây cũng là vấn đề chính mà Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã nêu tại Báo cáo thẩm tra. Khoản 3 Điều 12 dự thảo tiếp thu thảo luận ở tổ, giữ nguyên theo bản trình Quốc hội, chỉ dẫn chiếu áp dụng Nghị quyết số 29 đối với vi phạm đất đai trong lĩnh vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân; bỏ sót lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong khi nhiều dự án hạ tầng số, khu công nghệ, trung tâm dữ liệu cũng gắn liền với đất đai.

Nếu không xử lý dứt điểm, cùng một loại vi phạm đất đai có thể bị áp dụng hai cơ chế khác nhau, tùy cách cơ quan tố tụng nhìn nhận lĩnh vực. Điều này cũng giống thực tế hiện nay: một cơ sở giáo dục đại học mua một thiết bị cho giảng dạy, đào tạo và phục vụ điều trị bệnh nhân có công nghệ tiên tiến, giảm phát thải thì kinh phí được tính vào 3% cho lĩnh vực khoa học công nghệ, hay 20% lĩnh vực giáo dục đào tạo, hay là 2% cho lĩnh vực môi trường?

"Tôi đề nghị cân nhắc, nghiên cứu theo hướng bổ sung đầy đủ cả ba lĩnh vực vào khoản 3 Điều 12 và đưa nguyên tắc chọn luật áp dụng này lên ngay Điều 1. Như vậy sẽ rõ ràng hơn khi tổ chức thi hành nghị quyết", ĐB Hoàng Anh nói.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 13 dự thảo quy định loại trừ miễn trách nhiệm cho chính người đứng đầu cơ quan, đơn vị và người tham gia xây dựng, thẩm định, thẩm tra nghị quyết này nếu đã tuân thủ quy trình, không vụ lợi mà vẫn xảy ra thiệt hại.

Là người trực tiếp tham gia thẩm tra dự thảo nghị quyết này, ĐB Lê Hoàng Anh cũng cho biết Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã kiến nghị bỏ nội dung này. Vì cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm đã được quy định đầy đủ tại Luật Cán bộ, công chức, Nghị định số 172 năm 2025 và Kết luận số 14 của Bộ Chính trị; không cần thêm một điều khoản miễn trừ riêng đặt ngay trong chính văn bản mà những người đó soạn thảo, thẩm định, thẩm tra.

Về động cơ, ĐB Hoàng Anh bày tỏ lòng tin đây hoàn toàn là thiện chí bảo vệ đội ngũ. Nhưng về hình thức, quy định này đi ngược nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” mà chính khoản 1 Điều 3 của dự thảo nghị quyết đặt ra. Và điều đó có thể làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào tính khách quan của quy trình lập pháp.

Do đó, ĐB Hoàng Anh đề nghị hết sức cân nhắc theo hướng xem xét bỏ nội dung này, thay vào đó là dẫn chiếu áp dụng cơ chế bảo vệ cán bộ hiện hành. Vấn đề này đại biểu cũng đề nghị tương tự đối với khoản 3 Điều 13 dự thảo nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC năm 2027 tại Phú Quốc, tỉnh An Giang.