Đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm liên xã trong trưng mua, trưng dụng tài sản khi thiên tai, dịch bệnh

Liên xã: Giải quyết như thế nào?

Ngày 3/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng, phân cấp, phân quyền trong tình trạng khẩn cấp đã đề cập khá cụ thể. Tuy nhiên phân quyền, phân cấp cho xã trong tình trạng khẩn cấp chưa được cụ thể. Theo ông Hoà, sau khi bỏ cấp huyện việc phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong lúc tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh và quốc phòng an ninh là rất cần thiết. Tuy nhiên cần quy định cụ thể thêm đối với liên xã. Bởi tình hình xảy ra dịch bệnh, hoặc thiên tai không phải một xã mà có thể nhiều xã.

Ông Phạm Văn Hoà phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

“Bây giờ nhiều xã thì liên xã như thế nào, phải cụ thể trong phân cấp, phân quyền để tạo sự liên kết giữa Chủ tịch xã này với Chủ tịch xã kia trong việc trưng mua, trưng dụng”, ông Hoà nói.

Cũng theo ông Hoà, việc trưng mua, trưng dụng là vấn đề tế nhị và nhạy cảm, liên quan tới quyền lợi, tài sản của người dân. Cho nên trong tình trạng khẩn cấp phải có sự quyết định cương quyết. Nếu chúng ta gây thiệt hại, bị mất mát, hư hao thì phải đền bù. Tài sản bị thiệt hại mà trưng mua, trưng dụng thực hiện theo giá thị trường. Ví dụ bên xã A mua chiếc xe với giá 100 triệu, bên xã kia cũng phải như nhau, chứ nếu mua 120 triệu thì sẽ khó. Đặc biệt nếu tài sản hư hao, mất mát trong quá trình quyết định trưng dụng mà chưa sử dụng, bị mất mát phải coi như thiệt hại do Nhà nước và phải chi trả cho người dân để người dân không bị thiệt thòi.

Bà Lò Thị Luyến phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Đối với quy định về thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản, đại biểu Quốc hội Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên) cũng thống nhất với việc phân quyền này, bởi trong tình huống khẩn cấp, người trực tiếp quản lý địa bàn và có mặt tại hiện trường cần có thẩm quyền huy động kịp thời phương tiện, tài sản để bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân.

Bà Luyến cũng đề nghị làm rõ điều kiện phát sinh thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã, nhất là quy định trường hợp cấp Trung ương, cấp tỉnh “không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn”. Trong tình huống lũ quét, sạt lở tại xã miền núi, lực lượng cấp tỉnh chưa đến được hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa, cần xác định rõ Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay hay phải chờ ý kiến cấp tỉnh. “Đề nghị làm rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện ngay khi tình huống đòi hỏi xử lý khẩn cấp tại địa bàn, việc chờ quyết định của cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại. Đồng thời, quy định trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh sau khi ra quyết định, không đặt thêm thủ tục làm chậm công tác cứu hộ, cứu nạn”, bà Luyến nói.

Về việc xử lý quyết định trưng mua, trưng dụng không còn căn cứ thực hiện, bà Luyến đề nghị bổ sung trách nhiệm kiểm tra, yêu cầu người đã ban hành quyết định hủy bỏ hoặc chấm dứt thực hiện quyết định khi căn cứ thực hiện không còn; đồng thời xác định thời hạn xử lý và thông báo cho người có tài sản. Bà Luyến nhấn mạnh, cần phân biệt cơ chế này với việc đình chỉ, bãi bỏ quyết định trái pháp luật để bảo đảm áp dụng chính xác.

Hoàn thiện quy định phân cấp thẩm quyền với cấp xã

Theo đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng), thực tiễn thiên tai có thể xảy ra ở nhiều xã, trong khi nguồn tài sản và khả năng cân đối kinh phí rất khác nhau. Vì vậy, cần đề nghị bổ sung trách nhiệm của cấp xã trong việc thông báo ngay quyết định và tình huống huy động cho cấp tỉnh; xác lập cơ chế điều phối thống nhất khi nhu cầu vượt địa bàn hoặc vượt khả năng xử lý; làm rõ đầu mối hỗ trợ kinh phí thanh toán và hoàn trả.

“Việc này không làm phát sinh thủ tục xin phép trước mà tăng cường kiểm soát sau quyết định và tránh đùn đẩy trách nhiệm sau này”, ông Mai nói.

Ông Dương Khắc Mai phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Liên quan đến thẩm quyền của cấp xã được nhiều đại biểu đề cập, phát biểu giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đặc biệt quan tâm đến các ý kiến của đại biểu Quốc hội trong việc xử lý tình huống thiên tai, địch họa và những trường hợp cấp bách tại địa phương. Các đại biểu đã đề cập đến thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong các tình huống khẩn cấp, khi chưa có sự tiếp cận trực tiếp của cấp tỉnh, cấp trung ương. Hay vai trò cấp xã trong tình huống huy động trưng mua, trưng dụng liên xã.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình (Ảnh: Quang Vinh)

Theo đó, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội, trong đó có đề xuất về vai trò của cấp xã trong việc trưng dụng tài sản giữa các địa bàn.

“Các ý kiến của đại biểu rất xác đáng, rất nhiều ý kiến chúng tôi cần phải nghiên cứu tiếp thu”, ông Tuấn nhấn mạnh, đồng thời khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra, nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và sớm được áp dụng.