Để sản phẩm của làng nghề đi xa hơn

Sản phẩm của làng nghề sơn mài Hạ Thái. Ảnh: TL

Theo kế hoạch, Festival có không gian rộng khoảng 10.000m², dành cho trưng bày, trình diễn, tạo tác sản phẩm làng nghề Việt Nam và quốc tế, cùng các khu vực về thiết kế sáng tạo, chuyển đổi số, Net-Zero, thương mại và kết nối giao thương.

Đây là cơ hội để sản phẩm làng nghề tiếp cận các nhà thiết kế, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Tuy nhiên, để đi xa hơn những không gian trưng bày, trải nghiệm, sản phẩm thủ công cần chinh phục người mua bằng chất lượng, thiết kế, công năng, giá cả và khả năng tiếp cận thị trường.

Nhiều năm qua, sản phẩm làng nghề thường được biết đến qua những phẩm chất như thủ công, tinh xảo, mang dấu ấn địa phương. Những giá trị ấy tạo nên bản sắc, nhưng chưa đủ bảo đảm sức cạnh tranh. Thị trường cần những sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng, có kích thước, trọng lượng, độ bền đáp ứng yêu cầu thực tế, giá bán hợp lý và kênh phân phối thuận tiện. Khách hàng cũng cần biết có thể tìm mua sản phẩm ở đâu sau khi rời Việt Nam.

Khoảng cách giữa xem và mua vì thế là bài toán cần giải. Một món đồ thủ công có thể gây ấn tượng trong không gian làng nghề hoặc tại triển lãm, nhưng để trở thành hàng hóa có thị trường, sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.

Một hướng đi là mở rộng công năng và đối tượng khách hàng. Nếu chỉ phục vụ khách du lịch mua quà, thị trường sẽ khó mở rộng. Những sản phẩm được nghiên cứu, thiết kế phù hợp với căn bếp, phòng khách, khách sạn, nhà hàng, văn phòng hay không gian kiến trúc có cơ hội tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ năng của người thợ với tư duy thiết kế, nghiên cứu thị trường và xây dựng thương hiệu, để sản phẩm vừa giữ được bản sắc, vừa phù hợp với đời sống hiện đại.

Thị trường cũng liên quan trực tiếp đến tương lai của người làm nghề. Khi đầu ra thiếu ổn định, thu nhập bấp bênh, việc thu hút người trẻ tiếp nối nghề truyền thống sẽ khó khăn. Ngược lại, một sản phẩm có thị trường có thể mở ra nhiều công việc bên cạnh khâu chế tác, từ thiết kế, xây dựng thương hiệu đến thương mại điện tử, nhiếp ảnh và truyền thông sản phẩm. Người trẻ khi ấy có thêm lựa chọn nghề nghiệp, còn làng nghề có cơ hội phát triển nguồn nhân lực mới.

Theo TS Lê Thị Thu Phượng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, làng nghề truyền thống vừa là không gian sinh kế, vừa là di sản văn hóa sống của Hà Nội. Trong bối cảnh đô thị hóa và chuyển đổi mô hình kinh tế, các làng nghề chịu sức ép về không gian sản xuất, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ. Vì vậy, bảo tồn cần gắn với điều kiện sống, làm việc của cộng đồng và khả năng duy trì nghề trong thực tế.

Nhận định này cho thấy phát triển thị trường và bảo tồn di sản có mối liên hệ chặt chẽ. Khi người thợ có thể sống bằng nghề, người trẻ có cơ hội tiếp nối kỹ năng, những giá trị truyền thống mới có điều kiện hiện diện lâu dài trong đời sống. Cùng với việc gìn giữ không gian sản xuất, trao truyền kỹ thuật, làng nghề cần được kết nối với hoạt động thiết kế, kinh doanh và các kênh phân phối mới.

Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 vì thế không chỉ là dịp giới thiệu sự phong phú của nghề thủ công Việt Nam, mà còn đặt ra yêu cầu tìm kiếm những con đường đưa sản phẩm đến gần hơn với thị trường. Để nghề truyền thống tiếp tục sống trong đời sống hiện đại, điều cần thiết là tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh, giúp người thợ có sinh kế ổn định và mở ra cơ hội cho thế hệ kế tiếp.

Bên cạnh các hoạt động chính, Festival còn có Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026; Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026. Các chương trình văn nghệ, giao lưu văn hóa dự kiến diễn ra tối 13 và 16/11 tại Hoàng thành Thăng Long. Hoạt động giao lưu, trải nghiệm tại các làng nghề trên địa bàn Hà Nội và tỉnh Ninh Bình cũng được tổ chức trong khuôn khổ chương trình.