Để sinh viên trường nghề không phải 'học lại' khi vào nhà máy

Sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc trong giờ thực hành.

Học nghề ngay trong môi trường sản xuất

Với sinh viên trường nghề, những kiến thức và thao tác kỹ thuật được học trong xưởng thực hành chỉ thực sự đối diện với “phép thử” đầy đủ khi bước vào dây chuyền sản xuất. Ở đó, một công việc không chỉ đòi hỏi làm đúng kỹ thuật mà còn phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn và khả năng phối hợp với đồng nghiệp.

Sinh viên Nguyễn Thế Huy, đang theo học lớp CNKT ĐK&TĐH K17C – Khóa học 2024 – 2027, ngành Công nghệ kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc, cảm nhận rõ sự khác biệt này trong thời gian học tập, thực hành tại doanh nghiệp.

“Ở trường, em tập trung nhiều vào việc thực hiện đúng thao tác kỹ thuật. Khi vào doanh nghiệp, em mới thấy làm được việc còn liên quan đến thời gian, chất lượng sản phẩm, phối hợp với đồng nghiệp và tuân thủ quy trình. Sau một thời gian, em tự tin hơn và hiểu rõ mình cần bổ sung kỹ năng gì trước khi tốt nghiệp”, Nguyễn Thế chia sẻ.

Đưa người học đến doanh nghiệp từ sớm cũng là hướng Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc đang triển khai thông qua mô hình đào tạo kết hợp doanh nghiệp 2+1.

Sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc được thực hành với máy móc thực.

Theo thông tin từ lãnh đạo nhà trường, năm thứ nhất, sinh viên học kiến thức nền tảng và kỹ năng cơ bản tại trường; năm thứ hai kết hợp đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp; năm thứ ba học tập, thực hành chủ yếu tại doanh nghiệp. Mô hình giúp người học sớm làm quen môi trường sản xuất, rèn kỹ năng nghề, kỹ năng mềm, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với công việc.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ xuất hiện ở phần cuối chương trình để nhận sinh viên thực tập.

Cũng theo lãnh đạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc, doanh nghiệp tham gia từ khảo sát nhu cầu nhân lực, dự báo xu hướng ngành nghề, góp ý xây dựng và cập nhật chương trình, tiêu chuẩn kỹ năng nghề, chuẩn đầu ra; cử chuyên gia, kỹ sư tham gia giảng dạy các mô-đun chuyên môn; phối hợp đánh giá kết quả học tập, tiếp nhận sinh viên thực tập và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Như vậy, một chuỗi đào tạo được hình thành từ nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp đến chương trình của nhà trường, quá trình học tập, thực hành và cuối cùng là tuyển dụng. Đây cũng là cách để những thay đổi về máy móc, công nghệ, quy trình sản xuất có cơ hội được phản hồi trở lại quá trình đào tạo.

Rút ngắn khoảng cách từ học đến làm

Từ phía doanh nghiệp, khoảng cách giữa “học được” và “làm được” thể hiện khá rõ khi tiếp nhận những lao động vừa rời ghế nhà trường.

Ông Lê Hồng Thiết – Trưởng phòng Hành chính nhân sự, Công ty TNHH Haesung Vina (Khu công nghiệp Khai Quang, tỉnh Phú Thọ) cho biết, sinh viên mới tốt nghiệp hiện nay có nền tảng kiến thức cơ bản khá tốt. Tuy nhiên, khi mới vào làm việc còn hạn chế về các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm hoặc khả năng phản ứng, xử lý tình huống trong thực tế sản xuất.

Sau tuyển dụng, doanh nghiệp thường phải đào tạo khá nhiều về tác phong và kỷ luật lao động như nội quy công ty, an toàn lao động, bảo mật thông tin, ý thức chất lượng, trách nhiệm với công việc và khả năng chịu áp lực; đồng thời bổ sung kỹ năng làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề và báo cáo.

“Theo tôi, khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở kiến thức chuyên môn mà nằm ở khả năng vận dụng kiến thức vào công việc thực tế và thái độ, tác phong nghề nghiệp. Vì vậy, nếu sinh viên được tiếp xúc với môi trường doanh nghiệp sớm hơn trong quá trình học tập thì khoảng cách này sẽ được rút ngắn một cách đáng kể”, ông Thiết chia sẻ.

Sinh viên được thực hành trong quá trình học sẽ rút ngắn được quá trình đào tạo.

Những vấn đề doanh nghiệp chỉ ra cũng là lý do mô hình đào tạo kết hợp không thể đơn thuần được hiểu là tăng số giờ sinh viên đến nhà máy. Giá trị lớn hơn nằm ở việc người học được đặt vào môi trường có yêu cầu thật về năng suất, chất lượng, kỷ luật và trách nhiệm nghề nghiệp khi vẫn còn thời gian để điều chỉnh, hoàn thiện bản thân.

Từ yêu cầu thực tế, Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc đang thường xuyên rà soát, cập nhật chương trình theo hướng mở, linh hoạt; tích hợp các nội dung về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tự động hóa và sản xuất thông minh. Nhà trường đồng thời tăng thời lượng thực hành, thực tập tại doanh nghiệp, giảm lý thuyết thuần túy, hướng tới giúp người học sau tốt nghiệp có thể nhanh chóng thích ứng công việc.

Một điểm đáng chú ý khác là hiệu quả liên kết không chỉ được nhìn qua số lượng doanh nghiệp ký kết hợp tác.

Theo lãnh đạo nhà trường, với một số ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao, doanh nghiệp tuyển dụng học sinh, sinh viên ngay khi đang thực tập hoặc trước thời điểm tốt nghiệp. Hằng năm, trường tổ chức ngày hội việc làm, hội nghị kết nối doanh nghiệp, các phiên giao dịch việc làm và hoạt động tuyển dụng trực tiếp, tạo điều kiện để người học gặp nhà tuyển dụng trước khi rời ghế nhà trường.

Nhà trường cũng duy trì khảo sát tình hình việc làm của cựu học sinh, sinh viên và mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với chất lượng nhân lực. Kết quả này được sử dụng làm căn cứ điều chỉnh quy mô tuyển sinh, cập nhật chương trình, phương pháp giảng dạy và bổ sung những kỹ năng thị trường đang cần.

Thống kê của Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc cho thấy, tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm phù hợp với ngành nghề đào tạo hằng năm đạt trên 90%; một số ngành đạt 98–100%. Đây cũng là một trong những căn cứ để nhà trường tiếp tục mở rộng đào tạo gắn với nhu cầu sử dụng lao động.

Mục tiêu của đào tạo gắn doanh nghiệp không chỉ là đưa sinh viên đến nhà máy nhiều hơn, mà từng bước biến môi trường sản xuất thành một phần của quá trình hình thành năng lực nghề nghiệp. Người học cần hiểu yêu cầu của vị trí việc làm trước khi tốt nghiệp, trong khi phản hồi từ doanh nghiệp trở thành nguồn thông tin để trường điều chỉnh đào tạo.

Điều đó cũng khiến câu hỏi “học xong sẽ làm gì?” của sinh viên có thể được trả lời sớm hơn.

Sinh viên Nguyễn Thế Huy cho biết: “Sau thời gian học và thực hành trong môi trường sản xuất, em muốn tiếp tục làm đúng ngành đã học. Nếu có cơ hội được doanh nghiệp tiếp nhận sau tốt nghiệp, em sẽ cố gắng gắn bó với nghề để có công việc, thu nhập ổn định và tiếp tục nâng cao tay nghề”.

Từ giảng đường đến nhà máy vì thế không nhất thiết là hai chặng đường tách biệt. Khi một phần quá trình đào tạo được đặt trong môi trường sản xuất, người học có cơ hội nhận ra những gì mình còn thiếu và hoàn thiện trước khi chính thức trở thành người lao động.

Với cách tiếp cận ấy, thời gian ở doanh nghiệp không chỉ để hoàn thành một kỳ thực tập. Đó còn là khoảng chuyển tiếp giúp sinh viên từ “học được nghề” tiến gần hơn tới “làm được việc”, qua đó mở rộng cơ hội tìm được vị trí phù hợp ngay sau khi tốt nghiệp.