Đề thi môn Ngữ văn lớp 10 Hà Nội: Tăng tư duy phản biện và kết nối cuộc sống

Thí sinh hào hứng sau khi hoàn thành môn thi Ngữ văn sáng 30/5

Sáng 30/5, gần 125.000 thí sinh Hà Nội đã hoàn thành bài thi môn Ngữ văn Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027. Theo nhận định của giáo viên, đề thi năm nay tiếp tục thể hiện rõ tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 khi hướng đến đánh giá năng lực thực chất, hạn chế lối học thuộc lòng và khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm cá nhân trước các vấn đề của đời sống.

Theo cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Archimedes, đề thi năm nay giữ ổn định cấu trúc như năm trước với 2 phần gồm Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm). Toàn bộ ngữ liệu đều nằm ngoài sách giáo khoa, trong đó phần đọc hiểu sử dụng bài thơ "Trăng trong rừng và những đứa trẻ" của nhà thơ Thanh Thảo.

Cô Hương Giang đánh giá đây là lựa chọn được đánh giá phù hợp với định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá hiện nay. Thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức có sẵn, đề thi đặt học sinh trước một văn bản mới, yêu cầu các em vận dụng kỹ năng đọc hiểu, cảm thụ và phân tích để khám phá giá trị nội dung cũng như nghệ thuật của tác phẩm.

Điểm đáng chú ý của đề thi môn Ngữ văn Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 của Hà Nội theo nữ giáo viên là ngữ liệu tuy nằm ngoài chương trình nhưng không hề xa lạ với học sinh. Hình ảnh thiên nhiên, tuổi thơ và khát vọng khám phá được thể hiện qua những vần thơ giàu cảm xúc đã tạo điều kiện để thí sinh dễ dàng tiếp cận, đồng thời mở ra không gian suy ngẫm về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên và cuộc sống.

Ở phần Đọc hiểu, hệ thống 5 câu hỏi được thiết kế theo các mức độ từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng. 2 câu đầu giúp học sinh ghi điểm với những kiến thức nền tảng về thể thơ và từ ngữ. Các câu tiếp theo yêu cầu phân tích tác dụng của biện pháp tu từ, lý giải ý nghĩa hình tượng thơ và bày tỏ quan điểm cá nhân.

Đặc biệt, câu hỏi về việc lựa chọn giữa "bằng lòng với cuộc sống hiện tại" hay "dấn thân khám phá những chân trời mới" được xem là điểm nhấn của đề thi. Không có một đáp án duy nhất, câu hỏi trao quyền cho học sinh được thể hiện chính kiến và khả năng lập luận của mình. Đây cũng là dạng câu hỏi phản ánh rõ định hướng phát triển tư duy phản biện mà giáo dục hiện đại đang hướng tới.

Trong phần Viết, đề yêu cầu học sinh viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích hình ảnh những đứa trẻ trong bài thơ và bài văn nghị luận xã hội khoảng 400 chữ về giải pháp khắc phục tình trạng một bộ phận người trẻ đang dần mất kết nối với cuộc sống xung quanh.

Đề thi môn Ngữ văn:

Nhiều giáo viên đánh giá đây là một chủ đề mang tính thời sự cao trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Khi mạng xã hội và các thiết bị công nghệ ngày càng chiếm nhiều thời gian của giới trẻ, việc đề thi đặt ra vấn đề kết nối con người không chỉ phản ánh thực tiễn xã hội mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc.

Điểm đáng ghi nhận là đề bài không dừng ở việc chỉ ra thực trạng hay phê phán hiện tượng mà hướng học sinh tới việc đề xuất giải pháp. Điều này giúp các em phát triển tư duy tích cực, ý thức trách nhiệm và khả năng nhìn nhận vấn đề theo hướng xây dựng.

Về độ khó, cô Hương Giang nhận định đề thi tương đối vừa sức. Những học sinh nắm chắc kỹ năng đọc hiểu và phương pháp làm bài có thể đạt mức điểm trung bình khá từ 6 đến 7 điểm. Phần phân hóa chủ yếu nằm ở hai câu viết, nơi học sinh cần thể hiện chiều sâu cảm nhận, khả năng lập luận và vốn sống cá nhân. Dự kiến phổ điểm tập trung ở mức 6-8 điểm; những bài viết có tư duy độc lập, lập luận chặt chẽ và diễn đạt giàu cảm xúc có thể đạt từ 8,5 đến 9,5 điểm.

Theo cô Hương Giang, đề Ngữ văn vào lớp 10 Hà Nội năm nay tiếp tục gửi đi thông điệp rõ ràng đó là học văn không phải để ghi nhớ máy móc những kiến thức có sẵn, mà để hiểu con người, hiểu cuộc sống và hình thành năng lực tư duy độc lập.

Từ hình ảnh ánh trăng trong bài thơ của Thanh Thảo đến câu chuyện kết nối con người trong thời đại số, đề thi đã mở ra những vấn đề gần gũi, thiết thực, giúp học sinh thể hiện không chỉ kiến thức mà còn cả cảm xúc, trải nghiệm và trách nhiệm của mình trước cuộc sống.

Gợi ý giải đề chi tiết môn Ngữ văn: