Đề thi Tiếng Anh vào lớp 10 của TPHCM mang tính thời sự, có tính phân hóa

Thí sinh dự thi vào lớp 10 THPT tại TPHCM. Ảnh: Đoàn Đại Trí.

Theo giáo viên tổ Ngoại ngữ - Hệ thống giáo dục HOCMAI, đề thi Tiếng Anh năm 2026 của TPHCM ổn định về cấu trúc nhưng có độ khó nhỉnh hơn so với năm 2025.

Ma trận kiến thức trải rộng từ nhận biết đến vận dụng cao. Đề giảm hẳn tính hàn lâm bẫy ngữ pháp "vẹt", thay vào đó là tăng cường việc hiểu bản chất ngữ pháp và cách sử dụng từ, loại được các học sinh học mẹo học tủ. Các câu hỏi phân hóa tập trung vào một số câu hỏi từ vựng như câu 33 (Word form phủ định), câu 35-36 (Tư duy khai thác Entry từ điển), và câu 39 (Viết lại câu với phrasal verb "run out of").

Về cấu trúc và phạm vi kiến thức:

Đề thi giữ nguyên thời gian làm bài 90 phút với 40 câu hỏi bao gồm cả hai hình thức trắc nghiệm và tự luận ngắn với 4 phần rõ rệt.

Cụ thể, từ câu 1 đến câu 16 bao gồm Ngữ âm (Phát âm - Trọng âm), Ngữ pháp nền tảng, Từ vựng theo ngữ cảnh, Tình huống giao tiếp, nhận diện Biển báo (Sign) và Thông báo (Notice).

Từ câu 17 - 22 là bài đọc điền từ vào chỗ trống, kiểm tra sự kết hợp giữa ngữ pháp (từ loại, giới từ, liên từ) và từ vựng dựa trên ngữ cảnh tổng thể.

Từ câu 23 - 28 là bài đọc hiểu chọn True/False (4 câu) và câu hỏi trắc nghiệm đa lựa chọn (Tìm tiêu đề và Tìm chi tiết/Cảm xúc của nhân vật).

Từ câu 29 - 40 gồm 6 câu biến đổi từ loại (Word form) thông thường, 2 câu viết dựa trên ngữ cảnh từ bài viết mẫu (Entry) và 4 câu viết lại câu không đổi nghĩa.

Điểm nổi bật của đề thi

Đánh giá cao tính thực tiễn của đề thi năm nay, thầy cô Hệ thống giáo dục HOCMAI nhận định chất liệu đề thi mang hơi thở thời đại. Đề thi đã thoát ly khỏi các câu hỏi ngữ pháp hàn lâm, khô khan. Các chủ đề được lựa chọn trong phần đọc và từ vựng đều vô cùng thời sự, gắn liền với công nghệ, kỹ năng sống và xu hướng phát triển của thế giới.

Theo đó, chất liệu công nghệ và đời sống xuất hiện hàng loạt các từ khóa hiện đại như A.I, deepfake, cleaning robot, metro system, smart watch, music-streaming platforms.

Ở câu 8, kiểm tra từ vựng qua một tình huống giao tiếp rất thực tế tại TPHCM: "The new metro system in HCMC is useful. - It is. It reduces traffic jams."

Ở Part 2 - Cloze test, đề thi đưa ra một văn bản hoàn chỉnh về Deepfake technology (Công nghệ Deepfake) để kiểm tra học sinh về vấn nạn tin giả (Misinformation), sự ảnh hưởng đến danh tiếng con người (fame) và lời khuyên về việc tiếp nhận thông tin cẩn trọng trong thời đại số.

Dạng câu hỏi Biển báo/Thông báo (Sign/Notice) trực quan, bám sát đời sống

Tiếp tục phát huy thế mạnh của đề TPHCM, các câu hỏi dạng hình ảnh kiểm tra khả năng đọc hiểu ngôn ngữ công cộng. Tuy nhiên, các phương án nhiễu được thiết kế rất tinh vi, đòi hỏi học sinh phải phân tích kỹ bản chất của hình ảnh chứ không chỉ nhìn từ khóa.

Đơn cử, ở câu 15 về biển báo cấm, hình ảnh chiếc thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử nằm trong vòng tròn đỏ gạch chéo. Học sinh rất dễ nhầm với phương án liên quan đến thiết bị điện tử/pin ("All electronic devices are banned" hay "You must not use electricity...") nếu nhìn lướt qua biểu tượng sạc pin của vape. Đáp án đúng phải là C. E-cigarettes are not allowed here. (Thuốc lá điện tử không được phép ở đây).

Thí sinh dự thi vào lớp 10 THPT tại TPHCM năm 2026. Ảnh: Đoàn Đại Trí.

Phần Đọc hiểu kiểm tra tư duy thay vì dò chữ

Bài đọc về chuyến đi bộ đường dài (Cliff Trail) tại đỉnh núi Mansfield được viết dưới dạng tự sự ngôi thứ nhất, ngôn từ giàu tính biểu cảm. Cách hỏi không đơn thuần là bê nguyên văn bản xuống, mà buộc học sinh phải hiểu nghĩa tương đương hoặc suy luận.

Ví dụ câu 24 - True/False, đề hỏi "The writer started his Cliff Trail hike from the bottom of the Mansfield". Trong bài viết: "Cliff Trail starts near the top, so I took a van up there". Học sinh phải tư duy: đi xe van lên gần đỉnh rồi mới đi bộ, nghĩa là KHÔNG BẮT ĐẦU từ dưới đáy núi =>Đáp án False.

Trong câu 28, trắc nghiệm tâm trạng, câu hỏi "What were the writer's feelings during the hike?". Đoạn văn viết: "I was both scared and excited". Đề bài kiểm tra bằng cách chuyển đổi thành cặp danh từ tương đương: A. fear and excitement.

Phân hóa mạnh ở phần Viết và Từ loại

Phần Word Form luôn là phần "thử thách" để sàng lọc học sinh khá giỏi. Đề thi đòi hỏi thí sinh phải hiểu sâu về ngữ nghĩa của câu để chọn đúng dạng từ (Danh, Động, Tính, Trạng) và chú ý đến các chi tiết nhỏ như số ít/số nhiều hoặc tiền tố phủ định.

Phần Viết lại câu yêu cầu sự chính xác tuyệt đối về mặt cấu trúc ngữ pháp và sự tinh tế trong việc chuyển đổi các cấu trúc tương đương mà không làm thay đổi sắc thái nghĩa.