Để tiếng nói trẻ em được lắng nghe

Chương trình thuộc dự án “Tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho cộng đồng” do Tổ chức Plan International Việt Nam tài trợ, được triển khai tại các trường học trên địa bàn các xã Kim Ngân, Trường Sơn, Hướng Hiệp, Vĩnh Linh, Vĩnh Thủy, Lìa và Khe Sanh.

Những câu hỏi từ đời sống học đường

Tại buổi đối thoại diễn ra một ngày giữa tháng 10/2026 ở Trường phổ thông Dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở số 1 Kim Thủy, em Võ Thị Kim Phụng, học sinh lớp 8, nêu vấn đề học sinh sử dụng chai nhựa, túi nilon dùng một lần và đề nghị nhà trường có giải pháp giảm rác thải nhựa.

Bà Phạm Thị Hạnh, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Liên quan đến vấn đề rác thải nhựa, để xây dựng môi trường học đường xanh-sạch-đẹp, nhà trường sẽ tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Theo đó, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích giáo viên và học sinh sử dụng bình nước cá nhân, hạn chế nhựa dùng một lần; hướng dẫn phân loại rác, bố trí thùng rác phù hợp và duy trì mô hình “Ngôi nhà kế hoạch nhỏ” để thu gom chai nhựa, vỏ lon, gây quỹ hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Nhà trường cũng sẽ đưa nội dung bảo vệ môi trường, phòng tránh thiên tai vào kế hoạch giáo dục, tăng cường trồng cây xanh và thực hành tiết kiệm điện, nước”.

Học sinh Trường TH-THCS Trường Xuân đặt câu hỏi tại buổi đối thoại - Ảnh: Q.N

Tại buổi đối thoại ở Trường tiểu học và THCS Trường Xuân, xã Trường Sơn, em Nguyễn Văn Tài, học sinh lớp 7/2, cũng bày tỏ sự quan tâm đến tình trạng ô nhiễm do chất thải nhựa, túi nilon. Ông Trần Ngọc Thắng, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường cho biết nhà trường sẽ tập trung thực hiện các giải pháp, gồm: Tăng cường tuyên truyền, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn, xây dựng trường học xanh, phát huy vai trò của giáo viên và phụ huynh, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh vấn đề môi trường, học sinh Trường phổ thông Dân tộc bán trú TH-THCS số 1 Kim Thủy còn quan tâm đến những tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu. Trong buổi đối thoại, em Hồ Thị Linh Chi, học sinh lớp 9B, đề cập tình trạng mưa lớn, lũ lụt, ngập úng, sạt lở đất và nắng nóng kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt, việc đi lại và học tập.

Em Linh Chi đề xuất: “Xã Kim Thủy cần tăng cường tuyên truyền về biến đổi khí hậu, tổ chức tập huấn kỹ năng phòng tránh thiên tai, bảo vệ nguồn nước, giảm rác thải nhựa và tạo điều kiện để học sinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương”.

Những ý kiến, đề xuất trên xuất phát từ những vấn đề gần gũi với học sinh. Trong khi việc giảm rác thải nhựa cần sự phối hợp của học sinh, giáo viên, phụ huynh và nhà trường, các vấn đề về phòng chống thiên tai, bảo vệ nguồn nước và bảo đảm an toàn trên đường đến trường còn đòi hỏi sự vào cuộc của chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan.

Cam kết phải đi cùng trách nhiệm thực hiện

Chương trình đối thoại được triển khai tại 12 trường học thuộc các xã là dịp để học sinh trao đổi về mưa lũ, sạt lở đất, nắng nóng cực đoan, bảo vệ nguồn nước, giảm rác thải nhựa và bảo đảm an toàn trong học tập. Từ thực tế đó, học sinh đề xuất các giải pháp như nâng cao kỹ năng phòng tránh thiên tai, tiết kiệm nước, hạn chế nhựa dùng một lần và trồng cây xanh.

Ông Nguyễn Đăng Thục, điều phối viên hiện trường dự án “Tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho cộng đồng”, Tổ chức Plan International, cho biết: “Mục đích của hoạt động đối thoại này là tạo diễn đàn nơi trẻ em có cơ hội bày tỏ quan điểm về những vấn đề quan tâm với lãnh đạo địa phương và những người ra quyết định liên quan về thiên tai và biến đổi khí hậu. Plan chỉ là đơn vị tạo ra cơ hội và diễn đàn này. Việc cam kết hành động là từ chính quyền và nhà trường. Plan chỉ là người đồng hành với trẻ em để nói lên tiếng nói của mình”.

Đại diện các đơn vị ký cam kết hành động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và xây dựng trường học xanh - Ảnh: Q.N

Tại các cuộc đối thoại, đại diện học sinh, nhà trường và chính quyền địa phương đã ký cam kết hành động nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng trường học xanh. Tuy nhiên, để các cam kết được thực hiện, những kiến nghị cần được phân loại theo thẩm quyền, xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể.

Ông Đặng Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Kim Ngân, cho biết: “Địa bàn rộng, đồi núi, khe suối hiểm trở, thường xuyên xảy ra lũ lụt, sạt lở, chia cắt giữa các bản, tiềm ẩn nguy cơ đối với tính mạng, tài sản của học sinh và người dân. Địa phương tăng cường tuyên truyền, phối hợp với Tổ chức Plan International và Hội Chữ thập đỏ tập huấn phòng, chống thiên tai, bảo đảm an toàn trường học; đồng thời bố trí lực lượng trực, lắp đặt barie và biển cảnh báo tại các địa điểm nguy hiểm.

Về lâu dài, xã kiến nghị tỉnh đầu tư xây dựng các điểm ngầm thường xuyên ngập sâu, nhất là những vị trí gần khu dân cư và trường học; giao bộ phận chuyên môn theo dõi, tham mưu thực hiện và hằng năm đánh giá kết quả sau mùa mưa lũ để rút kinh nghiệm, đề ra giải pháp phù hợp”.

Qua các cuộc đối thoại, những vấn đề thiết thực từ đời sống học đường đã được học sinh trực tiếp nêu lên, từ rác thải nhựa, nguồn nước đến nguy cơ lũ lụt, sạt lở và an toàn khi đến trường. Những kiến nghị ấy cần được nhà trường và chính quyền địa phương tiếp thu, cụ thể hóa thành các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Khi tiếng nói của trẻ em được lắng nghe và chuyển thành hành động thiết thực, các em sẽ được học tập trong môi trường an toàn, đồng thời nâng cao khả năng chủ động ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu.