Để trách nhiệm với môi trường không còn là 'gánh nặng' tuân thủ

Nền tảng phát triển bền vững của doanh nghiệp

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể (DNTN và KTTT), Bộ Tài chính cho biết, khu vực kinh tế tư nhân đã giải quyết việc làm cho khoảng 82% lực lượng lao động, đóng góp khoảng 50% GDP và hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, DN hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức mới: Biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp; Yêu cầu xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng rõ nét; Các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) dần trở thành điều kiện để DN tiếp cận thị trường, vốn, đối tác và tham gia chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, kinh doanh bền vững không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để DN tồn tại, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Triển khai chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước, trong thời gian qua, Cục Phát triển DNTN và KTTT đã chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế triển khai nhiều hoạt động, sáng kiến hỗ trợ DN kinh doanh bền vững, tiêu biểu như: Thúc đẩy áp dụng mô hình kinh doanh bao trùm (Inclusive Business); Triển khai Sáng kiến ESG Việt Nam hàng năm (từ năm 2022 đến nay); Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ DN thông qua đào tạo, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối nguồn lực…

Thông qua các hoạt động này, nhiều mô hình kinh doanh bền vững đã được nhận diện và hỗ trợ phát triển; Nhiều DN đã từng bước tiếp cận, thử nghiệm và áp dụng mô hình kinh doanh bao trùm, mô hình áp dụng ESG phù hợp với điều kiện và năng lực thực tiễn. Kết quả thực hiện Chương trình 167 đến hết năm 2025 cho thấy, có khoảng 10.700 DN kinh doanh bền vững được tham gia đào tạo chuyên sâu, chủ yếu là DN nhỏ và vừa.

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển DNTN và KTTT.

Chương trình đã huy động hơn 6.000 tỷ đồng từ khu vực tư nhân và các đối tác quốc tế để triển khai nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và tạo ra giá trị dài hạn cho DN. Các sáng kiến hỗ trợ DN kinh doanh bền vững đã nhận được sự tham gia tích cực và hưởng ứng ngày càng rộng rãi của cộng đồng DN. Qua đó xây dựng nhiều mô hình truyền cảm hứng, tạo tác động lan tỏa trong xã hội, đặc biệt trong tạo sinh kế, cải thiện thu nhập cho người yếu thế, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn.

“Chúng tôi sẽ cùng đồng hành và hy vọng cộng đồng DN sẽ tiếp tục quan tâm, chủ động, từng bước tham gia vào quá trình chuyển đổi theo hướng kinh doanh bền vững, phù hợp với quy mô, điều kiện và năng lực thực tiễn của mình để việc áp dụng mô hình kinh doanh bền vững, áp dụng ESG không còn là gánh nặng tuân thủ mà là khoản đầu tư cho tương lai, cơ hội để DN củng cố nền tảng phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng khả năng thích ứng, tạo ra giá trị mới và phát triển bền vững trong dài hạn” - Cục trưởng Cục Phát triển DNTN và KTTT Bùi Anh Tuấn nhấn mạnh.

Cần chiến lược bài bản

Ông Nguyễn Thế Tùng - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Nông nghiệp sinh thái trang trại Nữ Hoàng chia sẻ, phát triển bền vững là nhu cầu của bất cứ DN nào. Trải qua ba lần triển khai ESG, ông mới biết, muốn tiến hành EGS thành công, cần phải có quy trình bài bản, tiêu chí chuẩn mực và sự quyết tâm cao độ. “Qua những lần bị loại khỏi tiêu chuẩn ESG mà chúng tôi học được cách thực hành kinh doanh ESG thực chất, để quản lý nông trại tốt hơn, bảo đảm chất lượng đất tốt hơn, thu hút được cả nông dân và các bạn trẻ về quê hương cùng tham gia” - CEO Công ty TNHH Nông nghiệp sinh thái trang trại Nữ Hoàng cho hay.

Đại diện Công ty CP Cảng Cái Mép (Gemadept - Terminal Link) cũng thừa nhận, dù biết ESG là khoản đầu tư không thể “ra tiền ngay” nhưng DN vẫn phải lựa chọn. Theo vị này, khó khăn, thách thức với DN khi “làm” ESG vẫn rất lớn khi “ESG là biển”. Thực tế, nhiều khách hàng yêu cầu nhưng vẫn chưa sẵn sàng trả giá cao tương ứng, trong khi đầu tư cho ESG rất tốn kém. Vấn đề này không chỉ các DN nhỏ và vừa phải đối mặt.

“Chúng tôi không đầu tư dàn trải mà tập trung vào giảm phát thải gắn với nâng cao năng suất, chất lượng, cũng như xác định ESG để phục vụ khách hàng, như đầu tư số hóa để tránh lãng phí và trung hạn thì đầu tư dự án điện bờ để tàu vào cảng không phải dùng dầu, nhằm giảm phát thải” - đại diện Gemadept - Terminal Link chia sẻ.

Theo bà Ngụy Thị Giang - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng tạo Xanh Việt, rào cản lớn nhất khiến DN không thể đạt ESG chính là dữ liệu khách hàng. Tiếp theo đó mới là vấn đề tài chính. Qua thực tế tư vấn cho DN, bà nhận thấy rất nhiều DN lo lắng về chi phí triển khai ESG. “Chỉ khi nào DN coi ESG là một khoản đầu tư mang lại nhiều lợi ích thì họ mới làm được” - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng tạo Xanh Việt Ngụy Thị Giang khẳng định. Để triển khai hiệu quả ESG, bà Giang cho rằng, các DN cần theo một lộ trình bài bản gồm 5 bước: Xác định thực trạng của DN; Xây dựng chiến lược ESG cho mình; Tích hợp chiến lược ESG với chiến lược kinh doanh của DN; Lập kế hoạch và triển khai mạnh mẽ kế hoạch hành động; Lập báo cáo ESG.

Đồng hành cùng cộng đồng DN trong suốt hành trình ESG, bà Phạm Thị Ngọc Thủy - Giám đốc Ban Nghiên cứu và Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cũng cho hay, khảo sát hàng năm của Ban IV đều cho thấy mức độ sẵn sàng chuyển đổi xanh của DN Việt còn thấp, chủ yếu do chi phí đầu tư công nghệ lớn, nhận thức chưa thấu đáo về vấn đề này. Tuy nhiên, bà Thủy nhận định, chặng đường thực hành ESG đã chuyển từ dấn thân trong giai đoạn đầu tiên của những DN tiên phong sang giai đoạn cần sự bền bỉ và sáng suốt của các DN. Theo bà, đây là thời điểm DN xác định phải tỉnh táo, lựa chọn hướng đi phù hợp. Nhưng hành trình này, bà cho rằng không thể hanh thông nếu chỉ có DN “đơn thương độc mã”. Cũng chính bởi vậy, họ đang mong chờ và kỳ vọng rất nhiều vào các quy định cụ thể, các chính sách hỗ trợ, như tín dụng cho hạ tầng xanh và sự đồng hành của cơ chế, chính sách…

Đoan Trang