Để trẻ con yêu thích việc đọc...

Cha mẹ cùng con đọc sách. Ảnh: Nguyệt Quế

Cho con được gặp sách

Cuối tuần, nhà sách có khu thiếu nhi rộn ràng tiếng cười nói của các bạn nhỏ. Có bạn đang trốn một góc mải mê đọc sách, có bạn đang tìm quyển sách mình yêu thích, có bạn mới lẫm chẫm tập đi, nhìn ngắm bìa sách và khẽ chạm vào giấy, có bạn kê mũi vào hít hà mùi sách mới.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, trẻ em được ba mẹ đọc sách cho, hoặc gia đình có hoạt động đọc sách, sẽ có năng lực ngôn ngữ tốt hơn so với các bạn đồng trang lứa. Với nhiều gia đình, đây là một khởi đầu rất tốt để đồng hành với con trên hành trình xây dựng thói quen đọc sách.

Một điều cần nói rõ ở đây, với trẻ nhỏ, sách cũng chính là đồ chơi, để nhìn, để sờ, để tương tác, đôi khi còn làm rách, xé… cho nên lựa chọn sách phù hợp độ tuổi không chỉ dừng ở nội dung mà còn cần cân nhắc về hình thức. Xác định xây dựng thói quen đọc và tình yêu sách là một quá trình lâu dài cần có sự đầu tư nghiêm túc rồi, ta sẽ hiểu cho con đến nhà sách, mua sách cho con mới là bước đầu tiên.

Ở thời đại bây giờ, khi sách thiếu nhi đã trở thành một thị trường sôi động với nhiều thể loại cho đa dạng lứa tuổi, truyện cổ tích đã không còn là lựa chọn duy nhất. Điều không thay đổi là thời gian đọc sách cho con nghe trước giờ đi ngủ, hoặc bất cứ thời gian nào rảnh trong ngày. Đó chính là cách bồi đắp cảm tình với sách.

Những năm đầu đời, trẻ gắn bó thiết thân với bố mẹ của mình, nói rằng bồi đắp cảm tình cho sách, chi bằng nói rõ ra rằng, đó chính là tình yêu trẻ dành cho bố mẹ đã được gửi gắm thông qua vật dụng gắn kết: sách.

Kể từ đây, bên cạnh vai trò là một món đồ chơi, sách đã mang trong mình những tầng nghĩa khác, gắn với khoảng thời gian vui vẻ ấm áp bên cạnh bố, gắn với giọng nói thân thương của mẹ, từ đó trở thành một người bạn thân quý có nhiều gắn kết hơn hẳn. Đây là lúc sách thật sự hiện diện và gắn bó với cuộc đời trẻ, trong giai đoạn đầu đời.

Niềm vui cùng sách

Vậy niềm vui trong sách cụ thể là gì? Đầu tiên, đó là những câu chuyện ngộ nghĩnh, hài hước từ hình vẽ đến tình tiết. Đọc sách mà trẻ dừng lại để cười, khoái chí và hứng thú đọc đi đọc lại, cười tới cười lui, thì đó là một thành công rồi.

Tiếp theo, niềm vui sẽ đến khi trí tò mò được thỏa mãn, trẻ được tìm hiểu về những lĩnh vực, đề tài mà mình yêu thích. Có trẻ cầm khư khư những cuốn sách khủng long, có trẻ ôm quyển sách ô tô đi ngủ, có trẻ giữ gìn cuốn sách địa lý như báu vật… Như vậy, hãy bắt đầu với quyển sách về chủ đề mà trẻ yêu thích.

Niềm vui sẽ giúp trẻ tìm đến quyển sách để đọc lại nhiều lần một cách tự nhiên, tiếng cười giúp trẻ nhớ câu chuyện, học được những kiến thức trong sách một cách nhanh chóng. Lúc này không cần phải bắt ép, trẻ tự đến với sách, thiết lập mối quan hệ và bước vào hành trình đọc sách như một chuyến phiêu lưu kỳ thú.

Trẻ con không phải người lớn thu nhỏ, cho nên trẻ chẳng thể nào phiêu lưu trên hành trình đọc sách một cách hiệu quả nếu thiếu đi người lớn. Vậy người lớn cần làm gì? Vai trò của bố mẹ trong việc nuôi dưỡng tình yêu đọc sách của trẻ không hề nhỏ, và không thể ngày một ngày hai là thành công.

Khi trẻ còn nhỏ, bố mẹ cần mua sách phù hợp độ tuổi và dành thời gian đọc sách cho con nghe, thiết lập những kết nối đầu tiên. Khi trẻ dần lớn lên bố mẹ cũng tiếp tục đầu tư sách phù hợp độ tuổi, sở thích để con có niềm vui đọc sách. Thích đọc sách cũng cần điều kiện con được tiếp xúc với nhiều sách mỗi ngày, chứ không tìm thấy gì muốn đọc cũng khó lòng mà gắn bó với sách. Cho con đi thư viện, nhà sách thường xuyên, ở nhà cũng nên có vài kệ sách đã chọn lọc để trẻ được tự do chọn đọc.

Song song với đó, tạo môi trường đọc sách tích cực cho con cũng là một điều kiện cần thiết. Con không thể đọc sách khi bố mẹ cứ dán mắt vào điện thoại, con cũng không thể ưu tiên sách khi được bố mẹ quẳng cho cái iPad với hàng nghìn điều cám dỗ để ngồi yên.

Chuyên gia tâm lý Nguyễn Tú Anh chia sẻ quan điểm: Để gieo tình yêu đọc sách cần sự kết hợp của xây dựng thói quen từ sớm (một cách vui vẻ) và cả học qua quan sát môi trường (learned behaviors) nữa.

Có thể thấy, môi trường đọc sách tự do kết hợp với kỷ luật thiết bị điện tử nghiêm ngặt là một trong những điều kiện tiên quyết để trẻ nhỏ có niềm vui đọc sách.