Để trẻ em được lớn lên cùng những giai điệu tuổi thơ

Khi ca khúc thiếu nhi mới được đầu tư cả về số lượng lẫn chất lượng, thiếu nhi sẽ có thế giới âm nhạc đúng với lứa tuổi hồn nhiên và trong trẻo.

Nhìn vào đời sống âm nhạc hiện nay, có thể thấy một nghịch lý: trong khi những ca khúc thiếu nhi kinh điển vẫn giữ nguyên “sức sống” thì các sáng tác mới dành cho trẻ em lại xuất hiện khá thưa thớt. Điều đó cho thấy âm nhạc thiếu nhi đang đứng trước thách thức về cả số lượng lẫn sức hấp dẫn của những tác phẩm mới.

Tại Trung tâm nghệ thuật Ngôi sao lấp lánh, tổ 8, phường Linh Sơn, nhiều học sinh tiểu học có thể thuộc lòng những ca khúc đang thịnh hành trên mạng xã hội, nhưng khi được hỏi về bài hát thiếu nhi yêu thích, các em chỉ biết một vài bài được học ở lớp.

Em Hà Diệp Anh (7 tuổi), tổ dân phố Tân Hương, phường Linh Sơn, cho biết: Con thích những bài hát đang nổi trên mạng vì giai điệu vui và nhiều bạn cùng hát. Con cũng biết một số bài thiếu nhi nhưng chủ yếu là những bài cô giáo dạy ở trường.

Nhiều chương trình văn nghệ ở trường học, trung tâm năng khiếu hay cuộc thi dành cho thiếu nhi vẫn thường sử dụng các ca khúc người lớn đã được phối khí lại. Điều này xuất phát từ thực tế nguồn ca khúc thiếu nhi mới chưa phong phú và hấp dẫn bằng các sản phẩm âm nhạc thương mại trên thị trường.

Các học viên Lớp ca tại Trung tâm Nghệ thuật Musicwave (tổ 63, phường Phan Đình Phùng) học hát những giai điệu thiếu nhi phù hợp với lứa tuổi

Giữa làn sóng bùng nổ của các nền tảng số, nhiều chuyên gia cho rằng, vai trò định hướng của gia đình trong đời sống âm nhạc của trẻ đang dần bị “mờ đi” giữa không gian giải trí rộng mở ấy. Khi người lớn không kịp đồng hành và chọn lọc, âm nhạc đến với trẻ em không còn là những giai điệu được nâng niu, mà đôi khi trở thành một dòng chảy tự do, khó kiểm soát, cuốn các em đi xa khỏi thế giới âm thanh phù hợp với lứa tuổi.

Chị Ngô Tuyết Loan, tổ 102, phường Phan Đình Phùng, có con học lớp 4A, Trường Tiểu học Đội Cấn 2, chia sẻ: Công việc bận rộn nên nhiều khi tôi để con tự nghe nhạc trên điện thoại qua các nền tảng như facebook, tiktok. Sau này mới nhận ra cháu thuộc rất nhiều bài hát người lớn nhưng lại không biết nhiều bài hát thiếu nhi.

Theo TS. Nguyễn Đỗ Hồng Nhung, Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên: Âm nhạc không chỉ mang tính giải trí mà còn góp phần hình thành nhân cách và cảm xúc của trẻ. Vì vậy, việc định hướng để trẻ tiếp cận những ca khúc phù hợp với lứa tuổi là trách nhiệm quan trọng của gia đình. Bên cạnh việc kiểm soát nội dung trên môi trường mạng, phụ huynh nên khuyến khích con tham gia các hoạt động văn nghệ ở trường, các câu lạc bộ nghệ thuật và thường xuyên nghe những bài hát thiếu nhi giàu tính giáo dục.

Tuy nhiên, để trẻ em có thêm cơ hội tiếp cận những ca khúc phù hợp với lứa tuổi, bên cạnh vai trò định hướng của gia đình và nhà trường, việc phát triển nguồn tác phẩm âm nhạc thiếu nhi chất lượng cũng là yếu tố quan trọng.

Nhạc sĩ Phạm Đình Chiến, Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc Thái Nguyên, người có nhiều sáng tác dành cho thiếu nhi, chia sẻ: Viết nhạc cho trẻ em không hề đơn giản bởi người sáng tác phải thực sự hiểu tâm lý lứa tuổi, sử dụng ngôn ngữ gần gũi và xây dựng giai điệu dễ nhớ nhưng vẫn đảm bảo tính nghệ thuật. Trong khi đó, số lượng tác giả theo đuổi dòng nhạc thiếu nhi hiện nay chưa nhiều, còn thị trường âm nhạc lại chủ yếu hướng đến đối tượng thanh thiếu niên và người lớn – những nhóm khán giả có sức lan tỏa mạnh hơn.

Thực trạng trẻ em tiếp cận và hát nhạc người lớn quá sớm là lời nhắc nhở về trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc xây dựng một môi trường âm nhạc lành mạnh cho trẻ. Chỉ khi người lớn quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần của trẻ và khi những ca khúc thiếu nhi mới được đầu tư cả về số lượng lẫn chất lượng, các em sẽ có thêm cơ hội được sống trọn vẹn trong thế giới âm nhạc đúng với lứa tuổi hồn nhiên và trong trẻo của mình.