Đam Rông 2: Làng Chữa Lành đánh thức giá trị bản địa

Từ lớp học của trẻ đặc biệt đến không gian xanh ở Rô Men

Buổi sáng ở Rô Men thường bắt đầu bằng tiếng suối róc rách, tiếng chim gọi nhau trên những triền đồi và màu xanh dịu mát trải dài trước mắt. Giữa không gian trong lành ấy, Làng Chữa Lành hiện ra mộc mạc, yên tĩnh, như một khoảng dừng để con người chậm lại, lắng nghe thiên nhiên và tìm lại sự cân bằng trong đời sống.

Làng Chữa Lành ở Rô Men, xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng).

Ít ai biết, điểm đến ấy không khởi đầu từ một dự án du lịch được tính toán để đón khách, mà bắt nguồn từ trải nghiệm nghề nghiệp và lựa chọn sống của anh Trần Hoàng Minh - người nhiều năm gắn bó với công việc đồng hành, hỗ trợ trẻ đặc biệt và các gia đình cần được sẻ chia.

Tốt nghiệp ngành Xã hội học, chuyên ngành Phát triển cộng đồng, Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh, anh Minh có nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục, hỗ trợ tâm lý cho trẻ mồ côi, trẻ lang thang cơ nhỡ, trẻ em nghèo. Khi tiếp xúc sâu hơn với trẻ tự kỷ, trẻ chậm nói, trẻ gặp khó khăn về ngôn ngữ, hành vi, cảm xúc và những em có hoàn cảnh đặc biệt, anh nhận ra việc hỗ trợ trẻ không thể tách khỏi gia đình và môi trường sống của các em.

Bên tách trà tía tô ấm nóng, anh Hoàng Minh chia sẻ: “Nhiều năm làm việc với trẻ đặc biệt giúp tôi hiểu rằng, hỗ trợ một đứa trẻ không thể chỉ dừng ở lớp học, một phương pháp hay vài giờ can thiệp. Đằng sau mỗi đứa trẻ là môi trường sống, nhịp sinh hoạt, giấc ngủ, dinh dưỡng, cảm xúc của cha mẹ và rất nhiều áp lực âm thầm. Điều tôi mong muốn không chỉ là giúp trẻ cải thiện kỹ năng giao tiếp, học tập hay hòa nhập, mà còn giúp gia đình bình tĩnh hơn, hiểu con hơn và biết cách đi cùng con bền bỉ hơn”.

Những "công dân đời đầu" ở Làng Chữa Lành.

Từ thực tế đó, anh Minh phát triển cách tiếp cận kết hợp tâm lý, dinh dưỡng, giấc ngủ, thời gian chất lượng bên con, kỹ năng tự chăm sóc và môi trường gia đình. Theo anh, muốn trẻ ổn định, trước hết cần một không gian sống an toàn, yêu thương và kiên nhẫn. Cha mẹ không chỉ là người chăm sóc, mà còn giữ vai trò quyết định trong quá trình thay đổi của con.

Từ suy nghĩ ấy, Làng Chữa Lành ở thôn Rô Men được hình thành và phát triển trong hơn 3 năm qua với thông điệp “Thân khỏe - Tâm an - Trí mở”. Đây không phải khu nghỉ dưỡng khép kín, mà là một không gian mở, dựa vào cảnh quan tự nhiên, đời sống bản địa, nông nghiệp xanh và những trải nghiệm của vùng nông thôn.

Giữa nhịp sống xô bồ của phố thị, nhu cầu tìm về những điểm đến hoang sơ, thanh bình, hòa quyện thiên nhiên, có chiều sâu trải nghiệm ngày càng rõ nét. Ở miền sơn cước Rô Men, Làng Chữa Lành xuất hiện như một sơn nữ dịu dàng, mộc mạc, mang yêu thương “sưởi ấm” trái tim lữ khách.

Du khách thích thú hòa mình vào suối nước mát tại Làng Chữa Lành.

Du khách đến đây được hòa mình với cảnh quan thiên nhiên hiền hòa, thơ mộng, hữu tình. Hồ nước trong veo với đàn cá Koi nhiều màu sắc tung tăng bơi lội, suối chảy róc rách đêm ngày, những triền đồi xanh, thảm cỏ, vườn hoa rực rỡ, bưởi trĩu quả, xoài vàng ươm, đường làng và không gian mở giữa núi rừng tạo cảm giác thư thái, bình yên.

Ở đó, thiên nhiên không chỉ là phông nền để tham quan, mà trở thành một phần của trải nghiệm. Buổi sáng thong dong bên hồ cá, suối mát, với tiếng chim hót líu lo, tận hưởng không khí trong lành, bữa ăn bình dị từ nguyên liệu địa phương như cá tầm, măng rừng và nhịp sống làng quê “níu chân” du khách.

Làng Chữa Lành được hòa mình trong không gian của đồng bào dân tộc thiểu số, nơi du khách có thể cảm nhận đời sống bản địa một cách gần gũi. Hệ thống homestay mộc mạc, bếp ăn địa phương, hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt cộng đồng giúp chuyến đi không chỉ là nghỉ dưỡng, mà còn là dịp để hiểu hơn về vùng đất, con người và văn hóa Đam Rông 2.

Một góc bình yên ở Làng Chữa Lành.

Với trẻ em, làng mở ra nhiều trải nghiệm gần thiên nhiên như chăm sóc dê, gà, chuột hamster, câu cá, dạo chơi trên đồng cỏ, đi chân trần trên đất, chơi cát, nghịch đá sỏi, tắm suối mát, tham gia một số hoạt động nông nghiệp. Những hoạt động này không chỉ tạo niềm vui cho gia đình, mà còn giúp trẻ học cách quan sát, vận động, yêu thiên nhiên và hình thành kỹ năng sống từ thực tiễn. Với người lớn, các hoạt động như thiền, yoga, chèo thuyền, cắm trại, đốt lửa trại, ngắm bầu trời đêm giúp tái tạo năng lượng sau những ngày làm việc căng thẳng.

Khi nông sản trở thành một phần của trải nghiệm

Điểm đáng chú ý ở Làng Chữa Lành là mô hình không chỉ khai thác cảnh quan để làm du lịch, mà còn đưa nông nghiệp và sản phẩm bản địa vào chuỗi trải nghiệm. Trong đó, trà tía tô đạt chứng nhận OCOP 3 sao năm 2025 là sản phẩm tiêu biểu, được phát triển theo hướng tự nhiên, gắn với nhu cầu chăm sóc sức khỏe và lối sống cân bằng.

Tía tô trồng tự nhiên ở Làng Chữa Lành để làm ra sản phẩm trà tía tô OCOP.

Từ một loại cây quen thuộc trong đời sống, tía tô được đưa vào câu chuyện của làng như một sản phẩm kết nối giữa nông nghiệp, sức khỏe và du lịch. Du khách đến đây không chỉ thưởng thức một ly trà, mà còn có thể tìm hiểu nơi trồng, cách thu hái, chế biến, đóng gói và câu chuyện phía sau sản phẩm. Khi có không gian trải nghiệm và có người tiêu dùng trực tiếp cảm nhận, giá trị cảm nhận của sản phẩm nông nghiệp sẽ được nâng lên.

Cách làm này phù hợp với yêu cầu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay. Nông thôn mới không chỉ là hạ tầng, đường sá hay thiết chế văn hóa, mà còn là năng lực tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn văn hóa, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Một mô hình như Làng Chữa Lành có thể cùng lúc tạo sản phẩm du lịch mới, hỗ trợ tiêu thụ nông sản, quảng bá văn hóa bản địa và mở thêm sinh kế cho cộng đồng.

Đam Rông 2 có nhiều sản phẩm có thể phát triển theo hướng này: cà phê, sầu riêng, dứa mật, dâu tằm, nông sản chế biến, ẩm thực truyền thống, thổ cẩm, rượu cần và các sản phẩm thủ công của đồng bào dân tộc thiểu số. Khi được đặt trong không gian du lịch cộng đồng, mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa, mà còn là câu chuyện về đất, người, tập quán canh tác và bản sắc địa phương.

Bạn Nguyễn Thị Xiêm - đồng sáng lập Làng Chữa Lành tự hào khoe sản phẩm trà tía tô OCOP của làng.

Từ cà phê đến trà tía tô OCOP, từ bữa ăn địa phương đến sản phẩm thủ công, Làng Chữa Lành có thể trở thành điểm giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm bản địa. Du khách đến đây không chỉ nghỉ dưỡng, mà còn có thể mua sản phẩm làm quà, gặp người làm ra sản phẩm, hiểu hơn về quy trình sản xuất và lan tỏa hình ảnh Đam Rông 2 đến nhiều thị trường hơn.

Đây cũng là tinh thần của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. OCOP không chỉ là một chứng nhận, mà là quá trình nâng chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa quy trình, cải thiện bao bì, minh bạch thông tin và xây dựng câu chuyện riêng cho từng vùng đất. Nếu trà tía tô và các sản phẩm bản địa khác tiếp tục được đầu tư theo hướng này, Làng Chữa Lành sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững, đồng thời góp phần làm phong phú hệ sinh thái sản phẩm OCOP của Đam Rông 2.

Ở góc độ phát triển nông thôn, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở quy mô một điểm đến, mà ở cách mô hình đặt con người, thiên nhiên, văn hóa và sản phẩm bản địa vào cùng một chuỗi giá trị. Thay vì chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống, địa phương có thể phát triển thêm kinh tế trải nghiệm, kinh tế dịch vụ và kinh tế xanh. Trong chuỗi giá trị ấy, du khách là người trải nghiệm, người dân là chủ thể tham gia, còn sản phẩm bản địa là cầu nối đưa hình ảnh Đam Rông 2 ra bên ngoài.

Nhà sáng lập Làng Chữa Lành Trần Hoàng Minh (bên trái) tặng sách cho phóng viên.

Làng Chữa Lành vì vậy không chỉ là một không gian nghỉ dưỡng giữa đại ngàn Tây Nguyên. Mô hình đang gợi mở cho Đam Rông 2 một hướng đi giàu triển vọng trong xây dựng nông thôn mới: phát triển dựa trên thiên nhiên, văn hóa, nông nghiệp xanh, sản phẩm OCOP và sự tham gia của cộng đồng. Nếu tiếp tục được hoàn thiện, kết nối tốt với các chương trình nông thôn mới, OCOP, chuyển đổi số và du lịch cộng đồng, nơi đây có thể trở thành một điểm nhấn trong hành trình xây dựng Đam Rông 2 xanh hơn, giàu bản sắc hơn và đáng sống hơn.