Đề Văn vào lớp 10 Hà Nội lan tỏa giá trị nhân văn từ những điều bình dị

Học sinh Hà Nội trước giờ thi môn Ngữ văn. Ảnh: Đăng Chung.

Cô Ngô Thị Thanh Huyền - Tổ trưởng Tổ Ngữ văn, Trường THCS-THPT Ban Mai (Hà Nội) đánh giá, đề môn Ngữ văn trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập của thành phố Hà Nội năm học 2026-2027 tiếp tục thể hiện rõ tinh thần đổi mới kiểm tra, đánh giá theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Đề thi không chỉ hướng đến việc đánh giá năng lực đọc hiểu, cảm thụ và tạo lập văn bản mà còn khơi gợi ở học sinh những suy ngẫm về giá trị của sự kết nối trong cuộc sống hiện đại.

Ngữ liệu giàu cảm xúc, gần gũi với học sinh

Cô Ngô Thị Thanh Huyền cho biết, phần Đọc hiểu trong đề thi sử dụng văn bản thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của nhà thơ Thanh Thảo. Đây là một lựa chọn phù hợp với định hướng sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, đồng thời bảo đảm tính thẩm mỹ và giá trị giáo dục.

Bài thơ đưa người đọc trở về với không gian thiên nhiên trong trẻo, nơi những đứa trẻ sống hòa mình với rừng núi, với ánh trăng và những trải nghiệm bình dị của tuổi thơ.

Từ hình ảnh thiên nhiên đến hình tượng trẻ em đều được thể hiện bằng giọng thơ nhẹ nhàng, giàu chất suy tưởng, tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng cảm nhận văn học thay vì phụ thuộc vào việc ghi nhớ kiến thức có sẵn.

Hệ thống câu hỏi đọc hiểu được thiết kế theo hướng tăng dần mức độ, từ nhận biết đến thông hiểu và vận dụng. Các câu hỏi về thể thơ, từ ngữ chỉ thiên nhiên khá quen thuộc, giúp học sinh dễ tiếp cận văn bản.

Trong khi đó, những yêu cầu phân tích tác dụng của biện pháp tu từ, lý giải ý nghĩa hình ảnh thơ hay liên hệ với trải nghiệm cá nhân đòi hỏi học sinh phải thực sự đọc hiểu và có khả năng diễn đạt suy nghĩ của mình.

"Có thể nói, phần Đọc hiểu không gây áp lực quá lớn nhưng vẫn bảo đảm khả năng phân hóa ở những học sinh có năng lực cảm thụ và tư duy tốt", cô Ngô Thị Thanh Huyền nhận định.

Cô Ngô Thị Thanh Huyền.

Đề cao khả năng cảm thụ và tư duy giải quyết vấn đề

Ở phần Viết, câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích hình ảnh “những đứa trẻ” trong đoạn thơ đã cho. Cô Ngô Thị Thanh Huyền cho biết, đây là dạng bài quen thuộc với định hướng đánh giá hiện nay, khi trọng tâm không nằm ở việc tái hiện kiến thức về tác giả, tác phẩm mà hướng tới khả năng khám phá và phân tích hình tượng nghệ thuật từ chính văn bản.

Học sinh có thể nhận ra vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng của tuổi thơ; sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên; đồng thời cảm nhận được tình yêu thương, sự trân trọng mà nhà thơ dành cho những đứa trẻ nơi núi rừng. Những em có khả năng cảm thụ tốt sẽ có nhiều cơ hội thể hiện chiều sâu suy nghĩ và cảm xúc của mình.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của đề thi nằm ở câu nghị luận xã hội. Từ thực trạng “một số bạn trẻ đang dần mất đi sự kết nối với cuộc sống xung quanh mình”, đề yêu cầu học sinh đề xuất các giải pháp nhằm tạo nên những kết nối có ý nghĩa tích cực.

Đây là vấn đề mang tính thời sự, gần gũi với đời sống của thanh thiếu niên trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Không ít học sinh hiện nay dành nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử và mạng xã hội nhưng lại hạn chế giao tiếp trực tiếp với gia đình, bạn bè và cộng đồng.

Đáng chú ý, đề không dừng ở việc yêu cầu nêu suy nghĩ hay bày tỏ quan điểm mà hướng học sinh đến việc đề xuất giải pháp. Điều này cho thấy định hướng đánh giá mới: từ nhận thức vấn đề đến khả năng hành động và giải quyết vấn đề. Đây cũng là yêu cầu quan trọng của giáo dục hiện đại, góp phần hình thành năng lực công dân và trách nhiệm xã hội cho người học.

Độ khó vừa phải, phổ điểm dự kiến ổn định

Theo cô Ngô Thị Thanh Huyền, đề thi Ngữ văn năm nay khá vừa sức. Nhóm học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản và có kỹ năng làm bài hoàn toàn có thể đạt từ 5 đến 6 điểm.

Các em học lực khá có khả năng đạt từ 7 đến 8 điểm nếu cảm thụ tốt, biết triển khai lập luận mạch lạc và có dẫn chứng phù hợp. Mức điểm từ 8,5 trở lên sẽ thuộc về những bài viết có chiều sâu cảm xúc, tư duy độc lập và khả năng diễn đạt tốt.

Dự kiến phổ điểm môn Ngữ văn của Hà Nội năm nay sẽ tập trung chủ yếu trong khoảng từ 6 đến 7 điểm. Số lượng bài thi đạt điểm tuyệt đối có thể sẽ không nhiều do yêu cầu về chiều sâu lập luận và khả năng triển khai ý ở phần nghị luận xã hội.

Một đề thi giàu tính giáo dục và nhân văn

Nhìn tổng thể, cô Ngô Thị Thanh Huyền đánh giá, đề thi Ngữ văn vào lớp 10 Hà Nội năm học 2026–2027 là một đề thi bám sát yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và định hướng đổi mới của ngành giáo dục.

Không đặt nặng việc kiểm tra kiến thức thuộc lòng, đề thi hướng học sinh đến năng lực đọc hiểu văn bản, khả năng cảm thụ văn học, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết các vấn đề của đời sống.

Đặc biệt, thông điệp về sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với cộng đồng và với chính cuộc sống xung quanh mình đã tạo nên giá trị nhân văn sâu sắc cho đề thi năm nay.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều thay đổi nhanh chóng, đây cũng là lời nhắc nhở ý nghĩa đối với thế hệ trẻ: muốn trưởng thành và hạnh phúc, mỗi người cần biết mở lòng, biết lắng nghe, biết sẻ chia và xây dựng những kết nối tích cực với thế giới xung quanh.