Giáo viên Hà Nội đánh giá đề Văn lớp 10 vừa sức, phân hóa cao

Đề thi giàu chất thơ, có độ phân hóa

Sau khi kết thúc môn thi Ngữ văn Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập tại Hà Nội, nhiều giáo viên cho rằng đề thi năm nay bám sát định hướng phát triển năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và có tính phân hóa đối với học sinh.

Thí sinh cùng nhau trao đổi sau khi kết thúc môn thi Ngữ văn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, cô Nguyễn Thanh Tú, nhóm trưởng nhóm Văn khối 8, 9 Trường THCS Định Công (Hà Nội) nhận định, đề thi năm nay “thực sự là một làn gió mới đầy chất thơ nhưng cũng không kém phần gai góc”, vừa sức với học sinh nhưng vẫn đảm bảo độ phân hóa.

Theo cô Tú, đề thi bám sát định hướng đánh giá năng lực của chương trình mới, không còn lối mòn kiểm tra ghi nhớ kiến thức. Việc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa ở bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của nhà thơ Thanh Thảo là lựa chọn phù hợp để thử thách tư duy của học sinh lớp 9.

Ở phần Đọc hiểu (4 điểm), câu 1 và câu 2, mỗi câu 0,5 điểm, thuộc mức độ nhận biết được cô Tú đánh giá là khá “dễ thở”, giúp học sinh dễ dàng lấy trọn 1 điểm nếu đọc kỹ ngữ liệu.

Trong khi đó, câu 3 (1 điểm) ở mức độ thông hiểu không chỉ yêu cầu học sinh xác định đúng tác dụng mà còn phải nhìn thấy ý nghĩa sâu hơn về sự gắn kết, che chở và đồng điệu giữa thiên nhiên hoang sơ với tâm hồn trẻ thơ vượt qua gian khó.

Với câu 4 (1 điểm), yêu cầu làm rõ ý nghĩa lời gọi trăng ở khổ thơ cuối, cô Tú cho rằng đây là dạng câu hỏi nằm trong phom ôn luyện của học sinh.

Đáng chú ý, câu 5 (1 điểm) ở mức độ vận dụng cao được giáo viên đánh giá là câu hỏi mang tính phân hóa lớn nhất ở phần Đọc hiểu. Theo cô Tú, câu hỏi này đòi hỏi học sinh phải kết hợp nhiều kỹ năng và thể hiện được khả năng tư duy phản biện.

“Học sinh nào có tư duy phản biện tốt, chọn giải pháp dung hòa hoặc nghiêng về sự dấn thân, trải nghiệm để trưởng thành thì sẽ dễ ăn điểm tuyệt đối”, cô Tú nhận định.

Đối với phần Viết (6 điểm), ở câu nghị luận văn học (2 điểm), cô Tú đánh giá ngữ liệu cô đọng, giàu hình ảnh với các chi tiết như “trăng rằm qua kẽ lá”, “vệt ngời nhỏ nhỏ”, “đáy mắt ngây thơ”, “khát thèm”.

Theo giáo viên này, để làm tốt câu hỏi, học sinh cần làm nổi bật được hai vẻ đẹp chính. Thứ nhất là vẻ đẹp trong sáng, hồn nhiên, có phần thiệt thòi nhưng vô cùng thuần khiết của trẻ em miền sơn cước. Thứ hai là thế giới nội tâm giàu ước mơ, khao khát được sẻ chia, bầu bạn và khát vọng về một thế giới rộng lớn hơn qua hình ảnh ẩn dụ “khát thèm của bé”.

“Đoạn này đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng cảm thụ thơ tốt, biết đan cài giữa phân tích nghệ thuật như điệp từ, từ láy, câu hỏi tu từ với nội dung”, cô Tú cho biết.

Ở câu nghị luận xã hội (4 điểm), cô Tú đánh giá đây là vấn đề “cực kỳ thời sự” khi đề cập đến thực trạng một số bạn trẻ đang dần mất đi sự kết nối với cuộc sống xung quanh.

Điểm đáng chú ý của đề, theo cô Thanh Tú là không yêu cầu học sinh phân tích thực trạng hay nguyên nhân theo lối học thuộc, mà tập trung vào việc đề xuất giải pháp để tạo nên những kết nối có ý nghĩa tích cực nhằm khắc phục thực trạng trên.

“Bài viết nào có dẫn chứng thực tế, sinh động và thể hiện được cái ‘tôi’ trách nhiệm của người viết sẽ đạt điểm rất cao”, cô Tú nhận định.

Đề thi bám sát định hướng phát triển năng lực

Cũng trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, cô Nguyễn Thanh Thủy, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Ngô Gia Tự (Hà Nội) cho biết, đây là năm thứ hai đề thi môn Ngữ văn kỳ thi vào lớp 10 bám sát định hướng phát triển năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Theo cô Thanh Thủy, đề thi chủ yếu hướng tới đánh giá các năng lực đọc hiểu, cảm thụ văn học, liên hệ thực tiễn và năng lực viết đoạn văn nghị luận văn học, bài văn nghị luận xã hội, thay vì kiểm tra việc ghi nhớ kiến thức như nhiều năm học trước.

Giáo viên này cũng đánh giá việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa giúp đánh giá được năng lực đọc hiểu và phân tích thơ của học sinh. Nội dung ngữ liệu giàu hình ảnh, trong trẻo, giàu cảm xúc, mang tính nhân văn và có ý nghĩa giáo dục khi gắn bó với tuổi thơ, thiên nhiên.

Về cấu trúc, đề thi gồm hai phần với các dạng câu hỏi khá quen thuộc. Phần Đọc hiểu (4 điểm) có các câu hỏi ở mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng. Trong đó, câu 1 và câu 2 là dạng nhận biết thể thơ, phát hiện từ ngữ quen thuộc; câu 3 yêu cầu phân tích tác dụng của biện pháp tu từ; câu 5 là câu hỏi mở để học sinh lý giải, phản biện từ trải nghiệm cá nhân.

Ở phần Viết, nghị luận văn học yêu cầu học sinh biết lựa chọn dẫn chứng, phân tích nghệ thuật; còn câu nghị luận xã hội là dạng nghị luận về vấn đề cần giải quyết với nội dung mang tính thực tiễn và giáo dục về sự kết nối với cuộc sống xung quanh.