Đề xuất áp thuế 0,2% với đất bỏ hoang không áp dụng hạn mức

Sáng 23/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 luật gồm Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Điểm nhấn đáng chú ý trong việc sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp là đề xuất đánh thuế đối với đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Mức thuế dự kiến áp dụng là 0,2% và không áp dụng hạn mức. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ diện tích đất vi phạm đều phải chịu chung mức thuế suất 0,2%, không được áp dụng ngưỡng thấp hơn cho phần diện tích trong hạn mức.

Toàn cảnh Hội trường Diên Hồng sáng 23/10. Ảnh: Quochoi.vn

Theo cơ quan soạn thảo, chính sách hiện hành dù đã hướng tới việc sử dụng đất tiết kiệm nhưng vẫn thiếu vắng quy định thuế suất cụ thể cho nhóm đất chậm hoặc không khai thác. Quy định mới nhằm thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương về xây dựng chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp, áp mức thuế cao hơn để khắc phục triệt để tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai.

Động thái này diễn ra đồng thời với việc dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lần đầu đưa ra khái niệm đất bỏ hoang là đất được Nhà nước giao, cho thuê nhưng không đưa vào sử dụng liên tục trong một thời gian nhất định.

Cụ thể, đất nông nghiệp bỏ hoang quá 24 tháng liên tục và không tiếp tục sử dụng sau khi bị xử phạt hành chính sẽ bị thu hồi. Riêng đất dự án chậm tiến độ, chủ đầu tư ngoài việc nộp tiền thuê, tiền sử dụng đất còn phải đóng thêm khoản bổ sung lũy tiến tăng dần hàng năm, đồng thời đối diện nguy cơ bị thu hồi nếu để quá 60 tháng mà không đưa vào khai thác.

Cũng tại tờ trình này, Chính phủ đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của Chính phủ đối với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày thể hiện sự đồng tình với định hướng đánh thuế 0,2% không áp hạn mức nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra chỉ ra hàng loạt bất cập về cơ sở thực tiễn và tính thống nhất pháp lý.

Trước hết, hồ sơ dự án luật chưa lượng hóa được tác động thu ngân sách do dữ liệu các loại đất này chưa được thống kê đầy đủ trên hệ thống quản lý thuế. Dự thảo cũng chưa loại trừ các trường hợp bất khả kháng hoặc đất thuộc dự án đầu tư phân kỳ đã được phê duyệt, dễ dẫn đến việc xử phạt thuế đối với những chủ thể chậm đưa đất vào sử dụng vì nguyên nhân khách quan.

Đáng lưu ý, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy quy định mới có nguy cơ gây mâu thuẫn ngay trong hệ thống pháp luật. Hiện, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đang áp thuế 0,15% đối với đất sử dụng chưa đúng quy định, vốn có cùng bản chất với đất không hoặc chậm đưa vào sử dụng. Nếu bổ sung quy định mới, một thửa đất có thể bị hiểu là thuộc diện điều chỉnh của 2 mức thuế suất khác nhau.

Mặt khác, việc dự thảo luật thuế dẫn chiếu sang pháp luật đất đai đối với cả ba trường hợp đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng và chậm đưa vào sử dụng là chưa có cơ sở áp dụng, bởi dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện chỉ quy định khái niệm và chế tài thu hồi đối với đất bỏ hoang.

Vấn đề chồng chéo nghĩa vụ tài chính cũng được cơ quan thẩm tra đặc biệt nhấn mạnh. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã buộc các dự án chậm tiến độ nộp thêm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tăng thêm hằng năm. Cả khoản tiền này lẫn thuế suất 0,2% đều cùng nhằm thể chế hóa Nghị quyết 21 đối với đất dự án chậm triển khai. Do đó, việc bắt buộc nộp đồng thời cả hai khoản thu cho cùng một hành vi sẽ dẫn đến hiện tượng trùng lặp nghĩa vụ tài chính của người nộp thuế.

Ngoài ra, Nghị quyết 21 yêu cầu lộ trình và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không sử dụng, nhưng dự thảo luật lại áp ngay mức 0,2% cho cả đất chậm đưa vào sử dụng mà chưa làm rõ căn cứ lẫn lộ trình phù hợp. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ rà soát, thống nhất khái niệm và phạm vi áp dụng với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), làm rõ mối quan hệ giữa sắc thuế 0,2% với các khoản thu tiền đất, tránh gây chồng lấn nhưng không làm giảm nghĩa vụ của các trường hợp đang chịu thuế suất 0,15%.

Dự án luật sửa đổi 3 luật thuế sẽ được Quốc hội thảo luận tại tổ vào chiều 23/10 và thảo luận tại nghị trường vào ngày 6/11. Nếu được Quốc hội bấm nút thông qua vào ngày 20/11, đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ năm 2027.