Hạ tầng đi trước, chuyển đổi xanh mới về đích

Từ thực tế tại chung cư New Skyline, kỹ sư Phạm Xuân Điệp cho rằng, để chuyển đổi xanh đi vào thực chất, cần tháo gỡ đồng bộ những vướng mắc về kỹ thuật, nguồn vốn và quy hoạch, từng bước hình thành hạ tầng sạc an toàn, thuận tiện, đáp ứng nhu cầu của người dân.

Các khách mời tham dự toạ đàm. Ảnh: Ngọc Tú

Hạ tầng chưa theo kịp nhu cầu

Chia sẻ tại tọa đàm "Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội" do Cơ quan Báo và phát thanh, Truyền hình Hà Nội chủ trì, phối hợp với UBND phường Cầu Giấy tổ chức, kỹ sư Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị tòa nhà chung cư New Skyline, KĐT Văn Quán, phường Hà Đông cho rằng, việc quản lý xe máy điện tại các khu chung cư hiện hữu đang đặt ra nhiều thách thức. Phần lớn công trình được thiết kế khi nhu cầu sử dụng xe điện chưa phổ biến, nên chưa tính toán đầy đủ về công suất cấp điện, khu vực sạc và yêu cầu phòng cháy, chữa cháy. Trong khi đó, số lượng xe tăng nhanh nhưng diện tích dành cho việc đỗ và sạc vẫn hạn chế, khiến công tác tổ chức không gian và vận hành gặp nhiều bất cập.

Tại chung cư New Skyline, đầu năm 2024 có khoảng 30 xe máy điện, đến thời điểm gần đây đã tăng lên 102 chiếc. Trước nhu cầu phát sinh, ban quản trị phải chủ động điều chỉnh vị trí sạc nhằm bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, việc chuyển khu vực sạc lên mặt đất lại nảy sinh những vấn đề khác như thiếu mái che, khó kiểm soát lượng điện tiêu thụ và không gian tương đối mở, khiến người ngoài cũng có thể tiếp cận.

Kỹ sư Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị tòa nhà chung cư New Skyline, KĐT Văn Quán chia sẻ tại toạ đàm. Ảnh: Ngọc Tú

Ban quản trị đã lắp đặt thêm các thiết bị bảo vệ, trong đó có hệ thống tự ngắt điện khi phát hiện dòng rò. Dù vậy, nguy cơ mất an toàn vẫn có thể phát sinh nếu người sử dụng cắm sạc rồi rời đi mà không theo dõi tình trạng phương tiện. Tình trạng mất xe từng xảy ra cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý, xác định rõ trách nhiệm của các bên và nâng cao ý thức của người gửi xe.

"Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu không gian dành cho xe máy điện và khu vực sạc. Diện tích chung của tòa nhà có giới hạn, trong khi nhu cầu sử dụng xe điện tiếp tục tăng theo xu hướng chuyển đổi xanh. Đây không phải vấn đề riêng của New Skyline mà là khó khăn chung của nhiều khu chung cư", ông Điệp chia sẻ.

Bên cạnh hạn chế về mặt bằng, quy trình bố trí thêm khu vực để và sạc xe cũng khiến các ban quản trị gặp lúng túng. Theo ông Điệp, việc triển khai phải đáp ứng các quy định liên quan đến nhà ở, phòng cháy, chữa cháy và những hướng dẫn chuyên môn. Khi muốn bổ sung điểm sạc, ban quản trị cần trình hội nghị nhà chung cư xem xét, thông qua chủ trương, sau đó mới tính đến phương án đầu tư và nguồn kinh phí.

Trong khi đó, nguồn lực tài chính để triển khai các hạng mục mới không dễ thu xếp. Ông Điệp cho biết, ban quản trị cần được hướng dẫn cụ thể về yêu cầu kỹ thuật, trình tự thực hiện và căn cứ pháp lý, nhất là trong bối cảnh các quy định liên quan tiếp tục được sửa đổi, bổ sung. Ngay cả người có chuyên môn về cơ điện cũng có thể gặp khó khăn khi cập nhật đầy đủ các yêu cầu mới; với những ban quản trị không có nhân sự chuyên sâu về kỹ thuật và pháp luật, việc xác định phương án phù hợp càng phức tạp.

"Chúng tôi muốn chủ động bố trí các điểm sạc trong khuôn viên chung cư, nhưng vẫn phải chờ hội nghị nhà chung cư dự kiến tổ chức vào đầu quý I-2027 để xin thông qua chủ trương. Ban quản trị cần có hướng dẫn rõ ràng để vừa đáp ứng nhu cầu của cư dân, vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật", ông Điệp cho biết.

Từ thực tế tại New Skyline, theo ông, các cơ quan chức năng cần làm rõ yêu cầu kỹ thuật, quy trình triển khai và trách nhiệm pháp lý để ban quản trị có cơ sở thực hiện, hạn chế tình trạng mỗi nơi tự tìm cách giải quyết trong điều kiện còn nhiều vướng mắc.

Cần nguồn lực đầu tư và quy hoạch đồng bộ

Theo kỹ sư Phạm Xuân Điệp, để thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các khu chung cư, bên cạnh giải pháp kỹ thuật và hướng dẫn quản lý, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp. Một trong những hướng có thể nghiên cứu là khai thác tiềm năng điện mặt trời mái nhà để bổ sung nguồn điện phục vụ nhu cầu sử dụng chung và sạc xe điện. Tuy nhiên, chi phí đầu tư hệ thống, đặc biệt là thiết bị lưu trữ điện, còn lớn so với khả năng tài chính của ban quản trị. Việc vận động cư dân đóng góp cũng không dễ, nhất là khi các khoản chi cho hoạt động chung đã tạo áp lực nhất định.

"Tôi mong Nhà nước hoặc các ngân hàng có chính sách cho vay ưu đãi, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện mặt trời và có cơ chế phân chia lợi ích phù hợp. Khi có nguồn vốn và chính sách hỗ trợ, các đơn vị mới có thể mạnh dạn triển khai, thay vì phải tự gánh toàn bộ chi phí và rủi ro tài chính", ông Điệp nói.

Theo kỹ sư Phạm Xuân Điệp, để thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các khu chung cư, bên cạnh giải pháp kỹ thuật và hướng dẫn quản lý, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp. Ảnh: Ngọc Tú

Theo ông, mọi phương án đầu tư cần được tính toán trên cơ sở khả năng đáp ứng của hạ tầng điện hiện hữu. Nếu nhiều phương tiện cùng sạc vào một thời điểm, trạm biến áp và hệ thống điện của tòa nhà có thể chịu áp lực lớn. Do đó, việc phát triển điểm sạc cần gắn với đánh giá công suất cấp điện, phương án dự phòng và các yêu cầu an toàn kỹ thuật, tránh đầu tư riêng lẻ nhưng không đáp ứng được nhu cầu vận hành thực tế.

Từ kinh nghiệm cá nhân, ông Điệp cho biết từng ký cam kết liên quan đến đầu tư, phát triển điện mặt trời vào năm 2018 và đầu năm 2022, song chưa triển khai do nhận thấy rủi ro tài chính vượt quá khả năng có thể đảm đương. Theo ông, đây là một trong những trở ngại khiến các giải pháp chuyển đổi xanh dù có tiềm năng vẫn khó đi vào thực tế nếu thiếu nguồn lực và cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Không chỉ đặt vấn đề trong phạm vi từng tòa nhà, ông Điệp cho rằng cần nhìn nhận nhu cầu đỗ và sạc xe điện trong tổng thể quy hoạch giao thông đô thị. Theo ông, việc phát triển nhà ở và thương mại trong nhiều năm chưa đi cùng sự đầu tư tương xứng cho giao thông tĩnh, khiến không gian đỗ xe tập trung tại các khu vực đông dân cư chưa đáp ứng được nhu cầu. Các chung cư vì thế phải tự xoay xở trong khuôn viên có giới hạn, trong khi áp lực về chỗ đỗ và sạc xe ngày càng tăng.

Từ đó, ông đề xuất thành phố và chính quyền địa phương rà soát các dự án chậm triển khai, xem xét xử lý và thu hồi quỹ đất theo quy định để nghiên cứu phát triển các bãi đỗ xe cao tầng tích hợp trạm sạc. Tại những khu vực có mật độ xây dựng cao, kết nối thuận lợi với các tuyến giao thông lớn như Vành đai 3, các điểm đỗ xe tập trung có thể góp phần giảm áp lực lên tầng hầm chung cư, đồng thời tạo điều kiện tổ chức hoạt động sạc xe thuận tiện hơn. Những công trình này cũng có thể kết hợp dịch vụ chăm sóc, vệ sinh phương tiện, với hệ thống kỹ thuật và phòng cháy, chữa cháy được thiết kế phù hợp quy mô, công năng sử dụng và quy định hiện hành.

Về dài hạn, ông Điệp cho rằng các bãi đỗ xe tại khu vực cửa ngõ cần được tính toán cùng quy hoạch giao thông công cộng và lộ trình phát triển mạng lưới đường sắt đô thị. Khi điều kiện kết nối cho phép, các điểm trung chuyển kết hợp đỗ xe có thể giúp người dân gửi phương tiện cá nhân ở khu vực phù hợp, sau đó chuyển sang sử dụng Metro hoặc phương tiện công cộng để đi vào nội đô. Đây là hướng tiếp cận cần được nghiên cứu đồng bộ, vừa đáp ứng nhu cầu đỗ và sạc xe, vừa góp phần giảm áp lực giao thông và hạn chế phát thải.

Từ những vướng mắc tại New Skyline, có thể thấy bài toán chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện không chỉ nằm ở việc lắp đặt thêm trạm sạc. Hạ tầng điện, an toàn phòng cháy, không gian đỗ xe, quy trình quản lý và nguồn vốn đều cần được tính toán trong một phương án thống nhất.

Theo ông Điệp, nếu có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, ban quản trị và doanh nghiệp, những khó khăn trước mắt tại các chung cư hiện hữu có thể từng bước được tháo gỡ, đồng thời mở ra hướng phát triển hạ tầng giao thông tĩnh phù hợp hơn với mục tiêu chuyển đổi xanh của Thủ đô.