Đề xuất BHYT chi trả sàng lọc, chẩn đoán sớm bảy bệnh ung thư

Bảy bệnh ung thư trong danh mục đề xuất

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng BHYT theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối của Quỹ BHYT.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là mở rộng phạm vi chi trả từ khám, chữa bệnh sang khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc và chẩn đoán sớm một số bệnh.

Người bệnh chờ lấy máu xét nghiệm tại Bệnh viện K

Theo Điều 4 dự thảo, danh mục bệnh được Quỹ BHYT thanh toán chi phí khám sàng lọc, chẩn đoán sớm theo lộ trình gồm bảy bệnh ung thư: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan.

Viêm gan B, C cũng được đưa vào danh mục này. Đây là hai bệnh truyền nhiễm có thể diễn biến mạn tính, gây xơ gan, ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Quỹ BHYT dự kiến thanh toán chi phí khám, thực hiện dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, dụng cụ, công cụ, hóa chất và các khoản chi phí khác nếu có, được sử dụng trong quá trình khám sàng lọc, chẩn đoán sớm.

Việc thanh toán phải nằm trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng và tỉ lệ hưởng của người tham gia BHYT, đồng thời phù hợp với khả năng cân đối của Quỹ BHYT.

Trường hợp kết quả sàng lọc, chẩn đoán xác định người tham gia BHYT mắc bệnh, chi phí khám và điều trị tiếp theo được thanh toán theo quy định của pháp luật về BHYT.

Đề xuất này đánh dấu sự thay đổi đáng kể về phạm vi quyền lợi. Hiện Quỹ BHYT chủ yếu thanh toán khi người bệnh đi khám, được chẩn đoán hoặc điều trị; hoạt động khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh khi chưa xuất hiện triệu chứng chưa được chi trả phổ biến.

Theo số liệu được nêu trong hồ sơ dự thảo, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 trường hợp tử vong; khoảng 350.000 người đang sống chung với bệnh ung thư.

Riêng năm 2023, Quỹ BHYT đã chi khoảng 6.186 tỉ đồng để điều trị sáu nhóm ung thư thường gặp gồm ung thư vú, phổi, gan, đại tràng, dạ dày và tiền liệt tuyến.

Chi phí điều trị thường tăng khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn. Đối với ung thư cổ tử cung, chi phí điều trị trung bình mỗi năm ở giai đoạn I được ghi nhận khoảng 89,8 triệu đồng, trong khi ở các giai đoạn sau có thể lên tới khoảng 136,8 - 138,4 triệu đồng.

Với ung thư vú, việc phát hiện bệnh sớm cũng có thể giúp giảm khoảng 7,9 - 18,3 triệu đồng chi phí điều trị mỗi năm so với trường hợp phát hiện muộn.

Do đó, mở rộng chi trả cho sàng lọc và chẩn đoán sớm không chỉ bổ sung quyền lợi cho người tham gia BHYT mà còn hướng hệ thống y tế từ tập trung điều trị bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện và can thiệp sớm.

Không phải tất cả được chi trả ngay

Việc bảy bệnh ung thư được đưa vào danh mục đề xuất không có nghĩa ngay sau khi Nghị định được ban hành, mọi người có thẻ BHYT đều được sàng lọc miễn phí tất cả các bệnh này.

Dự thảo quy định chính sách được thực hiện theo từng giai đoạn, tùy đối tượng ưu tiên, khả năng cân đối của Quỹ BHYT và nguồn lực của ngân sách nhà nước.

Theo Điều 5 dự thảo, từ ngày 1.7.2027, việc thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ dự kiến được thực hiện đối với một số người tham gia BHYT theo lộ trình ưu tiên. Mức thanh toán tối đa bằng 15% mức lương cơ sở; ngân sách nhà nước chi trả cho các đối tượng và phần chi phí Quỹ BHYT chưa chi trả.

Cùng thời điểm này, việc thanh toán đối với viêm gan B, C được thực hiện lồng ghép trong khám sức khỏe định kỳ.

Đối với ung thư cổ tử cung, dự thảo đề xuất thí điểm thanh toán từ ngày 1.7.2028 và thực hiện thanh toán từ ngày 1.1.2030.

Từ ngày 1.1.2030, việc thanh toán sàng lọc ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến và ung thư đại trực tràng được thực hiện theo lộ trình do Bộ Y tế quy định.

Đáng lưu ý, mặc dù Điều 4 đưa ung thư dạ dày và ung thư gan vào danh mục bảy bệnh ung thư được sàng lọc, chẩn đoán sớm, Điều 5 của dự thảo hiện chưa nêu mốc triển khai riêng đối với hai bệnh này.

Như vậy, danh mục bệnh và thời điểm thực hiện cần được phân biệt rõ. Ung thư dạ dày và ung thư gan đã nằm trong danh mục đề xuất, nhưng lộ trình thanh toán cụ thể vẫn cần được cơ quan soạn thảo tiếp tục quy định hoặc làm rõ.

Theo dự thảo, Bộ trưởng Bộ Y tế sẽ quy định quy trình chuyên môn; danh mục dịch vụ, thuốc và thiết bị y tế; tỉ lệ, mức và điều kiện thanh toán; đồng thời xác định cụ thể đối tượng và lộ trình thực hiện khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, chẩn đoán sớm.

Do đó, người có thẻ BHYT đi khám sàng lọc theo nhu cầu cá nhân chưa chắc được Quỹ BHYT thanh toán. Việc chi trả còn phụ thuộc người đó có thuộc nhóm được áp dụng hay không, dịch vụ thực hiện có nằm trong danh mục hay không, cơ sở y tế có đáp ứng điều kiện chuyên môn và thanh toán BHYT hay không.

Khái niệm “BHYT chi trả” cũng không đồng nghĩa người tham gia không phải trả bất kỳ khoản tiền nào. Quỹ dự kiến thanh toán trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng và tỉ lệ hưởng đối với từng nhóm người tham gia. Phần ngoài phạm vi hoặc vượt mức thanh toán, nếu có, người sử dụng dịch vụ vẫn phải chi trả.

Dự thảo cũng tính đến trường hợp Quỹ BHYT chưa đủ khả năng cân đối để thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc và chẩn đoán sớm một số bệnh theo lộ trình.

Khi đó, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế báo cáo Chính phủ cấp bổ sung kinh phí từ ngân sách nhà nước vào Quỹ BHYT. Nguồn ngân sách dành cho khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí được hạch toán riêng với nguồn Quỹ BHYT.

Bên cạnh việc mở rộng phạm vi hưởng, dự thảo còn đề xuất điều chỉnh mức đóng BHYT theo lộ trình. Tùy từng nhóm tham gia, mức đóng dự kiến tăng từ 4,5% lên 5,1% tiền lương hoặc mức lương cơ sở, sau đó tiếp tục được điều chỉnh ở những giai đoạn tiếp theo.

Việc tăng mức đóng và mở rộng quyền lợi vì thế được thiết kế song hành nhằm bảo đảm khả năng cân đối của Quỹ BHYT. Đây mới là nội dung đang được lấy ý kiến, chưa phải mức đóng và quyền lợi đã chính thức được áp dụng.

Nếu được thông qua, việc Quỹ BHYT từng bước chi trả cho sàng lọc, chẩn đoán sớm sẽ giúp người dân có thêm cơ hội phát hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng hoặc chuyển sang giai đoạn nặng. Tuy nhiên, quyền lợi cụ thể chỉ có thể xác định khi Nghị định được ban hành và Bộ Y tế có hướng dẫn về đối tượng, danh mục kỹ thuật, điều kiện và mức thanh toán.

Vì vậy, ở thời điểm hiện nay, người tham gia BHYT không nên hiểu rằng thẻ BHYT đã được sử dụng để sàng lọc miễn phí bảy bệnh ung thư. Nội dung chính xác là Bộ Y tế đang đề xuất đưa bảy bệnh ung thư vào danh mục được Quỹ BHYT thanh toán theo lộ trình.