Đề xuất bổ sung cơ chế phát hiện nguy cơ cháy do điện trong cơ sở kinh doanh

Đề nghị làm rõ lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện

Phát biểu định hướng thảo luận, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đề nghị, các đại biểu tập trung vào cơ chế đầu tư, phát triển nguồn điện, giá điện và thị trường điện. Trong đó, làm rõ nguyên tắc xây dựng giá điện, phân bổ chi phí, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng điện; có cơ chế xử lý rủi ro phù hợp, tránh tạo gánh nặng cho ngân sách và người dân.

Đồng thời, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong cấp phép, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, bảo đảm phân cấp đi đôi với kiểm soát quyền lực và các điều kiện thực hiện.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu định hướng thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Đối với Hà Nội, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát kỹ quy định về ngừng cấp điện để xử lý vi phạm, bảo đảm phù hợp với Luật Thủ đô năm 2026. Làm rõ thẩm quyền quyết định, trách nhiệm của chính quyền địa phương và đơn vị cung cấp điện, trình tự thực hiện, vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Tham gia thảo luận, đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh, giá điện không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng triệu hộ gia đình. Việc hoàn thiện cơ chế giá điện theo nguyên tắc thị trường, từng bước xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng là định hướng cần thiết nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường điện.

Tuy nhiên, điện là hàng hóa đặc biệt, đồng thời là nhu cầu thiết yếu, gắn liền với yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, đánh giá đầy đủ tác động đối với các nhóm khách hàng, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, người thu nhập thấp và doanh nghiệp sản xuất. Cùng với đó, quy định chặt chẽ cơ chế công khai các yếu tố cấu thành giá điện, tăng cường kiểm tra, giám sát độc lập đối với chi phí sản xuất, truyền tải và phân phối điện.

Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm phát biểu thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Cần quản lý an toàn điện theo mức độ rủi ro

Về an toàn điện, đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh yêu cầu phòng ngừa cháy do hệ thống, thiết bị điện tại nhà ở và cơ sở kinh doanh. Theo thống kê của ngành chức năng, trong 9 tháng đầu năm 2026, có 1.358 vụ cháy đã được điều tra, làm rõ nguyên nhân. Trong số các vụ việc xác định được nguyên nhân, sự cố hệ thống, thiết bị điện chiếm 77,8%, là nguyên nhân chủ yếu gây cháy.

Theo đại biểu, một trong những mục tiêu sửa đổi Luật Điện lực là hoàn thiện quy định trong quá trình sử dụng điện, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản, giảm thiểu thiệt hại cho gia đình và xã hội. Tuy nhiên, dự thảo chưa có điều khoản cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu này. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định tại Điều 74, Điều 49 và Điều 70 của Luật Điện lực năm 2024.

Cụ thể, tại Điều 74, cần bổ sung cơ chế phát hiện, khắc phục nguy cơ cháy do điện trong nhà ở và cơ sở kinh doanh. Người dân thường không có đủ kiến thức chuyên môn để đánh giá mức độ an toàn của dây dẫn, các mối nối, công trình và thiết bị bảo vệ, vì vậy không thể yêu cầu họ chịu trách nhiệm đối với tất cả những nội dung này.

Thực tế, nhà ở ban đầu chỉ phục vụ sinh hoạt của một gia đình có thể được chuyển đổi thành nơi vừa ở vừa kinh doanh, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đáng kể. Trong khi đó, thông tin về hệ thống điện chỉ được kê khai một lần khi đăng ký hợp đồng mua bán điện. Việc thiếu cập nhật có thể khiến nguy cơ quá tải tích tụ mà người sử dụng không nhận biết được, dẫn đến quá tải dây dẫn, mối nối, rò điện, chập điện và cháy.

Đại biểu Dương Đức Hải tham gia thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Đại biểu đề nghị quản lý an toàn điện theo mức độ rủi ro. Các loại hình như nhà có nhiều phòng cho thuê, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, nơi có phụ tải lớn, khu vực sạc xe điện tập trung và công trình có hệ thống điện xuống cấp cần được kiểm tra, đánh giá an toàn trước khi đưa vào sử dụng, khi chuyển đổi công năng hoặc tăng công suất vượt mức đăng ký, theo lộ trình phù hợp.

Bên cạnh đó, phân định rõ trách nhiệm và chi phí của chủ sở hữu, người quản lý đối với hệ thống điện chung; bảo đảm các nguy cơ được phát hiện phải được xử lý triệt để. Đơn vị bán điện cần sử dụng dữ liệu công tơ để cảnh báo khách hàng khi công suất sử dụng tăng bất thường hoặc vượt mức đăng ký.

Đại biểu Nguyễn Văn Thắng phát biểu thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Siết trách nhiệm nền tảng thương mại điện tử, bảo vệ người tiêu dùng

Thảo luận về các dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Văn Thắng đề nghị quy định chế tài rõ ràng, đủ mạnh để ràng buộc trách nhiệm doanh nghiệp; buộc giải quyết khiếu nại, hoàn tiền, hoàn trả và bồi thường cho người tiêu dùng. Luật cần quy định thời hạn xử lý, khắc phục hậu quả và chế tài đối với doanh nghiệp cố tình không trả lời, không thương lượng hoặc kéo dài việc thực hiện nghĩa vụ.

Đại biểu cũng đề nghị sửa đổi Điều 25, Điều 28 và các quy định liên quan nhằm bảo vệ người mua dịch vụ trả trước dài hạn, nhất là dịch vụ chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ, thể dục thể thao.

Đại biểu Dương Minh Ánh tham gia thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Đối với tranh chấp trên nền tảng số hoặc liên quan nhiều địa phương, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị xác định rõ cơ quan cấp tỉnh hoặc Trung ương chịu trách nhiệm điều phối, tiếp nhận và xử lý theo thẩm quyền, tránh để người tiêu dùng phải tự tìm cơ quan giải quyết do doanh nghiệp, nền tảng và người bán ở các địa phương khác nhau.

Đại biểu Dương Minh Ánh đề nghị yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam chỉ định đại diện pháp nhân hoặc văn phòng đại diện trong nước, chịu trách nhiệm liên đới bồi thường khi xảy ra tranh chấp về hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt là dược phẩm, thực phẩm chức năng và sản phẩm văn hóa.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt thảo luận tại tổ. Ảnh: Văn Tuyến

Về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực ngoại thương, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt ủng hộ chuyển một số nhiệm vụ về chứng nhận xuất xứ hàng hóa, cấp phép hoạt động ngoại thương, đăng ký tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại ở nước ngoài cho chính quyền địa phương. Tuy nhiên, làm rõ trách nhiệm của cơ quan Trung ương trong ban hành tiêu chuẩn nghiệp vụ, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia, kiểm soát rủi ro và phối hợp xác minh quốc tế.

Đại biểu cũng đề nghị đánh giá cụ thể khối lượng hồ sơ, nhu cầu nhân lực và kinh phí tăng thêm tại Hà Nội, tránh để địa phương phải tự xây dựng hệ thống dữ liệu, quy trình riêng hoặc chỉ khẳng định việc phân quyền không làm phát sinh tổ chức bộ máy.