Đề xuất chi bổ sung cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành nội dung làm việc (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Sáng 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội làm việc tại Hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc ban hành dự án Luật dựa trên các cơ sở chính trị quan trọng từ các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước…

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Bên cạnh đó, công tác hòa giải ở cơ sở còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc, như: Một số nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở hiện hành còn thiếu đồng bộ, chưa bao quát hết các yêu cầu thực tiễn và bối cảnh mới, tạo ra những khoảng trống pháp lý lớn trong thực thi; thiếu quy định về cơ chế "chỉ định hòa giải viên", quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên ở cơ sở chưa được quy định đầy đủ…

Dự thảo Luật được kết cấu gồm 5 chương, 35 điều (tăng 2 điều so với Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013), với các nội dung cơ bản, như: sửa đổi, bổ sung một số nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở để bảo đảm phù hợp, thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu, bối cảnh mới.

Sửa đổi theo hướng quy định kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm thay vì hỗ trợ như trước đây nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn…

Cụ thể, về hòa giải viên và tổ hòa giải, dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện các quy định về tổ chức và hoạt động của tổ hòa giải, tiêu chuẩn hòa giải viên; sửa đổi quy định về bầu hòa giải viên theo hướng linh hoạt, phù hợp với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố;

Bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên trong trường hợp đã tổ chức bầu nhưng không đạt yêu cầu hoặc không thể tổ chức bầu do sự kiện bất khả kháng.

Bổ sung một số quyền của hòa giải viên nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Liên quan đến người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở, dự thảo Luật làm rõ phạm vi hình thức tham gia quyền nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở nhằm phát huy vai trò của già làng, trưởng bản chức sắc, chức việc, người có uy tín trong cộng đồng, người có kiến thức pháp luật, chuyên môn, kinh nghiệm, đại diện các tổ chức chính trị - xã hội và các cá nhân có liên quan trong việc hỗ trợ hòa giải viên góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hòa giải viên ở cơ sở.

Đa dạng hóa nguồn lực, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, Ủy ban tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở. Dự thảo Luật thể chế hóa cơ bản đầy đủ, kịp thời các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước…

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Ủy ban tán thành quy định về việc Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở; giữ quy định của Luật hiện hành về Ngân sách trung ương chi bổ sung cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở.

Đồng thời, tán thành với quy định về huy động nguồn lực xã hội (khoản 2 Điều 6). Theo đó khuyến khích các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng nguồn kinh phí hợp pháp hỗ trợ công tác hòa giải ở cơ sở nhằm đa dạng hóa nguồn lực, phát huy vai trò của toàn xã hội trong công tác hòa giải, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Mặt khác, đề nghị Chính phủ quy định rõ trong văn bản hướng dẫn thi hành Luật cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí huy động từ xã hội để thực hiện minh bạch, hiệu quả.

Ủy ban cũng tán thành việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên là cần thiết, nhất là trong trường hợp cần bảo đảm thành phần giới và dân tộc thiểu số; thống nhất với quy định tại dự thảo Luật về công nhận hòa giải viên, trong đó có quy định thời hạn công nhận hòa giải viên là 3 năm…

Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với việc bổ sung thành phần già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc được mời tham gia hòa giải ở cơ sở (Điều 18) và quyền của người được mời tham gia hòa giải (Điều 19) như thể hiện trong dự thảo Luật.

Để thu hút người có hiểu biết về pháp luật như luật sư, luật gia, người có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật tham gia tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quy định chính sách thù lao tương xứng cho người được mời tham gia hòa giải cả trong trường hợp tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên và trực tiếp tham gia hòa giải ở cơ sở.

Ủy ban cơ bản thống nhất với quy định của dự thảo Luật về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở (Điều 32). Tuy nhiên, việc giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trách nhiệm biên soạn tài liệu về hòa giải ở cơ sở để thực hiện trên địa bàn có thể dẫn đến việc tổ chức thực hiện thiếu thống nhất giữa các tỉnh, thành phố, gây lãng phí nguồn lực kinh phí, nhân lực, thời gian;

Nếu thực hiện phương án giao cho cơ quan quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở cấp trung ương thì sẽ bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm hơn và bảo đảm thống nhất trong cả nước; căn cứ vào điều kiện cụ thể ở địa phương các tỉnh có thể nghiên cứu, bổ sung nếu cần thiết…