Đề xuất cơ chế riêng cho doanh nghiệp công nghệ cao nhập dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng

Ảnh minh hoạ: Shutterstock

Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.

Theo dự thảo, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng chỉ được nhập khẩu khi đáp ứng đồng thời một số yêu cầu về tiêu chuẩn, hiệu suất, mức tiêu hao và nguồn gốc công nghệ.

Cụ thể, dây chuyền phải được sản xuất theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Nếu chưa có QCVN áp dụng, dây chuyền phải đáp ứng các chỉ tiêu kỹ thuật của tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) Việt Nam hoặc tiêu chuẩn quốc gia của một trong các nước G7, Hàn Quốc về những yêu cầu này.

Công suất hoặc hiệu suất còn lại của dây chuyền phải đạt ít nhất 85% so với thiết kế. Mức tiêu hao nguyên vật liệu và năng lượng cũng không được vượt quá 15% so với thiết kế.

Bên cạnh đó, công nghệ được sử dụng trong dây chuyền không được thuộc danh mục công nghệ cấm chuyển giao hoặc công nghệ hạn chế chuyển giao theo Nghị định 101/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ.

Điều kiện khác là dây chuyền công nghệ tương tự phải đang được sử dụng tại ít nhất 3 cơ sở sản xuất ở các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, dự thảo quy định tuổi thiết bị thông thường không được vượt quá 10 năm. Riêng máy móc, thiết bị thuộc một số lĩnh vực cụ thể sẽ áp dụng thời hạn riêng theo danh mục tại phụ lục kèm theo Thông tư.

Tương tự dây chuyền công nghệ, máy móc và thiết bị phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Trường hợp chưa có QCVN, thiết bị phải phù hợp với các chỉ tiêu kỹ thuật của TCVN hoặc tiêu chuẩn quốc gia của một trong các nước G7, Hàn Quốc.

Với doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược hoặc các dự án thuộc diện được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, dự thảo đề xuất cơ chế đơn giản hóa thủ tục khi nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.

Theo đó, ngay ở lô hàng đầu tiên của dây chuyền, doanh nghiệp chỉ cần bổ sung một số tài liệu ngoài hồ sơ nhập khẩu theo quy định của Luật Hải quan.

Trước hết là thông tin xác nhận doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược hoặc thông tin về dự án thuộc diện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt.

Cơ quan tiếp nhận hồ sơ sẽ chủ động khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu đã được công bố. Chỉ khi không thể khai thác hoặc thông tin không đầy đủ, chính xác, doanh nghiệp mới phải bổ sung các giấy tờ liên quan như Giấy xác nhận doanh nghiệp công nghệ cao, Giấy xác nhận doanh nghiệp công nghệ chiến lược, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc các văn bản xác nhận dự án thuộc diện ưu đãi đặc biệt.

Doanh nghiệp cũng phải nộp văn bản cam kết kèm danh mục máy móc, thiết bị dự kiến nhập khẩu của dây chuyền theo mẫu quy định.

Một tài liệu khác là văn bản đăng ký giám định dây chuyền sau khi toàn bộ dây chuyền được nhập khẩu, lắp đặt hoàn chỉnh và bắt đầu vận hành. Văn bản này phải có xác nhận của tổ chức giám định được chỉ định và kèm danh mục máy móc, thiết bị dự kiến nhập khẩu.

Nếu danh mục máy móc, thiết bị có thay đổi trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp phải gửi đề nghị điều chỉnh, có xác nhận của tổ chức giám định, tới Bộ Khoa học và Công nghệ và cơ quan hải quan nơi làm thủ tục.

Một điểm đáng chú ý của cơ chế này là doanh nghiệp có thể đưa hàng hóa về bảo quản ngay sau khi nộp hồ sơ, thay vì phải hoàn tất việc giám định dây chuyền trước khi đưa hàng về.

Tuy nhiên, toàn bộ các lô hàng thuộc dây chuyền công nghệ phải được làm thủ tục nhập khẩu tại một địa điểm hải quan duy nhất.

Doanh nghiệp có tối đa 12 tháng kể từ ngày đưa lô hàng đầu tiên về bảo quản để hoàn tất việc lắp đặt, vận hành thử và giám định dây chuyền, sau đó nộp chứng thư giám định cho cơ quan hải quan.

Trong khoảng thời gian này, doanh nghiệp được lắp đặt và vận hành dây chuyền chỉ để phục vụ việc giám định, chưa được đưa vào sản xuất. Cơ quan hải quan chỉ hoàn tất thông quan khi hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và chứng thư giám định xác nhận dây chuyền đáp ứng các tiêu chí theo quy định.

Với những dây chuyền có độ phức tạp cao, cần nhiều thời gian hơn để lắp đặt, vận hành và giám định, doanh nghiệp có thể xin gia hạn thời gian nộp chứng thư. Hồ sơ xin gia hạn phải được gửi ít nhất 30 ngày trước thời hạn đã cam kết và có xác nhận của tổ chức giám định được chỉ định.

Việc gia hạn chỉ được thực hiện một lần, tối đa 6 tháng so với thời hạn ban đầu.

Nếu kết quả giám định cho thấy dây chuyền không đáp ứng các tiêu chí nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt theo quy định và buộc phải tái xuất dây chuyền.

Sau khi hoàn tất thông quan hoặc bị từ chối thông quan, doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh, thành phố nơi thực hiện dự án trong vòng 5 ngày làm việc.