Đề xuất có cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cá nhân, doanh nghiệp khi xảy ra những rủi ro không vì động cơ vụ lợi

Đại biểu Vương Kim Ánh phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Phân quyền đi đôi với tăng cường hậu kiểm

Ngày 13/8 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Tham gia góp ý kiến, đại biểu Quốc hội Vương Kim Ánh (Đoàn Phú Thọ) bày tỏ nhất trí với việc đề xuất giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, ban hành chương trình, chính sách thúc đẩy chuyển giao, đổi mới công nghệ theo quy định của pháp luật.

Theo ông Ánh, đây là bước đi hoàn toàn đúng đắn, thể hiện sự đột phá trong tư duy công tác lập pháp, là sự cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ về phân cấp, phân quyền; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trung gian, rút ngắn thời gian ban hành chính sách đáp ứng kịp thời tốc độ phát triển đổi mới công nghệ hiện nay.

Đưa ra dẫn chứng tại Phú Thọ, hoạt động ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ tại địa phương đang đối mặt với rào cản rất lớn khi phát triển công nghệ còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, trong khi mức độ lan tỏa chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn thấp. Do đó, việc phân cấp mạnh mẽ giúp chính sách sớm đi vào cuộc sống, tạo động lực hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nâng cao năng lực, làm chủ công nghệ.

Về cơ chế phối hợp liên ngành trong thẩm định chương trình, ông Ánh đồng tình với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về đánh giá việc phát triển thị trường công nghệ và sản phẩm quốc gia cần có sự liên quan chặt chẽ đến hạ tầng số. Nếu chỉ giao cho một bộ ban hành mà thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm liên ngành sẽ khó triển khai đồng bộ trên thực tế.

Do đó, khi Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng và phê duyệt các chương trình này, cần phải thành lập Hội đồng thẩm định liên ngành với sự tham gia của các bộ, ngành liên quan và các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ với tư cách là cơ quan chủ quản chuyên ngành sẽ là đầu mối chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Quốc hội.

Về cơ chế kiểm soát và bảo vệ cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, nhà khoa học khi nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, ông Ánh cho rằng, phân quyền phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm. Đặc biệt ông Ánh đề nghị, cần có cơ chế đặc thù miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khi xảy ra những rủi ro không vì động cơ vụ lợi, cố ý làm trái, tham nhũng, lãng phí, trục lợi cá nhân.

“Quy định này nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn để doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo, áp dụng thí nghiệm mô hình công nghệ mới”, ông Ánh nói và cho rằng việc sớm ban hành luật sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, kiến tạo được môi trường thuận lợi để đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Luật pháp kiến tạo phải thiết lập cơ chế để mở một dịch vụ mới

Theo đại biểu Quốc hội Bế Trung Anh (Đoàn Đắk Lắk), tinh thần của Nghị quyết 57 và Nghị quyết 66 đặt ra yêu cầu thể chế phải đi trước một bước, xóa bỏ rào cản, khơi thông nguồn lực và trở thành lợi thế cạnh tranh. Do đó cần xây dựng quy định đủ mở để các công nghệ tương lai như 6G, mạng vệ tinh, kết nối trực tiếp vệ tinh với thiết bị hay mạng riêng công nghiệp có thể được thử nghiệm mà không phải chờ sửa luật. Đồng thời cần mở cơ chế chia sẻ phổ tần, thử nghiệm mạng vệ tinh tích hợp; áp dụng nguyên tắc một lần thẩm định với các giấy phép liên quan; mở rộng chia sẻ hạ tầng viễn thông với hạ tầng giao thông, điện lực, chiếu sáng và công trình công cộng.

Theo ông Anh, 5G, 6G hay vệ tinh, internet vạn vật, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số ngày càng làm mờ ranh giới giữa viễn thông, tần số, dữ liệu và giao dịch tiền điện tử. Vì thế luật pháp kiến tạo phải ngay từ hôm nay thiết lập cơ chế đủ để mở một dịch vụ mới, mà ngày mai không lập tức rơi vào 4 hoặc 5 chiếc hộp pháp lý khác nhau. Một cửa không có nghĩa là gom nhiều chiếc cửa vào cùng một căn phòng. Một cửa thực sự là người dân và doanh nghiệp chỉ cần gõ một lần. Còn phía sau những cửa ấy, Nhà nước kết nối dữ liệu, tự phân công trách nhiệm và sự phối hợp.