Đề xuất dành tiền tiết kiệm sau sáp nhập để tăng thu nhập cho cán bộ xã

Chiều nay, Quốc hội thảo luận dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Nhiều đại biểu quan tâm đến câu chuyện phân bổ ngân sách, chi thường xuyên, trong đó có nguồn dành cho tiền lương.

Từ góc độ thực tiễn địa phương, đại biểu Tô Ái Vang (TP Cần Thơ) phản ánh thực tế sau sáp nhập, quy mô dân số và diện tích tăng gấp đôi nhưng nếu áp dụng định mức cào bằng hoặc cắt giảm chi thường xuyên cơ học theo tỷ lệ tinh giản biên chế cấp xã sẽ không đáp ứng nhu cầu. Bà kiến nghị áp dụng hệ số khuyến khích theo quy mô diện tích, dân số sau sáp nhập và lộ trình chuyển tiếp, bảo đảm tổng dự toán chi thường xuyên của đơn vị hành chính mới không thấp hơn trước khi sáp nhập trong thời hạn tối thiểu 5 năm.

Đại biểu Tô Ái Vang. Ảnh: Media QH

Với nguyên tắc "tinh giản nguồn nào thì tái đầu tư nguồn đó", đại biểu kiến nghị để lại toàn bộ hoặc tối thiểu 70% kinh phí tiết kiệm được từ quỹ lương, quỹ phụ cấp do tinh giản biên chế và giảm đầu mối sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Nguồn kinh phí này được đề xuất để lại cho ngân sách cấp xã nhằm tái đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng, chuyển đổi số phục vụ người dân; đồng thời chi thu nhập tăng thêm và phụ cấp đặc thù công việc cho cán bộ, công chức, người hoạt động không chuyên trách tại địa phương.

Đại biểu cũng đề nghị khoản kinh phí tiết kiệm nói trên không bị cắt giảm vào nguồn cải cách tiền lương hoặc cân đối về ngân sách cấp trên.

Như vậy, thay vì toàn bộ nguồn lực tiết kiệm sau tinh giản được điều tiết về cấp trên hoặc sử dụng cho các mục tiêu khác, đề xuất hướng đến việc giữ lại một phần đáng kể để địa phương trực tiếp sử dụng, trong đó có cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Đại biểu Hoàng Quang Hàm. Ảnh: Media QH

Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Tây Ninh) cho biết thời gian qua, Quốc hội giao Chính phủ phân bổ một số khoản của ngân sách trung ương nhưng chưa ràng buộc chặt chẽ nên quy mô tăng nhanh, việc phân bổ kéo dài, giảm hiệu quả sử dụng ngân sách.

Dự toán ngân sách là kế hoạch thu chi ngân sách trong 1 năm, nên có những khoản trong dự toán đến tháng 12 mới chi.

Ông nhìn nhận muốn tăng lương từ tháng 7 thì dự toán đầu năm phải quyết định tăng lương, mức tăng, tổng tiền. Chi đầu năm hay chi cuối năm không phải là vấn đề đặt ra để xem xét đưa vào dự toán hay không. Nếu chất lượng dự toán tốt, chính sách rõ ràng, cụ thể thì đều có thể đưa vào dự toán và phân bổ ngay từ đầu năm, bất kể chi vào lúc nào.

Để giữ kỷ luật ngân sách, đại biểu đề nghị cần quy định các khoản chưa phân bổ chi tiết của ngân sách trung ương giao Chính phủ chỉ bao gồm các khoản đã có quyết định, đã có chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc chính sách đã ban hành nhưng chưa xác định được cụ thể đối tượng thụ hưởng, mức chi.

Cán bộ có tín nhiệm vẫn để xảy ra vi phạm khi quyết định đầu tư

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) cho hay những vụ án liên quan đến ngân sách, tài sản công và đầu tư công gần đây để lại nhiều trăn trở.

“Có những cán bộ từng được đào tạo cơ bản, có tín nhiệm, nhưng khi đảm nhiệm trách nhiệm quản lý ngân sách, quyết định đầu tư lại để xảy ra vi phạm, phải chịu trách nhiệm hình sự”, ông Dũng nói.

Từ góc độ làm luật, ông cho rằng cần làm rõ căn cứ, giới hạn thẩm quyền và trách nhiệm xử lý khi điều kiện thực hiện thay đổi, giúp chính quyền các cấp chủ động làm đúng và phòng ngừa sai phạm.

Đại biểu Bùi Văn Dũng

Tán thành hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, ông Dũng đề nghị gắn kết quả đánh giá với trách nhiệm quyết định. Theo ông, dự thảo luật đã quy định các hình thức đánh giá và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Ông đề nghị bổ sung trách nhiệm xem xét, giải trình phương án xử lý khi kết quả cho thấy dự án có nguy cơ không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả giảm đáng kể.

“Cần so sánh chi phí còn phải bỏ ra với lợi ích có thể đạt được, đồng thời xử lý nghĩa vụ hợp pháp đã phát sinh”, đại biểu góp ý.

Tình trạng chuyển nguồn kéo dài qua nhiều năm, "vốn chờ dự án, kinh phí chờ nhiệm vụ" được một số đại biểu đặt vấn đề và đồng tình với sự cần thiết phải kiểm soát chặt chẽ, xác định rõ thời hạn và cá thể hóa trách nhiệm của người quyết định.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng) dẫn chứng số liệu từ báo cáo thẩm tra cho thấy chuyển nguồn từ năm 2024 sang năm 2025 bằng 67% số thực chi ngân sách nhà nước năm 2024.

Ông đề nghị giữ thời hạn đến hết ngày 31/12 năm sau cho mọi khoản chuyển nguồn (trừ chi phí thực hiện chính sách tiền lương), quá thời hạn phải hủy bỏ, hoàn trả ngân sách. Đặc biệt, cần thay thế quy định cam kết giải ngân bằng chế định "người quyết định chuyển nguồn chịu trách nhiệm về kết quả giải ngân và kết quả đó là căn cứ khi giao dự toán năm sau".