Đề xuất đưa thuế xuất khẩu 3 loại phân bón về 0%

Cơ quan soạn thảo đề xuất đưa thuế suất xuất khẩu cả ba mặt hàng: Urea, supe lân và SOP từ 5% về 0%.

Ngày 8/10, Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 26/2023/NĐ-CP về biểu thuế xuất khẩu, biểu thuế nhập khẩu ưu đãi và các danh mục hàng hóa chịu thuế. Dự thảo do Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, trong đó đáng chú ý là phương án điều chỉnh thuế xuất khẩu đối với ba mặt hàng phân bón.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh thị trường phân bón trong nước và quốc tế dần ổn định trở lại. Trước đó, ngày 5/5/2026, Bộ Tài chính từng trình Chính phủ phương án giữ nguyên thuế suất thuế xuất khẩu đối với phân urea, supe lân và kali sulphat do xung đột Trung Đông diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ đẩy giá phân bón toàn cầu tăng cao.

Sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hiệp hội Phân bón Việt Nam cùng các doanh nghiệp liên quan, cơ quan soạn thảo đề xuất đưa thuế suất xuất khẩu cả ba mặt hàng từ 5% về 0%, với những cơ sở khác nhau đối với từng loại phân bón.

Với phân urea, Bộ Tài chính cho rằng năng lực sản xuất trong nước hiện đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ, đồng thời tạo ra sản lượng dư thừa phục vụ xuất khẩu. Urea được sản xuất từ amoniac và CO2, là những sản phẩm chế biến từ khí tự nhiên và than đá. Một số doanh nghiệp còn đầu tư công nghệ để thu hồi, tận dụng nguồn khí tự nhiên và khí đồng hành phát sinh trong quá trình khai thác dầu khí.

Theo cơ quan soạn thảo, việc đưa thuế xuất khẩu urea về 0% sẽ giúp doanh nghiệp cải thiện lợi thế cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế, qua đó mở rộng đầu ra và tăng hiệu quả kinh doanh. Bộ Tài chính cũng kỳ vọng nguồn thu tăng thêm từ thuế thu nhập doanh nghiệp, cùng tác động tích cực của hoạt động xuất khẩu, có thể bù đắp phần giảm thu ngân sách từ thuế xuất khẩu.

Số liệu trong dự thảo cho thấy, Việt Nam hiện có 4 nhà máy sản xuất phân urea với tổng công suất 2,73 triệu tấn/năm. Giai đoạn 2021-2024, sản lượng bình quân đạt khoảng 2,54 triệu tấn/năm; nhập khẩu 269.000 tấn/năm, xuất khẩu 661.000 tấn/năm và tiêu thụ nội địa 2,148 triệu tấn/năm. Lượng xuất khẩu nêu trên bao gồm cả phân urea có nguồn gốc nhập khẩu.

Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 278 triệu USD trong năm 2024 và tăng lên khoảng 329 triệu USD năm 2025.

Đối với supe lân, phương án giảm thuế cũng xuất phát từ khả năng đáp ứng nhu cầu trong nước và dư địa xuất khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Hiệp hội Phân bón Việt Nam đều đề xuất giảm thuế suất từ 5% xuống 0%.

Các ý kiến cho rằng supe lân xuất khẩu đã qua chế biến sâu, trong khi tỷ trọng tài nguyên khoáng sản trong sản phẩm xuất khẩu ở mức thấp. Vì vậy, việc giảm thuế được kỳ vọng tạo thêm động lực cho doanh nghiệp gia tăng sản lượng xuất khẩu và nâng cao giá trị sản phẩm. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức thuế suất 0% đối với supe lân thuộc mã hàng 3103.11.90 và 3103.19.90.

Hiện cả nước có 7 nhà máy sản xuất phân lân với tổng công suất 2 triệu tấn/năm, trong đó công suất supe lân đạt 1,25 triệu tấn/năm, phần còn lại là lân nung chảy và lân giàu. Kim ngạch xuất khẩu supe lân đạt khoảng 13,2 triệu USD năm 2024, tăng lên 18 triệu USD năm 2025.

Với kali sulphat (SOP), đề xuất giảm thuế từ 5% xuống 0% được lý giải bởi đặc thù sản xuất và tiêu thụ của mặt hàng này. SOP trong nước được sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu, không sử dụng tài nguyên khoáng sản nội địa và có quy mô sản xuất nhỏ. Nhu cầu sử dụng loại phân bón này trên thị trường trong nước cũng không lớn, do đó việc điều chỉnh thuế xuất khẩu được đánh giá không gây tác động đáng kể đến nguồn cung và thị trường nội địa.

Việt Nam hiện có một nhà máy sản xuất SOP với công suất khoảng 20.000 tấn/năm. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 10,8 triệu USD năm 2024, trước khi giảm xuống còn 8,7 triệu USD trong năm 2025.

Nhìn chung, phương án điều chỉnh thuế được Bộ Tài chính xây dựng theo hướng tạo thuận lợi cho các mặt hàng phân bón có năng lực sản xuất vượt nhu cầu nội địa hoặc có khả năng gia tăng giá trị thông qua chế biến. Cơ quan soạn thảo đồng thời nhấn mạnh yêu cầu khuyến khích chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước, mở rộng xuất khẩu và cải thiện cán cân thanh toán.