Đề xuất dùng mã định danh để quản lý giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ

Tiết dạy học của cô và trò Trường Mầm non Lưỡng Vượng (Tuyên Quang). Ảnh: NTCC.

Bộ GDĐT đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Thông tư quy định về điều kiện bảo đảm và nội dung, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Các nội dung tập trung vào điều kiện bảo đảm, quản lý dữ liệu, quy trình kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm quyền học tập của người dân, huy động nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế và nâng cao hiệu quả quản lý tại địa phương.

Rà soát theo nơi cư trú thực tế, không bỏ sót người học

Theo dự thảo, đối tượng rà soát là người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ đang cư trú thực tế trên địa bàn cấp xã, không phân biệt nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng ký hộ tịch gốc.

Cách tiếp cận này giúp địa phương xác định đúng đối tượng, nắm bắt tình trạng học tập và xây dựng phương án huy động phù hợp. Qua đó, hạn chế bỏ sót trẻ em trong độ tuổi giáo dục bắt buộc, người chưa biết chữ và người có nguy cơ tái mù chữ, nhất là tại những địa bàn có biến động dân cư.

Việc rà soát không chỉ dừng ở thống kê số lượng mà còn phục vụ theo dõi quá trình học tập, kết quả hoàn thành chương trình và nhu cầu hỗ trợ của từng nhóm đối tượng.

Dự thảo quy định cụ thể về dữ liệu, hệ thống thông tin và mã định danh phục vụ quản lý giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ. Mỗi cá nhân được quản lý bằng một mã định danh duy nhất, tạo cơ sở theo dõi thống nhất quá trình học tập, kết quả hoàn thành chương trình và tình trạng đạt chuẩn.

Dữ liệu được cập nhật, quản lý và khai thác trên môi trường số, phục vụ thống kê, lập báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện cũng như kiểm tra, công nhận đạt chuẩn.

Việc quản lý theo hướng này góp phần giảm phụ thuộc vào tổng hợp hồ sơ thủ công, hạn chế trùng lặp, sai lệch số liệu và nâng cao khả năng đối chiếu, kiểm chứng. Hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bảo đảm điều kiện thực chất để tổ chức dạy học

Đối với giáo dục bắt buộc cấp tiểu học và THCS, dự thảo xác định các điều kiện bảo đảm về đội ngũ, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kinh phí.

Các cơ sở giáo dục phải bảo đảm cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên theo vị trí việc làm, quy định hiện hành. Địa phương có trách nhiệm phân công người theo dõi công tác giáo dục bắt buộc trên địa bàn.

Mạng lưới trường lớp cần được quy hoạch phù hợp, tạo điều kiện để người học tiếp cận trường học thuận lợi, an toàn; đồng thời đáp ứng yêu cầu giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật có khả năng học tập.

Các điều kiện về phòng học, thiết bị dạy học tối thiểu, sân chơi, bãi tập, nước sạch, công trình vệ sinh và tổ chức dạy học được xác định theo quy định hiện hành của Bộ GDĐT. Kinh phí thực hiện được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp, cùng các nguồn tài trợ, viện trợ và nguồn hợp pháp khác.

Những quy định này nhằm bảo đảm giáo dục bắt buộc không chỉ dừng ở việc huy động người học mà còn có đủ điều kiện để tổ chức dạy học, hỗ trợ học sinh và duy trì chất lượng giáo dục.

Với công tác xóa mù chữ, dự thảo quy định yêu cầu đối với người tham gia giảng dạy về phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trình độ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ.

Tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, đặc khu, hải đảo, trường hợp không bố trí được người đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo có thể bố trí người tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên nếu đáp ứng các điều kiện khác theo dự thảo.

Dự thảo cũng ưu tiên huy động người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu văn hóa và phong tục địa phương, người có uy tín trong cộng đồng, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đóng quân trên địa bàn tham gia dạy học.

Thời gian, địa điểm học được tổ chức linh hoạt theo điều kiện lao động, sản xuất, sinh hoạt, ngôn ngữ, văn hóa và khả năng tham gia của người học. Việc sử dụng tài liệu song ngữ, học liệu số phù hợp được khuyến khích.

Đối với lớp xóa mù chữ tổ chức ngoài cơ sở giáo dục, UBND cấp xã phối hợp với cơ sở giáo dục trên địa bàn quản lý chuyên môn, hồ sơ lớp học và đánh giá kết quả học tập theo quy định.