Đề xuất giảm 30% thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng

Chính phủ đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm 2026-2027 đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm (Ảnh minh hoạ)

Giữ lại nguồn lực để doanh nghiệp, hộ kinh doanh tái đầu tư

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết ngày 16/8/2026, Chính phủ đã có Tờ trình số 565 về dự thảo Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, từ đầu năm 2026 đến nay, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành một số chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các chủ thể này vẫn còn nhiều khó khăn và cần tiếp tục được hỗ trợ thông qua chính sách thuế.

Một trong những vấn đề được Chính phủ nhận diện là phương pháp tính thuế đối với nhóm có quy mô doanh thu nhỏ.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, hiện hộ, cá nhân và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm dưới 3 tỷ đồng được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập đơn giản, trong khi trên ngưỡng này phải tính theo phương pháp doanh thu trừ chi phí, kéo theo yêu cầu về hệ thống sổ sách, ghi chép chi tiết và năng lực thực hiện cao hơn.

Từ thực tế đó, đa số mong muốn ngưỡng được áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nâng từ dưới 3 tỷ đồng lên dưới 10 tỷ đồng nhằm giảm yêu cầu về sổ sách, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Bộ trưởng cho biết Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu nội dung này trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa để trình Quốc hội.

Nhưng trọng tâm chính sách trước mắt mà Chính phủ trình Quốc hội lần này là giảm trực tiếp nghĩa vụ thuế.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dữ liệu khảo sát cho thấy hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn, sức chịu đựng thu hẹp và khả năng tích lũy để tái đầu tư còn hạn chế.

Trên cơ sở đó và căn cứ khả năng ngân sách, Chính phủ đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026-2027 đối với thu nhập từ kinh doanh có mức doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm.

Dự thảo Nghị quyết được thiết kế khá gọn với hai điều. Trong đó, Điều 1 quy định giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp kỳ tính thuế 2026-2027 của cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng; Điều 2 quy định hiệu lực thi hành.

Về tác động ngân sách, Chính phủ dự kiến việc thực hiện chính sách sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Chính phủ là nhìn khoản giảm thu này trong mối quan hệ với khả năng phục hồi và phát triển của khu vực kinh doanh. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, trước mắt đây là khoản giảm thu ngân sách, nhưng về dài hạn nguồn thu có thể quay trở lại khi hộ kinh doanh và doanh nghiệp phát triển. Quan trọng hơn, phần thuế được giảm trở thành nguồn lực được giữ lại để người kinh doanh tái đầu tư, mở rộng sản xuất và tăng thu nhập khả dụng.

Chính phủ cũng đề nghị áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn để chính sách có thể được xem xét thông qua và có hiệu lực ngay trong quý III/2026. Mục tiêu là tạo tác động sớm, giúp người dân, doanh nghiệp chủ động mua sắm, đầu tư và không bỏ lỡ chu kỳ kinh doanh cuối năm.

Bài toán công bằng quanh ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng

Thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Thường trực Ủy ban Kinh tế, Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí về sự cần thiết ban hành chính sách, đồng thời tán thành đề xuất xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời hỗ trợ giải quyết một phần khó khăn của hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng được Chính phủ lựa chọn để xác định đối tượng hưởng chính sách cũng trở thành vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày, đa số ý kiến nhất trí với đề xuất cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm 2026-2027.

Dù vậy, nhiều ý kiến đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng cũng như việc giảm cùng một tỷ lệ 30% cho tất cả các lĩnh vực.

Đây không chỉ là vấn đề xác định đối tượng được hưởng ưu đãi, mà còn liên quan trực tiếp đến tính công bằng và động lực phát triển của chính sách.

Cơ quan thẩm tra chỉ ra tình huống: hộ, cá nhân kinh doanh hoặc doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng giảm thuế, trong khi một chủ thể khác chỉ có doanh thu cao hơn ngưỡng 10 tỷ đồng một mức rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi.

Nếu ranh giới chính sách được thiết kế theo cách “được toàn bộ hoặc mất toàn bộ”, sự chênh lệch rất nhỏ về doanh thu có thể tạo ra khác biệt lớn về quyền hưởng chính sách.

Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng quy định tại dự thảo chưa thực sự hợp lý, chưa hoàn toàn bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể chưa tạo được động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý, thay vì để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp mất toàn bộ ưu đãi ngay khi doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.

Đây là vấn đề đáng chú ý trong thiết kế chính sách. Nếu mục tiêu của giảm thuế là tạo điều kiện để người kinh doanh tích lũy, tái đầu tư và mở rộng sản xuất, thì cơ chế ưu đãi cũng cần hạn chế khả năng chính ngưỡng doanh thu trở thành một ranh giới bất lợi đối với quá trình lớn lên của hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Cùng với ngưỡng doanh thu, báo cáo thẩm tra còn đề nghị làm rõ cách xác định doanh thu đối với những trường hợp có đặc điểm khác nhau như doanh nghiệp có kỳ tính thuế không trùng năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chia tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc hoạt động chưa đủ 12 tháng.

Các khoản thu từ chuyển nhượng vốn, bất động sản hoặc những khoản thu không trực tiếp phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên cũng là những trường hợp được đặt ra để tiếp tục nghiên cứu khi xác định doanh thu áp dụng chính sách.

Chính sách phải đủ rõ để người dân, doanh nghiệp thực hiện được

Một yêu cầu khác từ cơ quan thẩm tra là bảo đảm sự thống nhất về đối tượng được hưởng giảm thuế.

Thường trực Ủy ban Kinh tế, Tài chính cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về đối tượng giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo báo cáo thẩm tra, quy định về đối tượng được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp tại dự thảo Nghị quyết còn chưa thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và nội dung trong dự thảo nghị định hướng dẫn Nghị quyết.

Cơ quan thẩm tra vì vậy đề nghị rà soát, làm rõ phạm vi đối tượng áp dụng, tránh xuất hiện những cách hiểu khác nhau khi chính sách đi vào thực tế.

Yêu cầu này càng quan trọng khi Chính phủ mong muốn Nghị quyết được ban hành theo trình tự rút gọn và sớm có hiệu lực để hỗ trợ ngay hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo hồ sơ được trình bày tại phiên họp, dự thảo đã được đăng công khai trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ, Quốc hội và Bộ Tài chính; cơ quan soạn thảo nhận được 63 văn bản tham gia ý kiến, trong đó 53 văn bản nhất trí. Các ý kiến khác được tiếp thu, giải trình và dự thảo đã được chỉnh lý theo ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp.

Thường trực Ủy ban Kinh tế, Tài chính cũng nhất trí áp dụng chính sách giảm thuế cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027, nhưng lưu ý dự thảo Nghị quyết còn để trống thời điểm có hiệu lực. Chính phủ được đề nghị bổ sung đầy đủ nội dung này để Quốc hội có căn cứ xem xét.

Nhìn tổng thể, đề xuất giảm 30% thuế lần này không chỉ đặt ra bài toán cân đối giữa giảm thu ngân sách trước mắt và nuôi dưỡng nguồn thu trong dài hạn. Vấn đề quan trọng không kém là thiết kế chính sách như thế nào để nguồn lực thực sự đến đúng nhóm cần hỗ trợ mà không tạo ra ranh giới bất hợp lý giữa những chủ thể có quy mô gần tương đương nhau.

Với dự kiến ngân sách giảm thu 3.191 tỷ đồng năm 2026 và 3.510 tỷ đồng năm 2027, mục tiêu mà Chính phủ hướng tới là để phần nguồn lực này ở lại với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp, tạo thêm khả năng tái đầu tư và mở rộng hoạt động.

Nhưng để chính sách đạt mục tiêu đó, những vấn đề được cơ quan thẩm tra đặt ra về ngưỡng 10 tỷ đồng, cơ chế chuyển tiếp, cách xác định doanh thu và phạm vi đối tượng áp dụng cần được xử lý rõ ngay từ khâu thiết kế.

Bởi nếu giảm thuế nhằm khuyến khích hộ kinh doanh và doanh nghiệp phát triển, cơ chế ưu đãi cũng cần được xây dựng theo hướng không để quá trình lớn lên của chính người kinh doanh trở thành lý do khiến họ đột ngột mất toàn bộ hỗ trợ.